|
ÖZET: 2024 yılı Sayıştay denetim raporları, belediyelerin su hizmetleri kapsamında düzenlenen faturalarda atıksu ve katı atık ücretleri ile bu ücretlere ilişkin katma değer vergisinin alınmadığını ortaya koymaktadır. 2872 sayılı Çevre Kanunu’nun 11. maddesi, atıksu altyapı sistemlerinin kurulması, bakım ve işletilmesinden sorumlu olan kuruluşları ve bu hizmetlerden yararlananların yükümlülüklerini belirlemektedir. Bu bağlamda, atıksu ve katı atık hizmetleri için tarifelerin belediye meclisleri tarafından belirlenmesi ve tahsil edilen ücretlerin yalnızca ilgili hizmetlerde kullanılabileceği vurgulanmaktadır.
Ayrıca, 3065 sayılı Katma Değer Vergisi Kanunu’na göre, su faturaları üzerinden tahsil edilmesi gereken atıksu ve katı atık ücretleri ile bu ücretlere isabet eden katma değer vergisinin tahakkuk etmesi ve tahsil edilmesi gerektiği belirtilmiştir. 07.07.2023 tarihli Cumhurbaşkanı Kararı ile güncellenen katma değer vergisi oranları, atıksu ve katı atık ücretleri için farklı oranlar belirlemektedir. Yapılan incelemeler, bu ücretlerin ve vergilerin tahakkuk ve tahsil edilmediğini göstermektedir. Sonuç olarak, mevcut mevzuat gereğince atıksu ve katı atık ücretleri ile bunlara ilişkin katma değer vergisinin zamanında tahakkuk ettirilmesi ve tahsil edilmesi gerektiği ifade edilmektedir. Bu süreçlerin, belirlenen tarifeler doğrultusunda ve tam maliyet esasları üzerinden gerçekleştirilmesi önem arz etmektedir. |
BULGU: Atıksu ve Katı Atık Ücreti ile Bu Ücretlere İsabet Eden Katma Değer Vergisinin Alınmaması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – İl Belediyesi
Belediyece sağlanan su hizmetleri için düzenlenen faturalardan, atıksu (toplama, arıtma ve bertaraf) ve katı atık (toplama, taşıma ve bertaraf) ücreti ile bu ücretlere isabet eden katma değer vergisinin alınmadığı görülmüştür.
2872 sayılı Çevre Kanunu’nun “İzin alma, arıtma ve bertaraf etme yükümlülüğü” başlıklı 11’inci maddesinin ilgili fıkralarında özetle;
– Atıksuları toplayan kanalizasyon sistemi ile atıksuların arıtıldığı ve arıtılmış atıksuların bertarafının sağlandığı atıksu altyapı sistemlerinin kurulması, bakımı, onarımı, ıslahı ve işletilmesinden; büyükşehirlerde 20/11/1981 tarihli ve 2560 sayılı İstanbul Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğü Kuruluş ve Görevleri Hakkında Kanunla belirlenen kuruluşlar, belediye ve mücavir alan sınırları içinde belediyeler, bunların dışında iskâna konu her türlü kullanım alanında valiliğin denetiminde bu alanları kullananların sorumlu olduğu,
– Atıksu altyapı sistemlerini kullanan ve/veya kullanacaklar, bağlantı sistemlerinin olup olmadığına bakılmaksızın, arıtma sistemlerinden sorumlu yönetimlerin yapacağı her türlü yatırım, işletme, bakım, onarım, ıslah ve temizleme harcamalarının tamamına kirlilik yükü ve atıksu miktarı oranında katılmak zorunda olduğu,
-Bu hizmetlerden yararlananlardan, belediye meclisince ve bu maddede sorumluluk verilen diğer idarelerce belirlenecek tarifeye göre atıksu toplama, arıtma ve bertaraf ücreti alınacağı,
-Bu Kanun uyarınca tahsil edilen ücretlerin, atıksu ile ilgili hizmetler dışında kullanılamayacağı,
-Büyükşehir belediyeleri ve belediyeler evsel katı atık bertaraf tesislerini kurmak, kurdurmak, işletmek veya işlettirmekle yükümlü olduğu,
-Bu hizmetten yararlanan ve/veya yararlanacakların, sorumlu yönetimlerin yapacağı yatırım, işletme, bakım, onarım ve ıslah harcamalarına katılmakla yükümlü olduğu,
-Bu hizmetten yararlananlardan, belediye meclisince belirlenecek tarifeye göre katı atık toplama, taşıma ve bertaraf ücreti alınacağı,
-Bu fıkra uyarınca tahsil edilen ücretlerin, katı atıkla ilgili hizmetler dışında kullanılamayacağı,
hususları düzenlenmiştir.
2872 sayılı Kanun’un 11’inci maddesi hukuki dayanak gösterilerek, Atıksu Altyapı ve Evsel Katı Atık Bertaraf Tesisleri Tarifelerinin Belirlenmesinde Uyulacak Usul ve Esaslara İlişkin Yönetmelik, 27.10.2010 tarih ve 27742 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe konulmuştur.
Yönetmelik’in 19 ve 20’nci maddelerinde atıksu ve evsel katı atık tarife türlerinin belirlenme şekli açıklanarak, 22’nci maddesinde yapılan hizmetin karşılığı olarak Atıksu ve evsel katı atık hizmetlerine ait ücretin, düzenli aralıklarla su faturaları üzerinden yapılacağı açıkça belirtilmiştir.
3065 sayılı Katma Değer Vergisi Kanunu’nun 1’inci maddesinde verginin konusunu teşkil eden işlemler sayma suretiyle belirtilmiş, 10’uncu maddesinde de malın teslimini veya hizmetin yapılmasını, vergiyi doğuran olay olarak düzenlemiştir.
07.07.2023 tarih ve 32241 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan, 7346 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı eki “Mal ve Hizmetlere Uygulanacak Katma Değer Vergisi Oranlarının Tespitine İlişkin Kararda Değişiklik Yapılmasına Dair Karar”la, Mal teslimleri ile hizmet ifalarına uygulanacak güncel katma değer vergisi oranları, Karar eki listeler için;
-Ekli listelerde yer alanlar hariç olmak üzere, vergiye tabi işlemler için %20 (katı atık ücreti için)
-Ekli (I) sayılı listede yer alan teslim ve hizmetler için %1 (su ücreti için)
-Ekli (II) sayılı listede yer alan teslim ve hizmetler için %10 (atıksu ücreti için) olarak tespit edilmiştir.
Yapılan incelemelerde; su faturaları üzerinden tahsil edilmesi gereken atıksu (toplama, arıtma ve bertaraf) ve katı atık (toplama, taşıma ve bertaraf) ücretleri ile bu ücretler isabet eden katma değer vergisinin, tahakkuk ve tahsil edilmeği tespit edilmiştir.
Sonuç olarak; merî mevzuat uyarınca atıksu ve katı atık ücretleri ile bu ücretlere isabet eden katma değer vergisinin tahakkuk ve tahsil edilmesi gerekmekte olup, söz konusu mevzuatta belirtilen tarifelerin belirlenerek tam maliyet ve kirleten öder esasları üzerinden tahakkuk ve tahsilatlarının yapılması gerekmektedir.