|
ÖZET: 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları, büyükşehir olmayan ilçe belediyelerinin atıksu hizmetlerine dair ücret tarifesi belirlemediğini ortaya koymuştur. Atıksu Altyapı ve Evsel Katı Atık Bertaraf Tesisleri Tarifelerinin Belirlenmesine İlişkin Yönetmelik, bu hizmetlerin sürdürülebilirliğini sağlamak amacıyla tam maliyet esaslı tarifelerin belirlenmesini ve uygulanmasını zorunlu kılmaktadır. Yönetmelikte, atıksu altyapı yönetimlerinin, atıksu hizmetlerini sunma, tarifeleri belirleme ve ücret tahsil etme yükümlülükleri net bir şekilde ifade edilmiştir.
Yapılan incelemeler, belediyelerin atıksu hizmetleri için herhangi bir ücret tarifesi oluşturmadığını ve bu nedenle atıksu ücreti tahakkuk veya tahsilatı gerçekleştirilmediğini göstermektedir. Ancak bazı kurumsal işyerlerine yönelik ücret tarifesi olmaksızın tahakkuk ve tahsilat işlemleri yapılması, keyfi uygulamalara yol açabilir ve idarenin hukukiliği ilkesini zedeleyebilir. Bu durum, aynı zamanda ciddi gelir kayıplarına da neden olabilecektir. Sonuç olarak, atıksu hizmetlerine ilişkin mevzuatın belirlediği ilke ve esaslar doğrultusunda, belediyelerin ücret tarifelerini belirlemesi ve uygulaması gerekmektedir. Bu, hem çevresel altyapı hizmetlerinin sürdürülebilirliği hem de mali disiplin açısından büyük önem taşımaktadır. |
BULGU: Atıksu Hizmetlerine İlişkin Ücret Tarifesi Belirlenmemesi
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Olmayan İl Kapsamında Yer Alan İlçe Belediyesi
Belediye gelir tarifesinde atıksu hizmetlerine ilişkin herhangi bir ücret belirlemesi yapılmadığı görülmüştür.
Atıksu Altyapı ve Evsel Katı Atık Bertaraf Tesisleri Tarifelerinin Belirlenmesinde Uyulacak Usul ve Esaslara İlişkin Yönetmelik’in “Amaç” başlıklı 1’inci maddesinde bu Yönetmelik’in amacının atıksu altyapı tesisleri ile evsel katı atık bertaraf tesislerinin kurulması, bakımı, onarımı, işletilmesi, kapatılması ve izlenmesi, bu tesislerle ilgili olarak verilen tüm hizmetleri karşılayabilecek tam maliyet esaslı tarifelerin; atıksu altyapı yönetimleri, büyükşehir belediyeleri ve belediyeler tarafından belirlenmesi, ayarlanması ve uygulanması yoluyla çevresel altyapı hizmetlerinin sürdürülebilirliğini sağlamak olduğu,
“Kapsam” başlıklı 2’nci maddesinde bu Yönetmelik’in;
Kentsel veya endüstriyel atıksuların toplanması, arıtılması, deşarjı veya geri kazanımı ve ıslahına ilişkin yatırımlara,
Atıksu sistemlerinin işletmesi, bakım ve onarımına,
Arıtma çamuru bertarafına veya geri kazanılmasına,
ç) Evsel katı atıklar için toplama, taşıma, aktarma, geri kazanım (kompost, yakma) ve bertaraf tesisleri kurulması, işletilmesi, kapatılması ve kapatma sonrası izlenmesi ve bakımına,
Ait tam maliyet esaslı tarifelerin belirlenmesinde uyulacak usul ve esasları kapsadığı,
“İlkeler” başlıklı 5’inci maddesinde sürdürülebilir atıksu ve evsel katı atık hizmetlerinin yönetilmesi amacıyla tarifelerin belirlenmesinde;
Toplam sistem maliyetlerinin tarifelere yansıtılmasının,
Tarifelerin kirleten öder ilkesine göre belirlenmesinin,
Atıksu hizmetlerinden tahsil edilen ücretlerin, atıksu; evsel katı atık hizmetlerinden tahsil edilen ücretlerin de evsel katı atık ile ilgili hizmetler dışında kullanılmamasının,
esas olduğu,
“Atıksu altyapı yönetimlerinin görev ve yetkileri” başlıklı 7’nci maddesinde atıksu altyapı yönetimlerinin atıksu altyapı hizmetini vermekle, atıksu hizmetlerine ilişkin tarifeleri belirlemekle ve atıksu ücretini toplamakla yükümlü oldukları,
“Tanımlar” başlıklı 4’üncü maddesinde atıksu altyapı yönetimlerinin atıksuları toplayan kanalizasyon sistemi ile atıksuların arıtıldığı ve arıtılmış atıksuların bertarafının sağlandığı atıksu altyapı sistemlerinin kurulması, bakımı, onarımı, ıslahı ve işletilmesinden; büyükşehirlerde 20/11/1981 tarihli ve 2560 sayılı İstanbul Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğü Kuruluş ve Görevleri Hakkında Kanunla belirlenen kuruluşları, belediye ve mücavir alan sınırları içinde belediyeleri ifade ettiği,
“Atıksu hizmetleri için ücretlendirme” başlıklı 17’nci maddesinde de atıksu hizmetleri için ücretlendirme yapılırken tam maliyet ve kirleten öder esaslarının kullanılacağı, bu esasların uygulanmasına yönelik detayları içeren ve tam maliyet esaslı tarifelerinin belirlenmesinde faydalanılabilecek usul ve esasların Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından Atıksu Tarifelerinin Belirlenmesine Yönelik Kılavuz adıyla Bakanlığın internet sayfasında yayımlanacağı,
Maddenin devamında ise atıksu hizmetlerine ait ücretler belirlenirken; su sayaçlarından kaydedilen su miktarı, içme ve kullanma suyu kaynağı olarak yeraltı veya yüzey suyu kullanan ve şebekeye bağlı olmayan aboneler için atıksu sayacı olan yerlerde ölçüm değeri, olmayan yerlerde idarece belirlenecek atıksu miktarının esas alınacağı,
hususları hükme bağlanmıştır.
Mezkûr mevzuat hükümleri birlikte değerlendirildiğinde belediyelerin atıksu hizmetlerine ilişkin tarifeleri belirlemekle ve atıksu ücretini toplamakla yükümlü oldukları, bu kapsamda belediye ve mücavir alan sınırları içinde belediyeler tarafından sunulan atıksu hizmetlerini karşılayabilecek tarifelerin belirlenmesinin esas olduğu, atıksu hizmetleri için ücretlendirme tarifesi yapılırken tam maliyet ve kirleten öder ilkesinin dikkate alınacağı anlaşılmaktadır.
Yapılan incelemede, belediye ve mücavir alan sınırları içinde sunulan atıksu hizmetlerine ilişkin herhangi bir ücret tarifesi belirlenmediği, bu sebeple atıksu ücreti olarak ilgililerine yönelik herhangi bir tahakkuk ya da tahsilat yapılmadığı, bununla birlikte bazı kurumsal işyerlerine yönelik ücret tarifesi olmaksızın tahakkuk ve tahsilat işlemleri yapıldığı tespit edilmiştir. Bu durum keyfi uygulamalara sebebiyet verebileceği gibi, İdarenin hukukiliği prensibini de zedeleyebilecek, ayrıca ciddi gelir kaybına da sebebiyet verebilecektir. Bu itibarla atıksu hizmetlerine ilişkin mevzuatın belirlediği ilke ve esaslar dikkate alınarak ücret tarifesi belirlenmesi gerekmektedir.