|
ÖZET: Atık su arıtma tesislerinin bir kısmı, elektrik enerjisi teşvikinden yararlanmak için gerekli adımları tamamlamamıştır. 2872 sayılı Çevre Kanunu’nun 29. maddesi, arıtma tesislerinin elektrik enerjisi tarifesinde indirim uygulanabileceğini belirtmektedir. Ancak, bu teşvikten faydalanabilmek için tesislerin belirli yükümlülükleri yerine getirmesi gerekmektedir. 2011/2245 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile, atık su arıtma tesislerinde kullanılan elektrik enerjisi giderlerinin yüzde ellisinin geri ödenmesi kararlaştırılmıştır.
11 Kasım 2023 tarihinde yayımlanan Atıksu Arıtma Tesisi Enerji Teşviki Yönetmeliği, geri ödeme süreçlerine dair usul ve esasları düzenlemektedir. Yönetmelik, geri ödeme belgelerinin geçerliliği ve tesislerin taşıması gereken şartları ayrıntılı bir şekilde açıklamaktadır. Bu düzenleme ile, arıtılan atıksuyun yeniden kullanım oranına bağlı olarak elektrik giderlerinin %100’e kadar geri ödenmesi mümkün hale gelmiştir. Denetim sonuçlarına göre, 13 atık su arıtma tesisi elektrik enerjisi teşvikinden yararlanırken, 35 tesis geri ödeme belgelerini almamıştır. Bu durum, idarenin potansiyel gelir kaybına yol açmaktadır. Kamu idaresi, bu durumu kabul etmiş ve gerekli düzeltici işlemlere başlanmıştır. Geri ödeme belgelerinin alınması ve ilgili yükümlülüklerin yerine getirilmesi, tesislerin teşvikten yararlanması açısından önem taşımaktadır. |
BULGU: Atık Su Arıtma Tesislerinin Bir Kısmının Elektrik Enerjisi Teşvikinden Yararlanamaması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Bağlı İdaresi
Atık su arıtma tesislerinin bir kısmında elektrik enerjisine ilişkin teşvikten yararlanılması için gerekli çalışmalar tamamlanmamıştır.
2872 sayılı Çevre Kanunu’nun “Teşvik” başlıklı 29’uncu maddesinde; arıtma tesisi kuran, işleten ve yönetmeliklerde belirtilen yükümlülükleri yerine getiren kuruluşların arıtma tesislerinde kullandıkları elektrik enerjisi tarifesinin, sanayi tesislerinde kullanılan enerji tarifesinin yüzde ellisine kadar indirim uygulanabileceği; teşvik tedbirleri ile ilgili esasların yönetmelikle belirleneceği, bu Kanunda belirlenen cezalara neden olan fiilleri işleyen gerçek ve tüzelkişilerin, verilen süre içinde söz konusu yükümlülüklerini yerine getirmedikleri takdirde bu maddede yazılı teşvik tedbirlerinden yararlanamayacağı ve daha önce kendileri ile ilgili olarak uygulanmakta olan teşvik tedbirlerinin durdurulacağı ifade edilmiştir.
Söz konusu madde uyarınca 2011/2245 sayılı Bakanlar Kurulu Kararına ekli Atıksu Arıtma Tesislerinde Kullanılan Elektrik Enerjisi Giderlerinin Bir Kısmının Geri Ödenmesine İlişkin Karar ile atık su arıtma tesislerinde kullanılan ve ödemesi yapılan bir önceki yıla ait elektrik enerjisi giderlerinin yüzde elli oranında geri ödeneceği kararlaştırılmıştır. Diğer yandan, atık su arıtma tesislerinde kullanılan elektrik enerjisi giderlerinin bir kısmının geri ödenmesine ilişkin usul ve esasların belirlenmesi amacıyla, Atıksu Arıtma Tesisi Enerji Teşviki Yönetmeliği 11.11.2023 tarih ve 32336 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanmıştır.
Yönetmelik’in “Ödenek ve ödemenin yapılacağı kurum, kuruluş ve işletmeler” başlıklı 4’üncü maddesinde; Atıksu arıtma tesislerinde kullanılan elektrik enerjisi gideri, Bakanlık bütçesine bu amaç için konulacak ödenekten ilgili atıksu altyapı tesisi yönetimleri ile atıksu altyapı tesisi yönetimi olarak tanımlanmamış ancak ileri arıtma teknikleriyle arıttıkları arıtılmış atıksularını yeniden kullanan/kullandıran tesislere, 2872 sayılı Kanun’un 29’uncu maddesi uyarınca Cumhurbaşkanınca belirlenecek geri ödeme oranında geri ödeneceği belirtilmiştir. Aynı Yönetmelik’in “Geri ödeme belgesinin verilmesi” başlıklı 5’inci maddesinde; verilen geri ödeme belgelerinin 5 yıl geçerli olduğu ve belgenin alınabilmesi için tesisin taşıması gereken şartlar ayrıntılı bir biçimde düzenlenmiştir.
Adı geçen yeni yönetmelik düzenlemesi ile birlikte atıksu arıtma tesisinde arıtılan atıksuyun yeniden kullanım oranına göre elektrik enerjisi giderlerinin %100’e kadar geri ödenebilmesi imkânı oluşmuştur.
Atık su arıtma tesislerinde kullanılan ve bir önceki yıl ödemesi yapılan elektrik enerjisi giderlerinin geri ödenmesine ilişkin teşvikten yararlanılabilmesi için Yönetmelikte belirtilen başvuru ve yararlanma koşullarının yerine getirilerek, geri ödeme belgesi almamış arıtma tesisleri için de adı geçen belgenin alınması ve Kentsel Atıksu Arıtımı Yönetmeliği ve Su Kirliliği Kontrolü Yönetmeliği ile mezkur Yönetmeliklere dayanılarak yürürlüğe konulan düzenlemelerin yerine getirilmiş olması gerekmektedir.
İdarenin hesap ve işlemlerinin incelenmesi neticesinde; 13 adet atık su arıtma tesisi için elektrik enerjisi teşvikinden yararlanıldığı kalan 35 adet atık su arıtma tesisi için geri ödeme belgelerinin ise alınmadığı görülmüştür. Elektrik enerjisi teşvik desteğinden yararlanılamaması nedeniyle İdare alabileceği teşvik desteği kadar tutarda gelir kaybına uğramaktadır.
Kamu idaresi bulguya katıldığını belirtmiş olup söz konusu hususun düzeltilmesine ilişkin işlemlere başlanıldığı ifade edilmiştir.
Sonuç itibariyle, geri ödeme belgesi almamış atıksu arıtma tesisleri için de mevzuat kapsamında yer verilen yükümlülüklerin yerine getirilip başvuru için gerekli iş ve işlemlerin tamamlanarak geri ödeme belgelerinin alınması ve söz konusu atık su arıtma tesisleri için elektrik enerjisi teşvikinden yararlanılmasının Kurum menfaatine olacağı değerlendirilmektedir.