|
ÖZET: 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları, İl Belediyesi’nin sorumluluğundaki alanlarda atıksu arıtma tesisinin bulunmadığını ortaya koymuştur. 2872 sayılı Çevre Kanunu’nun 11. maddesi, atıkların uygun şekilde arıtılması ve bertaraf edilmesi yükümlülüğünü belediyelere yüklemektedir. Bu bağlamda, atıksuları toplayan kanalizasyon sistemlerinin kurulması, bakımı ve işletilmesi gerekmektedir. Ancak yapılan incelemeler, bu yükümlülüğün yerine getirilmediğini göstermektedir.
Belediye, 2018 yılından bu yana atıksu arıtma tesisi için projelendirme çalışmaları yürütüldüğünü ve 2023 yılında proje onayının alındığını belirtmiştir. Ayrıca, İlbank’tan finansman sağlamak için başvuru yapıldığı ifade edilmiştir. Ancak, Aksaray Merkez’deki atık suların bir kısmı yalnızca fiziksel arıtım ile, diğer kısmı ise hiç arıtma yapılmadan doğrudan Karasu Çayı’na deşarj edilmektedir. 2872 sayılı Çevre Kanunu uyarınca, belediyeler atık suların yönetmeliklere uygun bir şekilde arıtılmasından sorumludur. Geçmişteki süreçler ve finansman sorunları, çevresel yükümlülüklerin ertelenmesi için geçerli bir mazeret olamaz. Bu nedenle, belediyenin mevcut durumu düzeltmesi ve atıksu arıtma tesisinin bir an önce hayata geçirilmesi gerekmektedir. |
BULGU: Atıksu Arıtma Tesisinin Bulunmaması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – İl Belediyesi
Belediyenin sorumluluğu altındaki alanda atık suların arıtılabilmesi için atıksu arıtma tesisinin bulunmadığı tespit edilmiştir.
2872 sayılı Çevre Kanunu’nun “İzin alma, arıtma ve bertaraf etme yükümlülüğü” başlıklı 11’inci maddesine göre üretim, tüketim ve hizmet faaliyetleri sonucunda oluşan atıklarını alıcı ortamlara doğrudan veya dolaylı vermeleri uygun görülmeyen tesis ve işletmeler ile yerleşim birimleri atıklarını yönetmeliklerde belirlenen standart ve yöntemlere uygun olarak arıtmak ve bertaraf etmekle veya ettirmekle ve öngörülen izinleri almakla yükümlüdürler. Ayrıca anılan madde gereğince; atıksuları toplayan kanalizasyon sistemi ile atıksuların arıtıldığı ve arıtılmış atıksuların bertarafının sağlandığı atıksu altyapı sistemlerinin kurulması, bakımı, onarımı, ıslahı ve işletilmesinden; büyükşehirlerde 20.11.1981 tarihli ve 2560 sayılı İstanbul Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğü Kuruluş ve Görevleri Hakkında Kanunla belirlenen kuruluşlar, belediye ve mücavir alan sınırları içinde belediyeler, bunların dışında iskâna konu her türlü kullanım alanında valiliğin denetiminde bu alanları kullananlar sorumludur.
Yukarıda anılan mevzuat hükümlerine göre Belediye sorumluluğu altındaki alanlarda atıksuları toplayan kanalizasyon sistemi ile atıksuların arıtıldığı ve arıtılmış atıksuların bertarafının sağlandığı atıksu altyapı sistemlerinin kurulması, bakımı, onarımı, ıslahı ve işletilmesinden sorumludur. Ancak yapılan İncelemede İdare tarafından bu yükümlülüğün yerine getirilmesine yönelik tesisin kurulmadığı tespit edilmiştir.
Belediyenin cevabında, Atıksu Arıtma Tesisi yapımına ilişkin olarak 2018 yılından itibaren projelendirme çalışmalarının yürütüldüğü, 2023 yılında proje onayının alındığı ve halihazırda İlbank’tan finansman temini için başvuru yapıldığı ifade edilmiştir. Ancak bulguda açıkça belirtildiği üzere, Aksaray Merkez’de oluşan atık suların bir kısmı yalnızca fiziksel arıtım (stabilizasyon havuzu) ile, bir kısmı ise hiçbir arıtma yapılmaksızın doğrudan Karasu Çayı’na deşarj edilmektedir. 2872 sayılı Çevre Kanunu’nun 11. maddesi uyarınca belediyeler, atık suların yönetmeliklere uygun şekilde arıtılmasından ve bertaraf edilmesinden doğrudan sorumludur. Belediyenin geçmişe dönük süreçleri ve finansman sorunlarını gerekçe göstermesi mevcut çevresel yükümlülüklerin ertelenmesini haklı kılmaz.
Bu nedenle, belediyenin verdiği cevap yapılan tespiti ortadan kaldırmamakta; arıtma tesisinin en kısa sürede hayata geçirilmesini ve geçici olarak da olsa mevcut deşarjların çevreye zarar vermeyecek şekilde kontrol altına alınmasını zorunlu kılmaktadır.
Sonuç olarak, atıksuları toplayan kanalizasyon sistemi ile atıksuların arıtıldığı ve arıtılmış atıksuların bertarafının sağlandığı atıksu altyapı sistemlerinin kurulması ve işletilmesi gerekmektedir.