|
ÖZET: 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları, Büyükşehir İlçe Belediyesi Şirketi’nin avukatlık, mali müşavirlik ve bağımsız denetim hizmeti alımlarında ihale usullerine uymadığını ortaya koymuştur. Yapılan incelemelerde, bu hizmetlerin herhangi bir ihale yöntemi veya doğrudan temin uygulanmadan, doğrudan sözleşme imzalanarak alındığı tespit edilmiştir. 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun amaç ve kapsam maddeleri, kamu kurumlarının alımlarında belirli usullere uyulmasını zorunlu kılmakta; bu durum, saydamlık, rekabet ve kaynakların verimli kullanımı gibi temel ilkeleri içermektedir.
Denetim sonucunda, avukatlık ve mali müşavirlik hizmetleri için doğrudan sözleşme yapılırken, bağımsız denetim hizmetinin de genel kurul kararı ile belirlendiği görülmüştür. Kamu idaresi, 2025 yılına ilişkin avukatlık ve mali müşavirlik hizmet alımlarında doğrudan temin usulünün uygulandığını belirtse de, bu durum yalnızca 2025 yılına özgü değildir; 2024 ve öncesi dönemlerde de benzer ihale usulsüzlükleri yaşanmıştır. Ayrıca, bağımsız denetim hizmeti alımına dair yeterli bilgi sunulmamıştır. Sonuç olarak, Şirketin avukatlık, mali müşavirlik ve bağımsız denetim hizmet alımlarını 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’na uygun şekilde gerçekleştirmesi elzemdir. Aksi takdirde, rekabetin sağlanamaması, en uygun fiyat ve koşulların elde edilememesi gibi riskler ortaya çıkmakta; mevzuata aykırı alımlar, yasal yaptırımlarla sonuçlanabilmektedir. Bu nedenle, hizmet alımlarının ihale usulü veya doğrudan temin yöntemi ile yapılması gerekmektedir. |
BULGU: Avukatlık, Mali Müşavirlik ve Bağımsız Denetim Hizmet Alımlarında İhale Usullerine Uyulmaması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi
Şirket tarafından avukatlık, mali müşavirlik ve bağımsız denetim hizmeti alımlarının herhangi bir ihale usulü veya doğrudan temin yöntemi uygulanmadan sözleşme imzalanarak gerçekleştirildiği tespit edilmiştir.
4734 sayılı Kamu İhale Kanununun “Amaç” başlıklı 1’inci maddesinde, kanunun amacının kamu hukukuna tabi olan, kamunun denetimi altında bulunan veya kamu kaynağı kullanan kamu kurum ve kuruluşlarının yapacakları ihalelerde uygulanacak esas ve usulleri belirlemek olduğu ifade edilmiştir.
4734 sayılı Kanunun “Kapsam” başlıklı 2’nci maddesinde, genel bütçe kapsamındaki kamu idareleri, özel bütçeli idareler, il özel idareleri, belediyeler ve bunlara bağlı döner sermayeli kuruluşlar, birlikler ve tüzel kişilerin kullanımındaki kaynaklardan karşılanan mal ve hizmet alımları ile yapım işlerinin kanun hükümlerine tabi olduğu belirtilmiştir. Ayrıca, bu idarelerin doğrudan veya dolaylı olarak sermayesinin yarısından fazlasına sahip olduğu kuruluş, müessese, birlik, işletme ve şirketlerin de aynı kapsamda olduğu ifade edilmiştir.
Kanunun “Temel İlkeler” başlıklı 5’inci maddesinde, idareler tarafından ihale süreçlerinde saydamlık, rekabet, eşit muamele ve kaynakların verimli kullanımının sağlanması, eşik değerlerin altında kalmak amacıyla mal veya hizmet alımları ile yapım işlerinin kısımlara bölünmemesi ve bu Kanuna göre yapılacak ihalelerde temel ihale usullerinin açık ihale ve belli istekliler arasında ihale usulü olduğu ifade edilmiştir.
Son olarak mezkûr Kanun’un 3’üncü maddesinde Kanun’dan istisna edilen durumlar, 18’inci maddesinde ihale usulleri ve 22’inci maddesinde doğrudan temin kapsamında yapılacak alımlar sayılmıştır.
Yapılan incelemede avukatlık ve mali müşavirlik hizmeti alımlarının herhangi bir ihale usulü veya doğrudan temin yöntemi kullanılmadan doğrudan karşılıklı sözleşme imzalanarak; bağımsız denetim hizmeti alımının yine herhangi bir ihale usulü veya doğrudan temin yöntemi kullanılmadan genel kurul kararı ile belirlendiği görülmüştür.
Kamu idaresi tarafından verilen cevapta, 2025 yılı içerisinde gerçekleştirilen avukatlık ve mali müşavirlik hizmet alımlarında 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 22/d maddesi kapsamında doğrudan temin usulünün uygulandığı ifade edilmiştir. Ancak bulgu, yalnızca 2025 yılına ilişkin olmayıp, esasen 2024 ve öncesi dönemlerde ihale veya doğrudan temin yöntemi kullanılmadan yapılan hizmet alımlarına yöneliktir. Ayrıca, bağımsız denetim hizmeti alımına ilişkin herhangi bir bilgi sunulmamış olup, bu durum verilen cevabın kapsamını sınırlamaktadır.
Sonuç olarak Şirketin, avukatlık, mali müşavirlik ve bağımsız denetim hizmeti alımlarını 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nda belirtilen usuller çerçevesinde gerçekleştirmesi gerekmektedir. Hizmet alımlarının ihale usulü veya doğrudan temin yöntemi kullanılmadan, doğrudan sözleşme imzalanarak yapılması, rekabetin sağlanamaması, en uygun fiyat ve koşullarla hizmet temin edilememesi ve kamu kaynaklarının etkin kullanılmaması gibi riskler doğurmaktadır. Ayrıca, mevzuata aykırı alım yapılması durumunda 4734 sayılı Kanun’un öngördüğü yaptırımlarla karşılaşılması söz konusu olabilecektir. Bu nedenle, hizmet alımlarının mevzuata uygun şekilde ihale yoluyla veya doğrudan temin usulü kapsamında gerçekleştirilmesi gerekmektedir.