|
ÖZET: 2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları, avukatlık vekâlet ücretlerinin dağıtımında sistemsel sorunlar yaşandığını ortaya koymaktadır. Hazine avukatları tarafından takip edilen davalardan elde edilen vekâlet ücretlerinin dağıtımında belirsizlikler söz konusudur. 659 sayılı KHK ve ilgili yönetmelik, tahsil edilen vekâlet ücretlerinin dağıtımına dair usul ve esasları belirlese de, uygulamada çeşitli sorunlar yaşanmaktadır. Tahsilat bilgileri, Merkezi Erişimli Taşra Otomasyon Programı (METOP) üzerinden toplanmakta, ancak bu sistem ile muhasebe birimleri arasında entegrasyon eksikliği bulunmaktadır.
METOP ve muhasebe sistemleri arasında veri uyumsuzluğu, tahsil edilen vekâlet ücretlerinin doğruluğunu kontrol etmeyi zorlaştırmaktadır. Dava dosya numaraları üzerinden bir kontrol mekanizması olmaması, hatalı girişler ve suistimallere yol açabilmektedir. Ayrıca, dava yoğunluğu nedeniyle tahsilatların takibi, avukatların çabalarına bağlı hale gelmekte ve bu durum tahsilatların takipsiz kalma riskini artırmaktadır. Kamu İdaresi, METOP ile BKMYBS arasında entegrasyon sağlamak için gerekli çalışmaları sürdürdüğünü belirtmiştir. Ancak bu sorunların çözülmesi için otomatik bir sistemin kurulması ve mevcut belirsizliklerin netleştirilmesi gerekmektedir. |
BULGU: Avukatlık Vekâlet Ücretlerinin Dağıtımına İlişkin Sistemsel Sorunların Vekâlet Ücretlerinin Takip ve Dağıtımını Güçleştirmesi
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Genel Bütçeli İdareler ve Tesisleri
Başhukuk Müşavirliği ve Muhakemat Genel Müdürlüğüne bağlı hazine avukatları tarafından takip edilen davalar sonucunda tahsil edilen avukatlık vekâlet ücretlerinin dağıtımına ilişkin uygulamada tereddütlü hususların bulunduğu görülmüştür.
659 sayılı Genel Bütçe Kapsamındaki Kamu İdareleri ve Özel Bütçeli İdarelerde Hukuk Hizmetlerinin Yürütülmesine İlişkin KHK’nın 14’üncü maddesi ile Vekâlet Ücretlerinin Dağıtımına Dair Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik’in 6’ncı maddesinde, tahsil olunan vekâlet ücretlerinin kimlere, hangi oranlarda dağıtılacağı, kişilere ödenebilecek vekâlet ücretinin yıllık üst sınırı, limit fazlası tutarların dağıtımı ile dağıtım sonunda arta kalan tutarların bütçeye kaydedilmesine ilişkin düzenlemeler yapılmıştır.
Söz konusu mevzuat düzenlemeleri çerçevesinde, genel müdürlüğün taşra birimleri olan muhakemat müdürlükleri ve hazine avukatlıkları tarafından muhasebe biriminden edinilen bilgiler doğrultusunda tahsil edilen vekalet ücreti tutarları tablosu Merkezi Erişimli Taşra Otomasyon Programı (METOP) üzerinden hazırlanarak genel müdürlüğe gönderilmektedir. Genel müdürlük merkez birimi ise taşra muhasebe birimlerinin merkez saymanlık müdürlüğüne gönderdikleri tahsilat bilgileri doğrultusunda ödemeye esas olacak bordroları düzenleyerek fiziki ortamda merkez saymanlık müdürlüğüne iletmektedir.
Uygulamanın anlatılan şekilde, gerçekleştirme birimleri ile muhasebe birimleri arasında farklı sistemler üzerinden yürütülüyor olması aşağıda belirtilen bir takım sorunlara neden olmaktadır;
-Tahsil edilen vekâlet ücreti tutarları hazine avukatlarınca METOP’a girilmekte ve METOP’tan alınan rapora göre ödeme bordrosu hazırlanmakta, muhasebe sisteminden alınan bilgiler ile METOP arasında ise mutabakat sağlanmaya çalışılmaktadır. Ancak, METOP ile BKMYBS arasında bir entegrasyon olmadığı için tüm tahsilatların merkeze aktarılıp aktarılmadığı ya da METOP’a girilen verilerin doğruluğunun teyidi sistem üzerinden yapılamamaktadır.
-METOP programı ya da muhasebe bilgi sistemi üzerinde dava dosya numaraları bazında bir kontrol olmadığı için, aynı dosyaya ait vekâlet ücretinin zaman içinde tekrar sisteme girilmesi, tahsil edilmemiş bir tutarın sisteme girilmesi vb. hatalı giriş ya da suistimallere ilişkin kontrolleri yapmak güçleşmektedir.
-Tahsil edilmesi gereken vekâlet ücretinin takibi dava yoğunluğu (31.12.2024 itibarıyla toplam 732.643 dava) nedeniyle güçleşmekte, ilgili avukatın gayretine bağlı hale gelmektedir. Tahsil edilmesi gereken vekâlet ücretlerinin sistem üzerinden raporlanamaması tahsilatın takipsiz kalması riskini arttırmaktadır.
Söz konusu hatalar, gerçekleştirme belgelerini düzenleyen birimler ile muhasebe birimleri arasındaki uyumsuzluktan kaynaklanmakla birlikte mevcut verilerin takip edildiği sistem ile BKMYBS’nin birbiriyle entegre olmamasından ileri gelmektedir.
Kamu İdaresi tarafından, bulgu konusu hususa iştirak edilmiş olup METOP sistemi ile BKMYBS arasında entegrasyon sağlanması için gerekli sistemsel çalışmaların yapılmaya devam edildiği ifade edilmiştir. İdare tarafından yapılacağı belirtilen çalışmalar devam ettiğinden mevcut durumda bulgu konusu tespit geçerliliğini korumaktadır.
Sonuç olarak, geçmiş yıllar Sayıştay Denetim Raporlarında da yer verildiği üzere, Hazine avukatlarının avukatlık vekâlet ücreti tahsilatlarının takibi ile taşra birimlerinin tahsilat tutarlarını eksik aktarması ya da aktarmamasına yönelik sıkıntıların giderilebilmesi için tahsilat tutarlarının otomatik olarak merkeze aktarılmasını sağlayacak bir sistem oluşturulması, ayrıca yukarıda ayrıntılı olarak açıklanan tereddütlü hususların açıklığa kavuşturulması gerekmektedir.