|
ÖZET: Avans işlemleriyle ilgili uygulamalarda tutarsızlıklar gözlemlenmiştir. 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları çerçevesinde, 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 3. maddesi kapsamında gerçekleştirilen alımlarda, bazı sözleşmelerde avans verilmesine dair maddelere yer verilirken, diğerlerinde bu maddelerin bulunmadığı tespit edilmiştir. Örneğin, 29.02.2024 tarihinde imzalanan bir sözleşmede yükleniciye 13.000.000,00 TL avans verilmişken, benzer bir başka sözleşmede avans verilmemesi kararlaştırılmıştır. Bu durum, alımlar arasında eşitsizlikler yaratmakta ve isteklilerin teklif fiyatlarını olumsuz etkilemektedir.
Şirket, avans uygulamalarında farklılıkların nedenlerini finansal durumlar ve fiyat farkı gibi unsurlara dayandırmakta, ancak bu durumun ilerideki alımlarda daha dikkatli olunacağı belirtilmektedir. Ancak, mevcut uygulama birliğinin sağlanamaması, benzer nitelikteki alımlar arasında adaletsizlikler doğurmakta ve rekabeti olumsuz etkilemektedir. Sonuç olarak, avans işlemlerinde yeknesak bir uygulama sağlanması için gerekli düzenlemelerin yapılması büyük önem taşımaktadır. Bu düzenlemeler, hem alım süreçlerinin şeffaflığını artıracak hem de rekabet ortamını iyileştirecektir. |
BULGU: Avans İşlemlerinde Yeknesak Bir Uygulamanın Bulunmaması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Belediye Şirketi
Şirket tarafından 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 3’üncü maddesinde yer alan istisna kapsamında yapılan alımların incelenmesi sonucunda; söz konusu işlerin bir kısmında avans verilmesine ilişkin maddelere yer verilirken bir kısmında bu maddelere yer verilmediği; avans verilmesine ilişkin madde içeren işlerin bir kısmında yüklenicilere avans verilirken bir kısmında ise avans verilmediği görülmüştür.
Şirket, ABB’den 6306 sayılı Afet Riski Altındaki Alanların Dönüştürülmesi Hakkında Kanun’a dayanarak protokolle yapım işi almakta, bu işlerin ifası amacıyla gerekli olan mal ve hizmetleri 4734 sayılı Kanun’un 3’üncü maddesinin birinci fıkrasının (g) bendinde yer alan istisna kapsamında davet ettiği istekliler aracılığıyla temin etmektedir. Yukarıda belirtilen kapsamda alınan benzer mal ve hizmet alımlarının bir kısmında avans maddesine yer verilmiş, bir kısmında ise bu maddeye yer verilmemiştir.
Örneğin, 29.02.2024 tarihinde sözleşmesi imzalanan, 35.129.440,00 TL bedelindeki 2024/249724 ihale kayıt numaralı “Mamak İlçesi Konut ve Ticari Blokların Kaba İnşaatlarının İkmal Yapım İşinde Kullanılmak Üzere Ankraj Makinesi ve Enjeksiyon Santrali Kiralaması” işine ilişkin teknik şartnamenin 8.1. maddesinde; “İdarenin Onayı Doğrultusunda işin %50’sine kadar avans verilebilir.” hükmü bulunmaktadır. Bu hüküm çerçevesinde yükleniciye 13.000.000,00 TL tutarında, işin %37,01’lik kısmı kadar avans verilmiştir. Benzer nitelikteki 05.03.2024 tarihli ve 6.352.500,00 TL bedelli “Seğmen Su Beypazarı Ambalajlı Su Dolum Tesisi İşinde Kullanılmak Üzere Ankraj Makinesi ve Enjeksiyon Santrali Kiralamasına” işine ilişkin teknik şartnamenin 8.1. maddesinde ise “bu iş ile alakalı avans verilmeyecektir.” hükmü yer almaktadır.
Bununla birlikte, avans verilmesine ilişkin hüküm içeren işlerden bir kısmında yüklenicilere değişik oranlarda avans verilmiş, bir kısmında ise yüklenicilere hiç avans verilmemiştir.
Şirket tarafından verilen cevapta, alım yapılan dönemdeki finansal durumlar ile fiyat farkı verilmesine ilişkin maddelerin avans verilmesinde etkili olduğu, avans verilmesinin Şirketin yetkisi dahilinde olduğu ve bundan sonraki alımlarda daha dikkatli olunacağı belirtilmişse de alımlarda farklı avans uygulamaları yapılması isteklilerin teklif fiyatlarının etkilenmesine, benzer nitelik ve tarihlerdeki alımlara ilişkin uygulamalarda eşitsizlikler ortaya çıkmasına sebep olmaktadır.
Sonuç olarak Şirket tarafından yapılan alımların bir kısmının avans maddesi içermesi, bir kısmının avans maddesi içermemesi; avans maddesi içeren işlerin bir kısmında farklı tutarlarda avans verilmesi bir kısmında ise hiç avans verilmemesi Şirketin, yapacağı alımlarda yeknesak bir uygulamanın sağlanamamasına sebebiyet vermektedir. Uygulama birliğinin sağlanması adına gerekli düzenlemelerin yapılması önem arz etmektedir.