|
ÖZET: Atık su üreticilerine yönelik tespit çalışmaları yapılmadığı ve atık su bertaraf bedelinin tahsil edilmediği tespit edilmiştir. 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları’na göre, Kilis ilinde farklı kaynaklardan su temin eden atık su üreticileri için gerekli kayıt işlemleri gerçekleştirilmemiştir. Bu durum, sözleşme süreçlerinin işletilmemesi ve atık su tarifesinin oluşturulmaması nedeniyle gelir kaybına yol açmaktadır. Kilis Su ve Kanalizasyon Hizmetleri Yönetmeliği, atık su tarifesinin kirleten öder ilkesi doğrultusunda belirlenmesi gerektiğini vurgulamakta, abonelik türleri ve grupları hakkında da net tanımlar sunmaktadır.
Yönetmelik gereğince, atık su üreten kişilerin, su ve kanalizasyon hizmetlerinden yararlanabilmesi için idareye başvurarak abone sözleşmesi yapmaları zorunludur. Ancak, yapılan incelemelerde, bu yükümlülüklerin yerine getirilmediği ve idarenin de gerekli işlemleri başlatmadığı görülmüştür. Ayrıca, atık su bertaraf bedellerine ilişkin tarife belirlenmediği için tahsilat süreci de başlatılamamıştır. Bu eksiklikler, kamu kaynaklarının kaybına ve çevre koruma ilkelerinin ihlaline yol açmaktadır. Kamu idaresi, atık su üreticilerine yönelik tespit, abonelik ve tahakkuk işlemlerinin başlatılması için gerekli planlamaların yapıldığını belirtmiştir. İdarenin, atık su üreten abonelerin tespitine yönelik kapsamlı bir envanter çalışması yapması ve bu abonelerle sözleşme imzalaması gerekmektedir. Ayrıca, atık su bertaraf bedellerine ilişkin tarifelerin belirlenmesi için belediye meclisinden karar alınmalı ve tahsilat süreci başlatılmalıdır. |
BULGU: Atık Su Üreticilerine Yönelik Tespit Çalışması Yapılmaması ve Atık Su Bertaraf Bedelinin Tahsil Edilmemesi
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – İl Belediyesi
Farklı kaynaklardan su temin ederek kanalizasyon şebekesini kullanan atık su üreticilerine yönelik tespit çalışmasının yapılmadığı, sözleşme sürecinin işletilmediği, ilgili bilgilerin kayıt altına alınmadığı, atık su bertaraf bedeline ilişkin tarifenin oluşturulmadığı ve belediye meclisinden karar alınmaması sebebiyle gelir tahsil edilemediği belirlenmiştir.
Kilis Su ve Kanalizasyon Hizmetleri Yönetmeliği’nin “Tanımlar” başlıklı 4’üncü maddesine göre, abone, idare tarafından sunulan su ve atık su hizmetlerinden faydalanan veya faydalanacak olan gerçek veya tüzel kişidir. Atık su ise evsel, endüstriyel, tarımsal ve diğer kullanımlar sonucu kirlenmiş veya özellikleri değişmiş su olarak tanımlanmaktadır.
Yönetmeliğin “Tarife Tespit Esasları” başlıklı 5’inci maddesinde, atık su tarifesinin, atıkların oluşturduğu veya oluşturması muhtemel çevresel kirlenme ve bozulmayı önlemek, sınırlandırmak, gidermek ve çevrenin iyileştirilmesini sağlamak için yapılan ve/veya yapılacak tüm yatırımların ve harcamaların kirletenler veya bozulmaya neden olanlar tarafından karşılanacağı şeklinde tanımlanan “kirleten öder” ilkesine göre belirleneceği ifade edilmiştir.
