|
ÖZET: 2023 yılı Sayıştay Denetim Raporları, Devlet Opera ve Balesi Genel Müdürlüğü’ne bağlı bazı müdürlüklerin atölyelerinde üretilen kostüm, dekor ve aksesuarların muhasebe kayıtlarına alınmadığını ortaya koymuştur. Samsun ve Antalya Müdürlükleri dışındaki diğer müdürlüklerde, sahnelenen oyunlarda kullanılan bu varlıkların depolarda tutulmasına rağmen muhasebeleştirilmediği tespit edilmiştir. Genel Yönetim Muhasebe Yönetmeliği, kamu idarelerinin mali işlemlerinin doğru ve güvenilir bir şekilde kaydedilmesini amaçlamakta ve bu bağlamda tüm varlıkların muhasebe kayıtlarına dahil edilmesi gerektiğini vurgulamaktadır.
Yönetmelik, mali tabloların şeffaf ve gerçeğe uygun olabilmesi için, kamu idarelerinin kendi imkanlarıyla ürettikleri varlıkların değer tespit komisyonları tarafından belirlenen değerler üzerinden kaydedilmesini zorunlu kılmaktadır. Ancak yapılan incelemeler, Samsun ve Antalya dışındaki müdürlüklerin bu yükümlülükleri yerine getirmediğini göstermektedir. 2024 yılı itibarıyla bazı müdürlüklerin kayıt işlemlerine başlamış olmasına rağmen, 2023 yılı mali tablolarında bu varlıkların yer almadığı ve dolayısıyla hatalı raporlamalara neden olduğu anlaşılmaktadır. Sonuç olarak, Devlet Opera ve Balesi Genel Müdürlüğü’ne bağlı müdürlüklerin atölyelerinde üretilen kostüm, dekor ve aksesuarların muhasebe hesaplarına kaydedilmesi ve depolarda tutulan varlıkların değer tespit komisyonları aracılığıyla kayıtlara alınması gerekmektedir. Bu adımlar, mali tabloların doğruluğunu artıracak ve kamu idaresinin mali durumunu daha şeffaf bir şekilde yansıtacaktır. |
BULGU: Atölyelerde Üretilen Varlıkların Muhasebe Kayıtlarına Alınmaması
2023 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Özel Bütçeli İdare
Devlet Opera ve Balesi Genel Müdürlüğüne bağlı Samsun ve Antalya Müdürlükleri dışındaki müdürlüklerin atölyelerinde üretilen, sahnelenen oyunlarda kullanılan ve depolarda muhafaza edilen kostüm, dekor ve aksesuarların muhasebe kayıtlarına alınmadığı görülmüştür.
Genel Yönetim Muhasebe Yönetmeliği; Genel yönetim kapsamındaki kamu idarelerinin işlemlerinin kayıt dışında kalmasının önlenmesi, faaliyetlerinin gerçek mahiyetlerine uygun olarak sağlıklı ve güvenilir bir biçimde muhasebeleştirilmesi, mali tablolarının doğru ve muhasebenin temel kavramları ve genel kabul görmüş muhasebe ilkelerine uygun şekilde hazırlanması ve yayımlanması amacıyla yürürlüğe konulmuştur.
İlgili Yönetmelik’in “Temel kavramlar” başlıklı 5’inci maddesinde muhasebe ilke ve kurallarının dayanağını oluşturan kavramlardan “tam açıklama”, mali tabloların, bu tablolardan yararlanacak olanların doğru karar vermelerine yardımcı olacak ölçüde yeterli, açık ve anlaşılır şekilde düzenlenmesi olarak açıklanmıştır.
Aynı Yönetmelik’in; “Bilanço ilkeleri” başlıklı 8’inci maddesinin 1’inci fıkrasında, bilanço ilkelerinin amacının, kamu idaresinin tasarrufundaki kaynaklar ile bunlarla elde edilen varlıkların muhasebe kayıtlarının yapılması, mali tablolarının hazırlanması ve raporlanması yoluyla, belli bir tarihte kamu idaresinin mali durumunun ilgililer için saydam ve gerçeğe uygun olarak yansıtılması olduğu ve 3’üncü fıkrasında bütün varlıkların, yabancı kaynakların ve öz kaynakların bilançoda gayrisafi değerleriyle gösterileceği açıklanmıştır.
