|
ÖZET: Atıksuların Kanalizasyon Şebekesine Deşarj Yönetmeliği’nin uygulanmasında bazı eksiklikler tespit edilmiştir. 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları’na göre, belirli sınır değerleri aşan atıksu numuneleri alınan bir fabrikanın, “deşarj kalite kontrol ruhsatı” olmaksızın kirlilik önlem payı ödeyerek faaliyet göstermeye devam ettiği ortaya çıkmıştır. Yönetmelik, deşarj edilecek atıksularda sağlanması gereken sınır değerleri 19. maddesinde belirlemiş ve ruhsatın alınması için gerekli prosedürleri 16. maddesinde açıklamıştır.
Denetimlerde, arıtma tesisi ve deşarj kalite kontrol ruhsatı bulunmayan bir fabrikanın faaliyet gösterdiği ve bu fabrikanın, 15 Ekim 2021 tarihinden itibaren alınan numunelerin analiz sonuçlarının belirlenen sınır değerlerini aştığı belirlenmiştir. Bu durum nedeniyle, toplamda 40 kez 38.978.386,53 TL tutarında kirlilik önlem payı uygulanmıştır. Yönetmelik, atıksuların alıcı ortama zarar vermemesi için gerekli tedbirlerin alınmasını zorunlu kılmaktadır. Sonuç olarak, fabrikalarda üretilen atıksuların Yönetmelik’te belirtilen sınır değerlere ulaşmasını sağlamak amacıyla gerekli önlemlerin alınması ve mevzuatın güncellenmesi gerekmektedir. Bu sayede, çevresel etkilerin azaltılması ve kirliliğin önlenmesi hedeflenmektedir. |
BULGU: Atıksuların Kanalizasyon Şebekesine Deşarj Yönetmeliği’nin Uygulanmasında Eksiklikler Bulunması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Bağlı İdaresi
Alınan atıksu numune analizi, kanalizasyon şebekesine deşarj edilecek atıksularda sağlanması gereken sınır değerlerden bazılarını aştığı ve “deşarj kalite kontrol ruhsatı” olmadığı halde kirlilik önlem payı ödeyerek faaliyetine devam eden bir fabrikanın olduğu tespit edilmiştir.
Atıksuların Kanalizasyon Şebekesine Deşarj Yönetmeliği’nin 19’uncu maddesinde kanalizasyon şebekesine deşarj edilecek atıksularda sağlanması gereken sınır değerler belirlenmiş olup Yönetmelik’in 9’uncu maddesinin birinci fıkrasının (n) bendine göre Deşarj Kalite Kontrol Ruhsatında belirlenen değerlere özellikle ön arıtma tesisi çıkışında belirlenen sınır değerlere uymayan atıksular kanalizasyon şebekesine verilemeyecek atıklar arasında sayılmıştır.
Yönetmelik’in “Tanımlar” başlıklı 2’nci maddesinde kirlilik önlem payı (KÖP); “Arıtma gerektiren atıksu üreten kaynaklardan gerekli tedbirleri alıncaya kadar veya yeterli ölçüde almadıklarının tespiti neticesinde veya proses atıksuyu olan işletme/endüstrilerin, ASKİ/alıcı ortam standartlarını aşan kirlilik parametreleri ihtiva eden atıksularının deşarjı veya ön/tam arıtma tesisi kuran işletme/endüstrilerin atıksularını bağlantı veya bypass yaptığı tespit edildiğinde ASKİ’ye ödemek zorunda oldukları meblağdır.” şeklinde tanımlanmış olup hesaplamasına ilişkin detaylar 27’nci maddenin birinci fıkrasının (c) bendinde açıklanmıştır.
Yönetmelik’in 16’ncı maddesine göre; kurulacak her endüstrinin, iş yeri açma izni başvurusu sırasında ASKİ’ye “deşarj kalite kontrol ruhsatı” başvurusu da yapmak zorunda olduğu, başvurunun ASKİ tarafından incelenerek deşarj koşulları ön arıtma ve/veya arıtma gerekip gerekmediğinin ilgilisine bildirileceği, ön arıtma ya da arıtma gerekli görüldüğü taktirde arıtma tesisi kurma koşulları bildirilerek, deşarj kalite kontrol ruhsatının verileceği belirtilmiştir.
Mezkur Yönetmelik’in “Ruhsatın Geçerliliği ve Sürekliliği” başlıklı 17’nci maddesinin birinci fıkrasının (c) bendine göre ise İdare tarafından belirlenen hükümlere uygun şekilde deşarj yapılmadığı tespit edilerek bir yıl içerisinde iki defa cezai işleme tabi tutulan işletmelerin faaliyetinin belirli bir süre durdurulacağı, bu süre sonunda da İdarece istenilen şartların yerine getirilmediğinin tespiti durumunda deşarj izninin iptal edileceği belirtilmiştir.
Yapılan incelemede;
ASKİ görev ve yetki alanında arıtma tesisi ve deşarj kalite kontrol ruhsatı olmadığı halde faaliyetine devam eden 1 adet fabrikanın bulunduğu,
Fabrikanın, İdareye deşarj kalite kontrol ruhsatı başvurusu yapmadığı,
Fabrikaya, ilk tespit tarihi 15.10.2021 olmak üzere 3 yıldan beri alınan numunelerinin analiz sonuçlarının kanalizasyon şebekesine deşarj edilecek atıksularda sağlanması gereken sınır değerlerden bazılarını aştığı gerekçesiyle toplamda 40 kez olmak üzere 38.978.386,53 TL tutarında KÖP uygulandığı,
görülmüştür.
Çeşitli kullanımlar sonucunda atıksu haline dönüşerek yitirdikleri fiziksel, kimyasal ve bakteriyolojik özelliklerinin bir kısmını veya tamamını tekrar kazandırabilmek ve boşaldıkları alıcı ortamın doğal, fiziksel, bakteriyolojik ve ekolojik özelliklerini değiştirmeyecek hâle getirilebilmesi zorunludur.
Bu itibarla, fabrikalarda ortaya çıkan atıksuların Yönetmelik’te belirlenen sınır değerlere ulaşmasını sağlayıcı nitelikte tedbirlerin uygulanması ve gerekirse mevzuat değişikliği yoluyla caydırıcılığın artırılması için KÖP hesaplamasına esas formülasyonun güncellenmesi gerekmektedir.