|
ÖZET: Atık Yönetimi Yönetmeliği çerçevesinde yapılan denetimlerde, belirli tesislerin imar planlarına dahil edilmediği tespit edilmiştir. 2021 yılı Sayıştay Denetim Raporları, “Atıkların Yakılmasına İlişkin Yönetmelik” ve “Atıkların Düzenli Depolanmasına Dair Yönetmelik” kapsamında yer alan tesislerin, ilgili idareler ve Bakanlık il müdürlüklerince imar planlarına işlenmediğini ortaya koymaktadır. 02.04.2015 tarihli Atık Yönetimi Yönetmeliği’nin 7. maddesi, il müdürlüklerinin bu tesislerin imar planlarına dahil edilmesini sağlama görevini belirtmektedir.
Atık yakma ve düzenli depolama tesislerinin yer seçimi, ilgili mevzuat çerçevesinde belirli şartlara bağlıdır. Örneğin, yakma tesisleri için izin almak ve imar planına işlemek zorunludur. Ayrıca, düzenli depolama tesislerinin yerleşim birimlerine olan mesafeleri de belirli standartlara göre düzenlenmiştir. Ancak yapılan incelemelerde, bu tesislerin imar planlarına işlenmediği görülmektedir. Bu durum, çevresel etkilerin göz önünde bulundurulması açısından önem taşımaktadır. Kamu İdaresi, il müdürlüklerine, çevresel etki değerlendirmesi tamamlanmış tesislerin imar planlarına dahil edilmesi konusunda talimat vermiştir. Bu bağlamda, imar planlarına işlenmeyen tesislerin tespit edilmesi ve gerekli yaptırımların uygulanması gerektiği vurgulanmaktadır. Bu süreçlerin titizlikle takip edilmesi, çevresel yönetim açısından büyük önem arz etmektedir. |
BULGU: Atık Yönetimi Yönetmeliği Hükümleri Kapsamında Değerlendirilen Tesislerin İmar Planına İşlenmemesi
2021 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Genel Bütçeli İdareler ve Tesisleri
Yapılan incelemede, Atık Yönetimi Yönetmeliği hükümleri kapsamında imar planlarına işlenmesi gereken “Atıkların Yakılmasına İlişkin Yönetmelik” ve “Atıkların Düzenli Depolanmasına Dair Yönetmelik” kapsamındaki tesislerin ilgili idarelerin ve Bakanlık il müdürlüklerince imar planlarına işlenmediği görülmüştür.
02.04.2015 tarih ve 29314 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan “Atık Yönetimi Yönetmeliği” nin 7‘nci maddesinde İl Müdürlüklerinin görev ve yetkileri sıralanmaktadır. İlgili maddenin (j) bendinde, Atıkların Yakılmasına İlişkin Yönetmelik ve Atıkların Düzenli Depolanmasına Dair Yönetmelik hükümleri kapsamında değerlendirilen tesislerin imar planına işlenmesini sağlamak İl Müdürlüklerinin görevi arasında sayılmaktadır. Belediyeler de aynı Yönetmelik hükümlerine göre belirtilen tesisleri imar planlarına işlemek ile yükümlü tutulmuştur.
06.10.2010 tarih ve 27721 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Atıkların Yakılmasına İlişkin Yönetmelik’in “Yakma tesisleri için yer seçimi izni verilmesi” başlıklı 6’ncı madddesinde, yakma tesisi kurmak isteyen özel ve tüzel kişilerin yakma tesisi kurmak üzere seçtikleri yer için meri mevzuat çerçevesinde, Mahalli Çevre Kurulu kararı ve Bakanlığın uygun görüşü ile mahallin en büyük mülki idare amirinden izin almak ve imar planına işletmek zorunda olduğu, “Yaptırımlar” başlıklı 18’inci maddesinde de, Yönetmeliğe aykırı davranan işletmeler hakkında 2872 sayılı Çevre Kanunu’nun 15, 20 ve 23’üncü maddeleri kapsamında idari yaptırım uygulanacağı ifade edilmektedir.
26.03.2010 tarih ve 27533 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Atıkların Düzenli Depolanmasına Dair Yönetmelik’in “Yer seçimi” başlıklı 15’inci maddesinde, düzenli depolama tesis sınırlarının yerleşim birimlerine uzaklığının, I. sınıf düzenli depolama tesisleri için en az bir kilometre, II. sınıf ve III. sınıf düzenli depolama tesisleri için ise en az iki yüz elli metre olmak zorunda olduğu, ayrıca çevresel etki değerlendirmesi sürecinin tamamlanmasını müteakip seçilen alanın ilgili planlara işleneceği belirtilmektedir. Bunun yanında, aynı Yönetmelik’te, Yönetmeliğe aykırı davrananlar hakkında Çevre Kanunu’nun ilgili maddelerinin uygulanacağı hususu yer almaktadır.
Yapılan incelemede, Atıkların Yakılmasına İlişkin Yönetmelik ve Atıkların Düzenli Depolanmasına Dair Yönetmelik kapsamındaki tesislerden imar planlarına işlenmeyen tesislerin olduğu görülmüştür. Oysa belirtilen tesisler, özellikleri itibariyle her yere kurulması mümkün olmayan tesisler olduğundan ve yerleşim birimlerine olan uzaklıkları gibi parametreler önem taşıdığından, belirtilen tesislerin imar planlarına mutlaka işlenmesi ve sonraki planlama süreçlerinin de ona göre belirlenmesi gerekmektedir.
Yukarıda yer alan mevzuat hükümlerine göre, anılan tesislerin imar planlarına işlenmesini sağlamak İl Müdürlüklerinin görevleri arasında sayılmakta olup, tesislerin işlenmemesi durumunda Çevre Kanunu’nun ilgili hükümleri kapsamında işlem yapılması gerekmektedir.
Öte yandan Kamu İdaresi cevabında, il müdürlüklerinin Çevresel Etki Değerlendirmesi sürecini tamamlamış olan atık yakma ve düzenli depolama tesislerinin imar planlarına işlenmesine yönelik iş ve işlemlerin tamamlattırılması konusunda talimatlandırıldığı, tesislerin imar planına işlenme sürecinin hassasiyetle takip edildiği ifade edilmektedir.
Açıklanan nedenlerle, İdare tarafından Atıkların Yakılmasına İlişkin Yönetmelik ve Atıkların Düzenli Depolanmasına Dair Yönetmelik kapsamında olup da imar planlarına işlenmeyen tüm tesislerin tespit edilip, imar planlarına işlenmesinin sağlanması ve bunlar hakkında Çevre Kanunu hükümleri kapsamında gerekli işlem ve yaptırımların takip edilmesi gerektiği değerlendirilmektedir.