|
ÖZET: 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları, bir belediye şirketi olan ESTRAM’ın avukatlık, mali müşavirlik ve bağımsız denetim hizmet alımlarını Kamu İhale Kanunu çerçevesinde gerçekleştirmediğini ortaya koymuştur. İncelemeler, bu hizmetlerin herhangi bir ihale usulü veya doğrudan temin yöntemi kullanılmadan, yalnızca sözleşme imzalanarak temin edildiğini göstermektedir. 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 1’inci maddesi, kamu kurum ve kuruluşlarının ihalelerinde uygulanacak esasları belirlemekte; 2’nci maddesi ise hangi idarelerin bu kanuna tabi olduğunu açıklamaktadır.
Kanunun temel ilkeleri arasında saydamlık, rekabet, eşit muamele ve kamuoyu denetimi gibi unsurlar yer almaktadır. ESTRAM’ın, bu ilkeler doğrultusunda hareket etmesi ve istisna kapsamına girmeyen alımlarını ihale usulleri veya uygun şartlar altında doğrudan teminle gerçekleştirmesi gerekmektedir. Yapılan denetimlerde, bağımsız denetim hizmetinin de genel kurul kararı ile alındığı tespit edilmiştir. Kamu idaresi, gelecekteki hizmet alımlarının 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu hükümlerine uygun olarak yürütüleceğini ve piyasa araştırması yapılarak temin sürecinin gerçekleştirileceğini belirtmiştir. Bu bağlamda, söz konusu hizmet alımlarının mevzuatta belirtilen usullere uygun şekilde yapılması, olası müeyyidelerden kaçınmak için önem arz etmektedir. |
BULGU: Avukatlık, Mali Müşavirlik ve Bağımsız Denetim Hizmet Alımlarının Kamu İhale Kanunu Kapsamı Dışında Yapılması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Belediye Şirketi
Şirket tarafından avukatlık, mali müşavirlik ve bağımsız denetim hizmeti alımlarının, herhangi bir ihale usulü veya doğrudan temin yöntemi kullanılmadan ve mevzuatta belirtilen kanıtlayıcı evraklara yer verilmeden ilgililerle sözleşme imzalanarak yürütüldüğü görülmüştür.
4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Amaç” başlıklı 1’inci maddesinde;
“Bu Kanunun amacı, kamu hukukuna tâbi olan veya kamunun denetimi altında bulunan veyahut kamu kaynağı kullanan kamu kurum ve kuruluşlarının yapacakları ihalelerde uygulanacak esas ve usulleri belirlemektir.”
Hükmü yer almaktadır.
Aynı Kanun’un “Kapsam” başlıklı 2’inci maddesinde;
“Aşağıda belirtilen idarelerin kullanımında bulunan her türlü kaynaktan karşılanan mal veya hizmet alımları ile yapım işlerinin ihaleleri bu Kanun hükümlerine göre yürütülür:
a) Genel bütçe kapsamındaki kamu idareleri ile özel bütçeli idareler, il özel idareleri ve belediyeler ile bunlara bağlı; döner sermayeli kuruluşlar, birlikler (meslekî kuruluş şeklinde faaliyet gösterenler ile bunların üst kuruluşları hariç), tüzel kişiler.
d) (a), (b) ve (c) bentlerinde belirtilenlerin doğrudan veya dolaylı olarak birlikte ya da ayrı ayrı sermayesinin yarısından fazlasına sahip bulundukları her çeşit kuruluş, müessese, birlik, işletme ve şirketler.”,
“Temel İlkeler” başlıklı 5’inci maddesinde;
“İdareler, bu Kanuna göre yapılacak ihalelerde; saydamlığı, rekabeti, eşit muameleyi, güvenirliği, gizliliği, kamuoyu denetimini, ihtiyaçların uygun şartlarla ve zamanında karşılanmasını ve kaynakların verimli kullanılmasını sağlamakla sorumludur.”
İfadelerine yer verilmiştir.
Son olarak Mezkûr Kanun’un 3’üncü maddesinde Kanun’dan istisna edilen durumlar, 18’inci maddesinde ihale usulleri ve 22’inci maddesinde doğrudan temin kapsamında yapılacak alımlar sayılmıştır.
Yukarıdaki hükümlerden anlaşılacağı üzere ESTRAM bir belediye şirketidir. Dolayısıyla 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’na tabidir. Bu sebeple istisna kapsamında olmayan alımlarını ihale usulleriyle veya şartları taşıyorsa doğrudan teminle yapması gerektiği açıktır.
Yapılan incelemede avukatlık ve mali müşavirlik hizmeti alımlarının herhangi bir ihale usulü veya doğrudan temin yöntemi kullanılmadan doğrudan karşılıklı sözleşme imzalanarak; bağımsız denetim hizmeti alımının yine herhangi bir ihale usulü veya doğrudan temin yöntemi kullanılmadan genel kurul kararı ile gerçekleştirildiği görülmüştür.
Kamu idaresi cevabında; doğrudan temin eşik değerini geçmeyen Avukatlık, Mali Müşavirlik ve Bağımsız Denetim hizmet alımlarının, 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu hükümleri doğrultusunda yürütüleceği, bu kapsamda bundan sonraki alımlarda piyasa araştırması yapılmak suretiyle temin sürecinin gerçekleştirileceği belirtilmiştir.
Sonuç olarak 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun öngördüğü müeyyidelerle karşı karşıya kalınmaması açısından söz konusu hizmet alımlarının mevzuatta belirtilen usullerle yapılması gerekmektedir.