|
ÖZET: 2021 yılı Sayıştay Denetim Raporları, avukatlık vekâlet ücretlerine ilişkin muhasebe kayıtlarının hatalı tutulduğunu ortaya koymuştur. Genel Bütçeli İdareler ve Tesisleri Başhukuk Müşavirliği ve Muhakemat Genel Müdürlüğü tarafından yürütülen davalarda hak kazanılan veya ödenen vekâlet ücretlerinin kayıtlarda uyumsuzluklar göstermesi dikkat çekmiştir. 659 sayılı KHK ve ilgili yönetmelik, vekâlet ücretlerinin dağıtımına dair usul ve esasları belirlerken, bu süreçteki hatalı uygulamalar, bütçe hesaplarına yansımış ve sorunların devam etmesine neden olmuştur.
Muhasebe birimlerinin, tahsil ettikleri vekâlet ücretlerini doğru hesaplara kaydetmemesi, taşra muhasebe birimlerinin de belirlenen kurallara uymaması gibi durumlar tespit edilmiştir. Özellikle, tahsil edilen tutarların merkez muhasebe birimine aktarılmaması ve karşı taraf avukatına ödenen vekâlet ücretlerinin kayıt altına alınmaması, sistemdeki eksiklikleri gözler önüne sermektedir. Kamu İdaresi, bu konudaki hataların giderilmesi için gerekli çalışmalara başlanacağını belirtmiş, ancak mevcut sorunların devam ettiği anlaşılmaktadır. Sonuç olarak, 2019 ve 2020 yıllarındaki denetim raporlarında da vurgulanan bu hataların önüne geçilmesi için muhasebe sisteminin geliştirilmesi ve kontrol mekanizmalarının oluşturulması büyük önem taşımaktadır. Bu adımlar, hem tahsilat ve aktarımların takibini kolaylaştıracak hem de bütçe hesaplarının doğruluğunu artıracaktır. |
BULGU: Avukatlık Vekâlet Ücretlerine İlişkin Muhasebe Kayıtlarının Hatalı Tutulması
2021 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Genel Bütçeli İdareler ve Tesisleri
Başhukuk Müşavirliği ve Muhakemat Genel Müdürlüğü tarafından takip edilen davalar neticesinde hak kazanılan veya ödenen avukatlık vekâlet ücretlerine ilişkin muhasebe kayıtlarının hatalı olduğu görülmüştür.
659 sayılı Genel Bütçe Kapsamındaki Kamu İdareleri ve Özel Bütçeli İdarelerde Hukuk Hizmetlerinin Yürütülmesine İlişkin KHK’nın 14’üncü maddesi ile Vekâlet Ücretlerinin Dağıtımına Dair Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik’in 6’ncı maddesinde hak kazanılan avukatlık vekâlet ücretlerinin kimlere, hangi oranlarda dağıtılacağı, kişilere dağıtılacak tutarın yıllık üst sınırı, limit fazlası tutarın dağıtımı düzenlenmiş olup, dağıtım sonunda arta kalan limit fazlası tutarların da tahsilini takip eden üçüncü bütçe yılı sonunda idarenin bütçesine gelir kaydedilmesi öngörülmüştür.
Genel Bütçe Ortak Detaylı Hesap Planında ise vekalet ücretlerine ilişkin aşağıda sayılan yardımcı hesap kodları ihdas edilmiş ve hesapların kullanım şekli 12.07.2012 tarihli Avukatlık Vekâlet Ücretleri konulu Muhasebat Genel Müdürlüğü Genel Yazısı ile açıklanmıştır. Söz konusu Genel Yazı ve Hesap Planına göre;
– Muhasebe birimlerinin, tahsil ettikleri vekâlet ücreti tutarlarını 333.18.01 Dağıtılacak Vekâlet Ücretleri yardımcı hesabına kaydetmesi, merkez dışı muhasebe birimlerinin bu tutarları 511 Muhasebe Birimleri Arası İşlemler Hesabı vasıtasıyla merkez muhasebe birimine aktarması,
– 333.18.02 no.lu hesabın %55 oranında dağıtılacak payın, 333.18.03 no.lu hesabın %40 oranında dağıtılacak payın, 333.18.05 no.lu hesabın ise limit fazlası olarak ödenmesi gereken tutarların izlenmesinde kullanılması,
– Üçüncü bütçe yılının sonuna kadar dağıtılamayan vekâlet ücreti tutarlarının 333.18.01 no.lu hesaba borç, 600.03.01.02.03 Avukatlık Vekâlet Ücreti Gelirleri yardımcı hesabına alacak kaydedilerek bütçe hesaplarına da gerekli yansıtma kayıtlarının yapılması,
gerekmektedir.
Genel bütçeli bir idarenin taraf olduğu ve kaybettiği bir dava sonucunda karşı taraf avukatına ödenen vekâlet ücretlerinin ise Maliye Bakanlığı Muhasebat Genel Müdürlüğünün 22.06.2016 tarih ve 90192509-220.05-12007 sayılı Avukatlık Vekâlet Ücreti Ödemeleri konulu yazısında açıklandığı üzere, gerekli yasal kesintiler yapıldıktan sonra giderleştirilmesi ve diğer taraftan 998.01 Avukatlık Vekâlet Ücretleri ve 999 Diğer Nazım Hesaplar Karşılığı no.lu hesaplar aracılığıyla nazım hesaplarda da takip edilmesi gerekmektedir.
Avukatlık vekâlet ücretlerinin muhasebe kayıtlarına ilişkin yapılan incelemelerde;
– Yönetmelik’in ekinde yer alan tabloya göre Genel Müdürlüğe bildirilen tahsil edilen vekalet ücreti tutarları ile muhasebe kayıtlarına göre tahsil edilen tutarların uyumlu olmadığı,
– Dağıtılacak vekalet ücretine ilişkin 333.18.02, 333.18.03 ve 333.18.05 no.lu yardımcı hesapların yalnız merkez muhasebe biriminde kullanılması gerektiği halde, tahsilat yapan taşra muhasebe birimlerince de kullanıldığı,
– Taşra birimlerince 333 Emanetler hesabının farklı alt kodları ile de tahsilat yapıldığı,
– Taşrada biriken 333.18 no.lu hesapta yılsonunda merkez saymanlığına aktarılmamış bakiye kaldığı,
– Taşra birimlerince tahsilat sırasında emanete alınmaksızın doğrudan gelir kaydedilen tutarlar olduğu,
– Karşı taraf avukatına ödenen vekâlet ücretleri için 998.01 ve 999 no.lu hesap kayıtlarının yapılmadığı,
tespit edilmiştir.
Kamu İdaresi cevabında, konuyla ilgili gerekli çalışmalara başlanılacağı ifade edilmiş, Yeni Devlet Muhasebesi Bilişim Sisteminde gerekli kontrollerin eklenerek duyuruların yayımlanacağı belirtilmiştir. Ancak mevcut durumda, söz konusu hatalı işlemlerin 2021 yılı itibarıyla devam ettiği görülmüş ve 2021 yılı Bilançosunda hataya neden olunmuştur.
Bu itibarla, 2019 ve 2020 yılı Sayıştay Denetim Raporlarında da yer verildiği üzere, tahsil edilen veya karşı taraf avukatına ödenen avukatlık vekalet ücretlerinin hatalı muhasebeleştirilmesinin önüne geçilmesi, tahsilat ve aktarımların takibini sağlayabilmek için muhasebe sisteminin geliştirilerek kontrol mekanizmalarının oluşturulması gerekmektedir.