Avukatlık Vekâlet Ücretlerinin Tahsilinin Kayıt ve Dağıtımında Mevzuata Uyulmaması (Sayıştay)

BULGU: Avukatlık Vekâlet Ücretlerinin Tahsilinin Kayıt ve Dağıtımında Mevzuata Uyulmaması

2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi

Kamu İdaresi tarafından tahsil edilen avukatlık vekalet ücretlerinin dağıtımının mevzuata uygun olmadığı görülmüştür.

5393 sayılı Belediye Kanunu’nun “Avukatlık ücretinin dağıtımı” başlıklı 82’nci maddesinde; belediye lehine sonuçlanan dava ve icra takipleri nedeniyle karşı taraftan tahsil olunan vekâlet ücretlerinin dağıtımı hakkında 1389 sayılı Devlet Davalarını İntaç Eden Avukat ve Saireye Verilecek Ücreti Vekâlet Hakkında Kanun’un kıyas yolu ile uygulanacağı hüküm altına alınmıştır.

659 sayılı Genel Bütçe Kapsamındaki Kamu İdareleri ve Özel Bütçeli İdarelerde Hukuk Hizmetlerinin Yürütülmesine İlişkin Kanun Hükmünde Kararname’nin “Yürürlükten kaldırılan ve uygulanmayacak hükümler ile atıflar” başlıklı 18’inci maddesinin birinci fıkrasında 1389 sayılı Kanun’un yürürlükten kaldırıldığı, diğer mevzuatta 1389 sayılı Kanun’a yapılan atıfların bu Kanun Hükmünde Kararname’ye yapılmış sayılacağı belirtilmiştir.

659 sayılı Kararname’nin “Davalardaki temsilin niteliği ve vekalet ücretine hükmedilmesi ve dağıtımı” başlıklı 14’üncü maddesinde; tahkim usulüne tabi olanlar dahil adli ve idari davalar ile icra dairelerinde idarelerin vekili sıfatıyla hukuk birimi amirleri, muhakemat müdürleri, hukuk müşavirleri ve avukatlar tarafından yapılan takip ve duruşmalar için, bu davaların idareler lehine neticelenmesi halinde, bunlar tarafından temsil ve takip edilen dava ve işlerde idareler lehine takdir edilen vekalet ücretinin, hukuk biriminin bağlı olduğu idarenin merkez teşkilatında bir emanet hesabında toplanarak idare hukuk biriminde fiilen görev yapan personele kanundaki usul ve sınırlar dahilinde ödeneceği hüküm altına alınmıştır.

Anılan maddenin devamında; ödenecek vekalet ücretinin yıllık tutarının hukuk birimi amiri, hukuk müşaviri, muhakemat müdürü, avukatlar için (10.000) gösterge rakamının, memur aylıklarına uygulanan katsayı ile çarpımı sonucu bulunacak aylık brüt tutarının oniki katını geçemeyeceği ifadesi yer almaktadır.

Anılan Kanun maddesine göre yapılacak dağıtım sonunda arta kalan vekalet ücreti tutarının, hukuk biriminde görev yapan ve yasal tutarları dolduramayan hukuk birimi amiri, hukuk müşaviri, muhakemat müdürü ve avukatlara ödeneceği ve bu dağıtım sonunda arta kalan vekalet ücreti tutarının ise üçüncü bütçe yılı sonunda ilgili idarenin bütçesine gelir kaydedileceği ifade edilmiştir.

31.08.2023 tarihli Kamu Görevlileri Hakem Kurulu Başkanlığı Kurul Kararı’nın 20’inci maddesinde 659 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin 14’üncü maddesinin ikinci fıkrasının (b) bendinde yer 10.000 gösterge rakamının 20.000 olarak uygulanacağı hükmü yer almaktadır.

Öte yandan 659 sayılı Kanun Hükmünde Kararname’ye dayanılarak çıkartılan Vekalet Ücretlerinin Dağıtımına Dair Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik’in 1’inci maddesinde; Yönetmeliğin amacının, 659 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin 14’üncü maddesine göre ödenecek vekalet ücretlerinin dağıtımına ilişkin usul ve esasları belirlemek olduğu ifade edilmiştir.