Yönetmeliğin “Abone Türleri” başlıklı 7’nci maddesinde, idarenin sunduğu su ve atık su hizmetlerinden yararlanma durumuna göre abonelik türleri belirlenmiştir. Buna göre, su ve atık su aboneleri her iki hizmetten birlikte yararlanırken, su aboneleri yalnızca su hizmetinden,
atık su aboneleri ise yalnızca kanalizasyon hizmetinden faydalanmaktadır. Her abone türüne, ilgili hizmet kapsamında su veya atık su tarifesi ile birlikte hizmet, teminat ve yaptırım bedelleri uygulanmaktadır.
Yönetmeliğin “Abone Grupları” başlıklı 8’inci maddesinin birinci fıkrasının (e) bendinde, atık su abonelerinin, idarenin şehir şebeke suyu hizmetlerinden yararlanmayan ve yalnızca kanalizasyon hizmetlerinden faydalanan yerler olarak tanımlandığı, bu gruba tahakkuk edilecek bedelin ise Yönetmeliğin 13’üncü maddesi kapsamında belirleneceği ifade edilmiştir.
Yönetmeliğin “Atık Su Tarifesi” başlıklı 13’üncü maddesinde, idarenin şehir şebeke suyunu kullanmayıp farklı kaynaklardan su temin eden ve kanalizasyon şebekesinden yararlanan atık su abonelerinin atık su bedeli ödemekle yükümlü olduğu, bu bedelin ise tüketilen su miktarı üzerinden hesaplanarak abonenin tarifesine göre belirlenen su bedelini aşmayacak şekilde belediye meclisi tarafından belirleneceği hükme bağlanmıştır.
Diğer yandan, Yönetmeliğin “Abone Olma Koşulları ve Uygulama Esasları” başlıklı 34’üncü maddesinde, atık su üreten kişilerin, su ve kanalizasyon hizmetlerinden faydalanabilmesi için idareye başvurarak abone sözleşmesi yapmalarının zorunlu olduğu hükme bağlanmıştır. “Sayaçlar” başlıklı 35’inci maddesinde ise, abonelerin ürettiği atık su miktarının, standartlara uygun sistem, çap ve tiplerde, ayarlı ve damgalı sayaçlarla ölçülmesi gerektiği düzenlenmiştir.
Yapılan incelemelerde, Kilis ili sınırlarında, şehir şebeke suyunu kullanmayıp farklı kaynaklardan su temin ederek kanalizasyon şebekesinden yararlanan çok sayıda atık su üreticisinin bulunduğu; ancak idare tarafından bu kişilere yönelik herhangi bir tespit çalışmasının yapılmadığı ve atık su kullanımına ilişkin bilgilerin kayıt altına alınmadığı belirlenmiştir. Ayrıca, söz konusu üreticilerin abone olmaları ve sözleşme imzalamaları yönündeki yükümlülüklerini yerine getirmedikleri, idarenin ise bu süreci izleyerek gerekli işlemleri başlatmadığı anlaşılmıştır. Öte yandan, atık su bertaraf bedellerine ilişkin tarifenin oluşturulmadığı ve belediye meclisinden karar alınmadığı tespit edilmiştir.
Bu eksiklikler nedeniyle, idarenin mevzuatta belirtilen yükümlülüklerini yerine getirmediği ve atık su bedellerini tahsil edemediği görülmektedir. Bu durum, hem kamu kaynaklarının kaybına yol açmakta hem de çevre koruma ve kirleten öder ilkelerinin ihlaline neden olmaktadır.
Kamu idaresi tarafından verilen cevapta özetle, atık su üreticilerine yönelik tespit, abonelik ve tahakkuk işlemlerinin başlatılması amacıyla gerekli planlamaların yapıldığı, meclis kararlarının alınacağı ve ilgili kurumlarla koordinasyon sağlanarak sürecin yürütüleceği belirtilmiştir.
İdarenin, atık su üreten abonelerin tespiti için kapsamlı bir envanter çalışması yapması ve bu abonelerle gerekli sözleşmeleri imzalaması gerekmektedir. Ayrıca, atık su bertaraf bedellerine ilişkin tarife belirlenmesi için belediye meclisinden karar alınmalı ve bu tarifeye uygun olarak tahsilat süreci başlatılmalıdır.