|
ÖZET: 2014 yılından bu yana, atıksu arıtma tesisine yönelik yatırımların gerekliliği vurgulanmasına rağmen, atıksu gelirlerinin büyük bir kısmının başka hizmetlerde kullanıldığı tespit edilmiştir. 2872 sayılı Çevre Kanunu’nun 11. maddesi, atıksu altyapı sistemlerinden yararlananların, arıtma sistemleri için gerekli harcamalara katılma zorunluluğunu belirlemekte ve bu gelirlerin yalnızca atıksu ile ilgili hizmetlerde kullanılmasını şart koşmaktadır. Ayrıca, atıksu altyapı sistemlerinin kurulumu ve işletilmesi belediyelerin sorumluluğundadır.
Belediyenin mevcut atıksu arıtma tesisinin kapasitesi 30.000 m³/gün olarak belirlenmişken, 2014-2024 yılları arasında bu kapasitenin ortalama 32.000 m³/gün seviyesine ulaştığı gözlemlenmiştir. 2014-2024 yılları arasında elde edilen atıksu geliri 92.649.895,31 TL olmasına rağmen, bu gelirlerin tesisin kapasitesinin artırılmasında kullanılmaması nedeniyle yeni bir atıksu arıtma tesisi inşa edilmemiştir. 2023 yılı Sayıştay Denetim Raporu’nda bu durumun belirtilmesine rağmen, idarenin herhangi bir düzeltici işlem gerçekleştirmediği anlaşılmaktadır. Sonuç olarak, atıksu gelirlerinin, ilgili mevzuat hükümleri doğrultusunda atıksu hizmetlerinde kullanılmasının sağlanması gerekmektedir. Kamu idaresi, nakit sıkıntısı nedeniyle bu gelirleri zorunlu giderler için kullanma yoluna gitmiştir; ancak, bu durumun sürdürülebilir bir atıksu yönetimi açısından ele alınması önem arz etmektedir. |
BULGU: Atıksu Gelirlerinin Atıksu İle İlgili Hizmetlerin Dışında Kullanılması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – İl Belediyesi
2014 yılından bu yana atıksu arıtma tesisi yatırımına ihtiyaç duyulmasına rağmen atıksu ile ilgili hizmetlere ayrılması gereken atıksu gelirlerinin büyük çoğunluğunun başka hizmetlerde kullanıldığı görülmüştür.
2872 sayılı Çevre Kanunu’nun 11’inci maddesinde Atıksu altyapı sistemlerini kullanan ve/veya kullanacakların, bağlantı sistemlerinin olup olmadığına bakılmaksızın, arıtma sistemlerinden sorumlu yönetimlerin yapacağı her türlü yatırım, işletme, bakım, onarım, ıslah ve temizleme harcamalarının tamamına kirlilik yükü ve atıksu miktarı oranında katılmak zorunda olduğu, bu hizmetlerden yararlananlardan, idarelerce belirlenecek tarifeye göre atıksu toplama, arıtma ve bertaraf ücreti alınacağı, bu maksatla tahsil edilen ücretlerin, atıksu ile ilgili hizmetlerin dışında kullanılamayacağı, atıksuları toplayan kanalizasyon sistemi ile atıksuların arıtıldığı ve arıtılmış atıksuların bertarafının sağlandığı atıksu altyapı sistemlerinin kurulması, bakımı, onarımı, ıslahı ve işletilmesinden; belediye ve mücavir alan sınırları içinde belediyelerin sorumlu olduğu, Atıksu Altyapı ve Evsel Katı Atık Bertaraf Tesisleri Tarifelerinin Belirlenmesinde Uyulacak Usul ve Esaslara İlişkin Yönetmelik’in 5’inci maddesinde sürdürülebilir atıksu yönetilmesi amacıyla tarifelerin belirlenmesinde atıksu hizmetlerinden tahsil edilen ücretlerin, atıksu ile ilgili hizmetler dışında kullanılmamasının esas olduğu hüküm altına alınmıştır.
İdarenin atıksu arıtma tesisi 30.000 m3/gün maksimum kapasiteye sahiptir. Bu tesisin kapasitesi 2014 yılından bu yana ortalama 32.000 m3/gün olarak aşılmış vaziyettedir. Belediyenin ilgili birimlerinden alınan verilere göre 2014-2024 yılları arasındaki atıksu geliri 92.649.895,31 TL’dir. Atıksu arıtma tesisinin kapasitesinin yetersiz olduğu bilinmesine rağmen elde edilen atıksu gelirinin atıksu arıtma tesisinin kapasitesinin arttırılmasında kullanılmaması sebebiyle atıksu arıtma tesisi yapılmamıştır.
Söz konusu tespite 2023 yılı Sayıştay Denetim Raporu’nda yer verilmesine rağmen İdare tarafından düzeltici işlem tesis edilmediği görülmüştür.
Kanun koyucu tarafından çevre kirliliği esas alınarak atıksu gelirlerinin atıksu hizmetlerinde kullanılması gerektiği kuralı ile bu gelirler tahsisli hale getirilmiştir. Belediyenin atıksu arıtma tesisi 2014 yılından bu yana yetersiz kalmakta ve önemli bir yatırıma ihtiyaç duymaktadır.
Kamu İdaresince, nakit sıkıntısı nedeniyle zorunlu giderler için atıksu gelirlerinin kullanıldığı belirtilmiş olup ilgili hesabın amacına uygun bir şekilde kullanımının sağlanacağı ifade edilmiştir.
Sonuç olarak, atıksu ile ilgili hizmetlerin kullanımına tahsisli hale getirilen gelirlerin yukarıda yer verilen mevzuat hükümleri uyarınca tahsis amacına uygun şekilde kullanılması gerekmektedir.