| ÖZET: 2022 yılı Sayıştay Denetim Raporları’na göre, bazı adliyelerde beraat eden sanık lehine hükmedilen avukatlık vekalet ücretlerinde katma değer vergisi tevkifatı yapılmamıştır. 1136 sayılı Avukatlık Kanunu ve ilgili mevzuat uyarınca, serbest meslek faaliyeti kapsamında bu hizmetler için tevkifat uygulanması gerekmektedir. İdare, bu uygulamanın başlatıldığını ve 2.000 TL’yi aşan ödemelerde %50 oranında tevkifat yapılacağını bildirmiştir. |
BULGU: Avukatlık Hizmet Alımlarında Katma Değer Vergisi Tevkifatının Yapılmaması
2022 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Genel Bütçeli İdareler ve Tesisleri
İdareye bağlı bazı adliyelerde beraat eden sanık lehine hükmedilen vekalet ücret ödemelerinde katma değer vergisi tevkifatının yapılmadığı görülmüştür.
1136 sayılı Avukatlık Kanunu’nun “Avukatlığın mahiyeti” başlıklı 1’inci maddesinde, avukatlık mesleğinin bir kamu hizmeti ve serbest bir meslek olduğu belirtilmiştir.
193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu’nun 65’inci maddesinde; serbest meslek faaliyeti, sermayeden ziyade şahsi mesaiye ilmi veya mesleki bilgiye veya ihtisasa dayanan ve ticari mahiyette olmayan işlerin işverene tabi olmaksızın şahsi sorumluluk altında kendi nam ve hesabına yapılması olarak tanımlanmıştır.
26.04.2014 tarih ve 28983 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Katma Değer Vergisi Genel Uygulama Tebliği’nin “Serbest Meslek Faaliyeti Çerçevesinde Yapılan Teslim ve Hizmetler” başlıklı I/C-2.1.2.2 bölümünde; 3065 sayılı Kanun’un 1’inci maddesinin birinci fıkrasına göre, serbest meslek faaliyeti çerçevesinde yapılan teslim ve hizmetlerin vergiye tabi olacağı ifade edilmiştir.
Aynı Tebliğ’in 2.3.1 “Kısmi Tevkifat Uygulaması” başlıklı bölümünde; 5018 sayılı Kanun’a ekli cetvellerde sayılan idarelerin belirlenmiş alıcılar kapsamında olduğu ve bu bölümde sayılan işlemlerden doğan katma değer vergisi üzerinden farklı oranlarda tevkifat yapılacağı açıklanmıştır.
Tebliğ’in 2.1.3.2 “Kısmi Tevkifat Uygulanacak Hizmetler” başlıklı bölümünde kısmi tevkifat yapılacak hizmetler başlıklar itibarıyla sayılmıştır. Tebliğ’in 2.1.3.2.13 “Diğer Hizmetler” başlıklı bölümünde ise; katma değer vergisi mükellefleri tarafından, 5018 sayılı Kanun’a ekli cetveller kapsamındaki idare, kurum ve kuruluşlara ifa edilen ve Tebliğ’de özel olarak belirlenmeyen diğer bütün hizmet ifalarında söz konusu alıcılar tarafından (5/10) oranında katma değer vergisi tevkifatı uygulanacağı açıkça belirtilmiştir.
Tebliğ’in 2.1.3.4.1 “Tevkifat Uygulamasında Sınır” başlıklı bölümde ise; kısmi tevkifat uygulaması kapsamına giren her bir işlemin katma değer vergisi dahil bedeli 2.000 TL’yi aşmadığı takdirde, hesaplanan katma değer vergisinin tevkifata tabi tutulmayacağı, sınırın aşılması halinde tutarın tamamı üzerinden tevkifat yapılacağı ifade edilmiştir.
5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun “Yargılama giderleri” başlıklı 324’üncü maddesinde; harçlar ve tarifesine göre ödenmesi gereken avukatlık ücretleri ile soruşturma ve kovuşturma evrelerinde yargılamanın yürütülmesi amacıyla devlet hazinesinden yapılan her türlü harcamalar ve taraflarca yapılan ödemelerin yargılama gideri olduğu belirtilmiştir.
Aynı Kanun’un 325’inci maddesinde, sanığın cezaya veya güvenlik tedbirine mahkûm edilmesi hâlinde, bütün yargılama giderlerinin sanığa yükleneceği, 327’nci maddesinde ise, hakkında beraat veya ceza verilmesine yer olmadığına karar verilen kişinin sadece kendi kusurundan ileri gelen giderleri ödeyeceği, önceden ödemek zorunda kaldığı giderlerin, devlet hazinesince üstleneceği ifade edilmiştir.
Yukarıda yer verilen hükümlerden anlaşılacağı üzere; avukatlık hizmetinin bir serbest meslek faaliyeti olduğu, serbest meslek faaliyeti ile verilen hizmetin katma değer vergisinin konusuna girdiği açık olup, 5018 sayılı Kanun’a ekli idarelere Tebliğ’de özel olarak sayılmayan diğer bütün hizmet ifalarında söz konusu alıcılar tarafından tevkifat yapılması gerekmektedir. Ayrıca yargılama giderleri arasında sayılan beraat eden sanık lehine hükmedilen avukat vekalet ücretleri de hazine tarafından karşılanacaktır.
Uygulamada, beraat eden sanık lehine hükmedilen avukatlık vekalet ücret ödemelerinde Cumhuriyet savcılıkları tarafından katma değer vergisi tevkifatının yapılmadığı görülmüştür.
İdare, tüm adliyelerde beraat eden sanık lehine hükmedilen vekâlet ücreti ödemelerinde katma değer vergisi tevkifatı yapılmaya başlanıldığını bildirmiştir.
Serbest meslek erbabı avukatların, hukuki ihtilaflarla ilgili olarak 5271 sayılı Kanun kapsamında beraat eden sanık lehine hükmedilen avukatlık vekalet ücreti için Cumhuriyet Savcılıkları adına düzenledikleri serbest meslek hizmet makbuzlarının 2.000 TL’yi aşması halinde İdare tarafından 5/10 oranında katma değer vergisi tevkifatı uygulanması gerekmektedir.