Yönetmelik’in 16’ncı maddesinin 1’inci fıkrasında ise bir ekonomik değerin; yaratıldığında, başka bir şekle dönüştürüldüğünde, mübadeleye konu edildiğinde, el değiştirdiğinde veya yok olduğunda muhasebeleştirileceği belirtilmiştir.
Taşınır Mal Yönetmeliği’nin 21’inci maddesinin 1’inci fıkrasında Kamu idarelerinin kendi kullanımları için iç imkânlarıyla ürettikleri taşınırlarının değer tespit komisyonu tarafından belirlenecek gerçeğe uygun değer üzerinden Taşınır İşlem Fişi düzenlenerek giriş kaydının yapılacağını hüküm altına almıştır. Aynı Yönetmelik’in 13’üncü maddesinin 3’üncü fıkrasında; değer tespit komisyonunun, harcama yetkilisinin onayı ile taşınır kayıt yetkilisinin ve işin uzmanının da katıldığı en az üç kişiden oluşacağı ve komisyonun değer tespitinde ticaret odası, sanayi odası, borsa, meslek kuruluşları, ilgili diğer kuruluşlardan veya aynı nitelikteki taşınırı satın alan idarelerden ve fiyat araştırması sonuçlarından yararlanabileceği açıklanmıştır.
Yukarıda yer verilen mevzuat hükümleri birlikte değerlendirildiğinde; kamu idarelerinin mali tablolarının gerçeğe uygun, açık ve anlaşılır olabilmesi amacıyla bütün varlıklarıyla birlikte kendi imkanlarıyla ürettikleri varlıklarının da değer tespit komisyonu tarafından belirlenecek gerçeğe uygun değer üzerinden bilanço hesaplarına kaydedilmesi gerekmektedir.
Yapılan incelemelerde, Samsun ve Antalya Devlet Opera ve Balesi Müdürlükleri dışında kalan müdürlüklerin atölyelerinde üretilen kostüm, dekor ve aksesuarların muhasebe hesaplarına kaydedilmediği tespit edilmiştir. Uygulamada sahnelenecek oyun için üretilecek kostüm, dekor ve aksesuarlar için gerekli olan malzemeler satın alındığında 150 İlk Madde ve Malzeme Hesabına kaydedilerek taşınır işlem fişi düzenlenmekte, malzemeler üretim için atölyelere verildiğinde taşınır işlem fişinden çıkış yapılmakta ve 150 İlk Madde ve Malzeme Hesabından çıkarılarak 630 Giderler Hesabına kaydedilerek giderleştirilmektedir. Üretilen kostüm, dekor ve aksesuarlar İdare tarafından sahnelenen oyunlarda kullanılmakta, kullanılmayan varlıklar depolarda muhafaza edilmekte ancak muhasebe kayıtlarına ve taşınır işlem fişine kayıtları yapılmamaktadır. Bu sebeple, muhasebe kayıtları İdarenin sahip olduğu varlıkları doğru ve tam olarak göstermemekte ve mali tablolarda hataya neden olmaktadır.
2024 yılı itibariyle Ankara, Mersin ve İzmir Devlet Opera ve Balesi Müdürlüklerinin kayıt işlemlerine başladıkları, ancak İstanbul Opera ve Balesi Müdürlüğünün taşınma sebebiyle kayıt işlemlerine başlamadığı anlaşılmıştır.
Ankara, Mersin ve İzmir Devlet Opera ve Balesi Müdürlüklerinin kayıt işlemlerine 2024 yılında başlamış olmalarına rağmen atölyelerinde üretilen dekor, kostüm ve aksesuarları 2023 yılı mali tablolarında yer almamış, böylece 2023 yılı mali tablolarında hataya neden olunmuştur.
İdare mali tablolarının tam, doğru ve gerçeğe uygun olması amacıyla atölyelerde üretilen dekor, kostüm ve aksesuarların muhasebe hesaplarına kaydedilmesi ve depolarda muhafaza edilen dekor, kostüm ve aksesuarların Taşınır Mal Yönetmeliğinin 13’üncü fıkrası uyarınca oluşturulacak değer tespit komisyonu tarafından değerlerinin tespit edilerek kayıtlara alınması gerekmektedir.