Vekalet Ücretlerinin Dağıtımına Dair Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik’in “Ödenecek vekalet ücretinin limiti ve dağıtım şekli başlıklı” 6’ıncı maddesinde 659 sayılı Kanun Hükmünde Kararname’nin 14’üncü maddesinin 2’inci fıkrasında yer alan hükümlere yer vermekle birlikte, vekalet ücretlerinden dağıtımı yapılmayan %5’lik kısmın muhasebe birimince Hazineye gelir kaydedileceği hüküm altına alınmıştır. Anılan Kararname’nin “Limit dışı vekalet ücretinin dağıtımı” başlıklı 7’inci maddesinde, Yönetmeliğe göre vekalet ücreti ödenen ve limitini dolduramayan hukuk birim amiri, hukuk müşaviri, muhakemat müdürü ve avukatlara ödenecek tutarların, mali yılı takip eden ocak ayı sonuna kadar tahakkuka bağlanmak suretiyle hukuk biriminin bağlı olduğu merkez muhasebe birimince emanet hesabındaki limit dışı vekalet ücretinden ödenebileceği ifade edilmiştir.

Yukarıda yer verilen mevzuat hükümleri birlikte değerlendirildiğinde, Kamu İdaresi lehine karara bağlanan ve tahsil olunan vekalet ücretlerinin %95’inin dağıtılabileceği, kalan %5’inin ise kurum bütçesine gelir kaydedileceği ifade edilmektedir. Ayrıca yıllık limitler nedeniyle dağıtımdan arta kalan tutarların ise tahsilini takip eden üçüncü bütçe yılının sonunda gelir kaydedilmesi gerekmektedir.

Yapılan incelemede, Kamu İdaresi tarafından tahsil edilen avukat vekalet ücretlerinin %5’inin yılı içinde gelir kaydedilmesi gerekirken aşağıda yer alan tabloda da görüldüğü üzere mevzuata aykırı olarak bu tutarın toplamda eksik kaydedildiği ve dağıtımların öncelikli olarak geçmiş yıl tahsilatlarından yapılarak arta kalan vekalet ücreti tutarının üçüncü bütçe yılı sonunda ilgili idarenin bütçesine gelir kaydedilmesinin engellendiği tespit edilmiştir.

Tablo 21: Avukatlık Vekalet Ücretleri Dağıtım Tablosu

Bu itibarla yıl içerisinde dağıtımı yapılan avukatlık vekalet ücretlerinden kaynaklı İdare payının yanlış hesaplandığı, geçmiş yıllarda tahsil edilip son üç yıl boyunca dağıtımı yapılamayan tutarların ise İdarenin bütçesine gelir kaydedilmediği tespit edilmiştir. Belirtilen hata ve eksiklikler İdarenin mali tablolarını olumsuz etkilemektedir. Bu kapsamda; yıl içerisinde dağıtımı yapılan avukatlık vekalet ücretlerinden kaynaklı idare payının yanlış hesaplanması ve geçmiş yıllarda tahsil edilip son üç yıl boyunca dağıtımı yapılamayan tutarların İdare bütçesine gelir kaydedilmemesi dolayısıyla 333 Emanetler Hesabı bilançoda, 600 Gelirler Hesabı faaliyet sonuçları tablosunda hata barındırmaktadır.

Kamu İdaresi cevabında ilgili avukat vekalet ücretlerinin %5’ine denk gelen tutarların 2025 yılına gelir kaydedildiğini belirtmiştir. Ancak Kamu İdaresi tarafından tahsil edilen avukat vekalet ücretlerinin %5’inin yılı içinde gelir kaydedilmesi gerekmekte olup, dağıtımların öncelikli olarak geçmiş yıl tahsilatlarından yapılarak arta kalan vekalet ücreti tutarının üçüncü bütçe yılı sonunda ilgili idarenin bütçesine gelir kaydedilmesi gerektiği hususu göz önünde bulundurulduğunda, idare tarafından 2025 yılında toplu olarak gelir kaydedilmesi 2024 ve önceki yıl mali tablolarında bir değişikliğe sebebiyet vermeyecektir. Öte yandan vekalet ücretlerine ilişkin dağıtımların süre gelen mali yıllar boyunca mevzuata aykırı olarak yapılması sonucunda arta kalan tutar tespit edilemediğinden üçüncü yıl sonunda gelir kaydedilmesi mümkün olmamıştır.

Kamu İdaresi lehine tahsil edilen vekalet ücretlerinin İdarece mevzuat hükümlerine uygun olarak dağıtımı ve kayıtlarının yapılması gerekmektedir.