ÖZET: 2021 yılı Sayıştay Denetim Raporları, özel bütçeli idarelerin mal ve hizmet alımlarında verilen avans ve kredilerin mahsup sürelerine uyulmadığını ortaya koymaktadır. Gecikme süreleri için herhangi bir gecikme zammı tahsil edilmediği tespit edilmiştir. 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun 35. maddesi, harcama yetkilisinin onayıyla zorunlu giderler için avans verilmesine olanak tanırken, mutemetlerin harcadıkları tutarları belirli süreler içinde muhasebe yetkilisine sunma yükümlülüğü vardır. Süresi içinde mahsup edilmeyen avanslar için 6183 sayılı Kanun hükümleri geçerlidir.

Ayrıca, 25.02.2017 tarihli Muhasebat Genel Müdürlüğü Genel Tebliği, süresinde mahsup edilmeyen avansların, gecikme zammı ile birlikte tahsil edileceğini belirtmektedir. Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliği ise, süresi içinde kapatılmayan avans ve kredilerin, sorumlularının hesaplarında izlenmesi gerektiğini vurgulamaktadır. İncelemeler sonucunda, mutemetlere verilen avansların zamanında kapatılmadığı ve gecikme zammının tahsil edilmediği gözlemlenmiştir.

İdare, bu durumu düzeltmek amacıyla ilgili birimleri bilgilendirmiştir. Mal ve hizmet alımları için verilen avans ve kredilerin mevzuatta belirlenen süreler içinde kapatılması ve süresinde mahsup edilmeyenlerin 140 Kişilerden Alacaklar Hesabına kaydedilmesi gerektiği önemle belirtilmiştir.

BULGU: Avans ve Kredilerin Süresinde Kapatılmaması

2021 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Özel Bütçeli İdare

Harcama birimleri tarafından mal ve hizmet alımına ilişkin verilen avans ve kredilerde mahsup sürelerine uyulmadığı, gecikilen süreler için gecikme zammı tahsil edilmediği görülmüştür.
5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun 35’inci maddesinde; harcama yetkilisinin uygun görmesi ve karşılığı ödeneğin saklı tutulması kaydıyla, ivedi veya zorunlu giderler için avans vermek veya kredi açmak suretiyle ön ödeme yapılabileceği, her mutemedin ön ödemelerden harcadığı tutara ilişkin kanıtlayıcı belgeleri, ilgili kanunlarında belirtilmemiş olması halinde avanslarda bir ay, kredilerde üç ay içerisinde muhasebe yetkilisine vermek ve artan tutarı iade etmekle yükümlü olduğu, süresi içerisinde mahsup edilmeyen avanslar hakkında 6183 sayılı Kanun hükümlerinin uygulanacağı ifade edilmiştir.
25.02.2017 tarihli ve 55 sıra no.lu Muhasebat Genel Müdürlüğünün Ön Ödeme Usul ve Esasları Hakkında Genel Tebliği’nin “Mahsup işlemleri” başlıklı 7’nci maddesinde; belirtilen sürede mahsup edilmeyen avansların, mahsup edilmesi gereken tarihten itibaren, 6183 sayılı Kanun’un 51’inci maddesi hükmüne göre hesaplanacak gecikme zammı ile birlikte ilgili mutemetten tahsil edileceği belirtilmiştir.
Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’nin 160 İş Avans ve Krediler Hesabının işleyişini açıklayan 102’nci maddesinde; İş Avans ve Kredileri Hesabında kayıtlı bulunan avans ve kredi tutarlarından süresi içinde mahsup veya iade edilmeyenlerin, sorumluları adına 140 Kişilerden Alacaklar hesabında izleneceği ifade edilmiştir.
İdarenin ön ödemeleri hesap grubu üzerinde yapılan incelemede, muhtelif mal ve hizmet alımları için mutemetlere verilen avansların süresinde kapatılmayarak 140 Kişilerden Alacaklar Hesabına alınmadığı ve ilgili mutemetlerden gecikme zammının tahsil edilmediği görülmüştür. Ayrıca araç muayene işlemlerinin yapılması için açılan kredilerin süresinde kapatılmadığı tespit edilmiştir.
İdare, bulgu konusunun mevzuata uygun olarak uygulanması için ilgili birimlerin genel yazı ile bilgilendirildiğini belirtmiştir.
İdare tarafından mal ve hizmet alımları için mutemetlerine vermiş oldukları iş avansları ve kredilerinin kapatılmasında, mevzuatta öngörülen sürelere riayet etmesi ve süresinde
mahsup edilmeyen avans ve kredilerin ilgili mutemet adına 140 Kişilerden Alacaklar Hesabına kaydedilerek takip edilmesi gerekmektedir.