|
ÖZET: 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları, Genel Bütçeli İdareler ve Tesisleri Başhukuk Müşavirliği ve Muhakemat Genel Müdürlüğü tarafından yürütülen davalar sonucunda elde edilen avukatlık vekâlet ücretlerine ilişkin muhasebe kayıtlarının hatalı olduğunu ortaya koymuştur. 659 sayılı KHK’nın 14. maddesi ve ilgili yönetmeliklerin 6. maddesi, bu ücretlerin dağıtımına dair usul ve esasları belirlemekte; ayrıca, arta kalan limit fazlası tutarların üçüncü bütçe yılı sonunda idarenin bütçesine gelir kaydedilmesi gerektiğini vurgulamaktadır. Ancak, muhasebe birimlerinin tahsilatları kaydetme ve dağıtım süreçlerinde uyumsuzluklar yaşanmakta, taşra birimlerinin farklı hesap kodlarıyla işlem yapması nedeniyle sorunlar ortaya çıkmaktadır.
Yapılan incelemelerde, taşra birimlerinin 333.18 Avukatlık Vekâlet Ücretleri Hesabında yıl sonunda Merkez Saymanlığına aktarılmamış bakiye bıraktığı ve tahsil edilen vekâlet ücretleri ile muhasebe kayıtları arasında tutarsızlıklar olduğu tespit edilmiştir. Bu hataların, muhasebe birimleri ile gerçekleştirme belgelerini düzenleyen birimler arasındaki uyumsuzluktan kaynaklandığı ve mevcut sistemlerin entegrasyon eksikliklerinden kaynaklandığı anlaşılmaktadır. İdare, bu sorunları gidermek amacıyla gerekli kontrollerin oluşturulduğunu ve taşra birimlerine bilgilendirme yapıldığını belirtmiştir. Ancak, bu düzenlemelerin 2025 mali yılına ait olduğu için 2024 mali tablolarını etkilememektedir. Sonuç olarak, geçmiş yıllardaki Sayıştay Denetim Raporlarında da vurgulandığı gibi, avukatlık vekâlet ücretlerinin doğru muhasebeleştirilmesi, mali tabloların hatasız raporlanması ve tahsilat süreçlerinin etkin bir şekilde takip edilebilmesi için muhasebe sisteminin geliştirilmesi ve kontrol mekanizmalarının güçlendirilmesi gerekmektedir. |
BULGU: Avukatlık Vekâlet Ücretlerine İlişkin Muhasebe Kayıtlarının Hatalı Tutulması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Genel Bütçeli İdareler ve Tesisleri
Başhukuk Müşavirliği ve Muhakemat Genel Müdürlüğü tarafından takip edilen davalar neticesinde hak kazanılan avukatlık vekâlet ücretlerine ilişkin muhasebe kayıtlarının hatalı olduğu görülmüştür.
659 sayılı Genel Bütçe Kapsamındaki Kamu İdareleri ve Özel Bütçeli İdarelerde Hukuk Hizmetlerinin Yürütülmesine İlişkin Kanun Hükmünde Kararname’nin (KHK) 14’üncü maddesi ile Vekâlet Ücretlerinin Dağıtımına Dair Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik’in 6’ncı maddesinde, hak kazanılan avukatlık vekâlet ücretlerinin kimlere, hangi oranlarda dağıtılacağı, kişilere dağıtılacak tutarın yıllık üst sınırı, limit fazlası tutarın dağıtımı düzenlenmiş olup, dağıtım sonunda arta kalan limit fazlası tutarların da tahsilini takip eden üçüncü bütçe yılı sonunda idarenin bütçesine gelir kaydedilmesi öngörülmüştür.
Genel Bütçe Ortak Detaylı Hesap Planında ise vekâlet ücretlerine ilişkin aşağıda sayılan yardımcı hesap kodları ihdas edilmiş ve hesapların kullanım şekli 12.07.2012 tarihli Avukatlık Vekâlet Ücretleri konulu Muhasebat Genel Müdürlüğü Genel Yazısı ile açıklanmıştır. Söz konusu Genel Yazı ve Hesap Planına göre;
-Muhasebe birimlerinin, tahsil ettikleri vekâlet ücreti tutarlarını 333.18.01 Dağıtılacak Vekâlet Ücretleri yardımcı hesabına kaydetmesi, merkez dışı muhasebe birimlerinin bu tutarları 511 Birimler Arası İşlemler Hesabı vasıtasıyla merkez muhasebe birimine aktarması,
-333.18.02 Dağıtılacak Vekâlet Ücretleri yardımcı hesabının %55 oranında dağıtılacak payın, 333.18.03 Dağıtılacak Vekâlet Ücretleri yardımcı hesabının %40 oranında dağıtılacak payın, 333.18.05 Dağıtılacak Vekâlet Ücretleri yardımcı hesabının ise limit fazlası olarak ödenmesi gereken tutarların izlenmesinde kullanılması,
-Üçüncü bütçe yılının sonuna kadar dağıtılamayan vekâlet ücreti tutarlarının 333.18.01 Dağıtılacak Vekâlet Ücretleri yardımcı hesabına borç, 600.03.01.02.03 Avukatlık Vekâlet Ücreti Gelirleri yardımcı hesabına alacak kaydedilerek bütçe hesaplarına da gerekli yansıtma kayıtlarının yapılması,
gerekmektedir.
Avukatlık vekâlet ücretlerinin muhasebe kayıtlarına ilişkin yapılan incelemelerde;
-Taşra birimlerince 333 Emanetler Hesabının farklı alt kodları ile de tahsilat yapıldığı,
-Taşrada biriken 333.18 Avukatlık Vekalet Ücretleri Hesabında yıl sonunda Merkez Saymanlığına aktarılmamış bakiye kaldığı,
-Yönetmelik’in ekinde yer alan tabloya göre Genel Müdürlüğe bildirilen tahsil edilen vekâlet ücreti tutarları ile muhasebe kayıtlarına göre tahsil edilen tutarların uyumlu olmadığı,
tespit edilmiştir.
Söz konusu hatalar, gerçekleştirme belgelerini düzenleyen birimler ile muhasebe birimleri arasındaki uyumsuzluktan kaynaklanmakla birlikte mevcut verilerin takip edildiği sistem ile Bütünleşik Kamu Mali Yönetim Bilişim Sisteminin (BKMYBS) birbiriyle entegre olmamasından ileri gelmektedir.
Kamu İdaresi tarafından, bulguda belirtilen hususlara yönelik muhasebe kayıt hatalarının giderildiği, kullanıcı hatalarının da en aza indirilmesini teminen BKMYBS üzerinde gerekli kontrollerin oluşturulduğu, sistem üzerinden duyuru yapıldığı ve taşra birimlerine genel yazı yazıldığı ifade edilmiştir. İdare tarafından yapıldığı belirtilen bu düzenleyici işlemler, 2025 mali yılına mahsus olduğundan 2024 yılı mali tablolarını etkilememektedir. Ayrıca, bulguda belirtilen Yönetmelik’in ekinde yer alan tabloya göre Genel Müdürlüğe bildirilen tahsil edilen vekâlet ücreti tutarları ile muhasebe kayıtlarına göre tahsil edilen tutarların uyumlu olmaması tespitine yönelik olarak ise bir açıklama yapılmamıştır.
Sonuç olarak, geçmiş yıllar Sayıştay Denetim Raporlarında da yer verildiği üzere, tahsil edilen avukatlık vekâlet ücretlerinin hatalı muhasebeleştirilmesinin önüne geçilerek mali tabloların hatasız raporlanmasının sağlanması, tahsilat ve aktarımların takibini sağlayabilmek için muhasebe sisteminin geliştirilerek kontrol mekanizmalarının oluşturulması gerekmektedir.