|
ÖZET: 2021 yılı Sayıştay Denetim Raporları, kamu idarelerinin kırtasiye, bilgisayar malzemesi ve toner alımlarını doğrudan temin yöntemiyle gerçekleştirdiğini ortaya koymuştur. Bu alımlar, 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nda belirlenen ihale usullerine aykırı olarak, benzer nitelikteki mal alımlarının parçalara bölünmesi suretiyle yapılmıştır. Kanunun “Temel İlkeler” başlıklı 5’inci maddesi, idarelerin şeffaflık, rekabet, eşit muamele ve kaynakların verimli kullanımı gibi ilkeleri gözetmekle yükümlü olduğunu belirtmektedir. Ayrıca, mal alımları ile hizmet alımlarının bir arada ihale edilemeyeceği ve eşik değerlerin altında kalmak amacıyla kısımlara bölünemeyeceği vurgulanmıştır.
Doğrudan temin usulü, yalnızca belirli tutarların altında kalan ihtiyaçlar için geçerli olup, büyükşehir belediyesi sınırları içindeki idareler için de belirli limitler öngörülmektedir. Ancak, yapılan incelemelerde, benzer nitelikteki alımların sürekli olarak parçalara bölünerek gerçekleştirilmesi, bu düzenlemelere aykırılık teşkil etmektedir. Kamu idaresinin savunması, alımların parasal limitler içinde yapıldığını belirtse de, bu durum ihale süreçlerinin atlanmasına neden olmaktadır. Sonuç olarak, benzer nitelikteki mal alımlarının doğrudan temin yöntemiyle parçalara bölünerek gerçekleştirilmesi yerine, ihtiyaç planlaması çerçevesinde 4734 sayılı Kanun’a uygun ihale usullerinin uygulanması gerekmektedir. Bu, kamu kaynaklarının etkin kullanımı ve yasal düzenlemelere uyum açısından büyük önem taşımaktadır. |
BULGU: Aynı İhale Konusu İçinde Yer Alabilecek Benzer Nitelikteki Mal Alımlarının Parçalara Bölünmek Suretiyle Doğrudan Temin Yöntemiyle Gerçekleştirilmesi
2021 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Genel Bütçeli İdareler ve Tesisleri
Destek Hizmetleri Genel Müdürlüğü tarafından 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nda öngörülen temel ihale usulleri ile ihale edilmesi gereken kırtasiye, bilgisayar malzemesi ve toner alımlarının parçalara bölünmek suretiyle doğrudan temin yöntemiyle gerçekleştirildiği görülmüştür.
4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Temel İlkeler” başlıklı 5’inci maddesinde; idarelerin bu Kanun’a göre yapılacak ihalelerde; saydamlığı, rekabeti, eşit muameleyi, güvenirliği, gizliliği, kamuoyu denetimini, ihtiyaçların uygun şartlarla ve zamanında karşılanmasını ve kaynakların verimli kullanılmasını sağlamakla sorumlu oldukları belirtilmiş olup söz konusu maddenin devamında ise aralarında kabul edilebilir doğal bir bağlantı olmadığı sürece mal alımı, hizmet alımı ve yapım işlerinin bir arada ihale edilemeyeceği ve eşik değerlerin altında kalmak amacıyla mal veya hizmet alımları ile yapım işlerinin kısımlara bölünemeyeceği hüküm altına alınmıştır.
Aynı Kanun’un “Doğrudan temin” başlıklı 22’nci maddesinin birinci fıkrasının (d) bendinde; büyükşehir belediyesi sınırları dâhilinde bulunan idarelerin belli tutarı aşmayan ihtiyaçları ile temsil ağırlama faaliyetleri kapsamında yapılacak konaklama, seyahat ve iaşeye ilişkin alımlarının ilân yapılmaksızın ve teminat alınmaksızın doğrudan temin usulü ile karşılanabileceği belirtilmektedir.
Kamu İhale Genel Tebliği’nin 22.5.1.2 numaralı maddesinde ise; 4734 sayılı Kanun’un 19’uncu maddesine göre açık ihale usulü ile temini gereken ihtiyacın, Kanun’un 22’nci maddesinin (d) bendi için öngörülen parasal sınırların altında kalacak şekilde, adet bazında veya aynı ihale konusu içinde yer alabilecek nitelikteki mal ve hizmet alımları ile yapım işlerinin, kalemlere veya gruplara bölünmek suretiyle aynı Kanun’un 22’nci maddesinin (d) bendine göre temininin, 4734 sayılı Kanun’un temel ilkelerine aykırılık teşkil ettiği ve bu yönde uygulamaların sorumluluk doğuracağı belirtilmiştir.
Yapılan incelemelerde, kamu idaresi tarafından 4734 sayılı Kanun’un 22’nci maddesinin birinci fıkrasının (d) bendinde büyükşehir belediyesi sınırları dâhilinde bulunan idareler için belirtilen limite uyulduğu, ancak aynı ihale konusu içinde yer alabilecek nitelikteki kırtasiye, bilgisayar malzemesi ve toner alımlarının yakın veya aynı tarihlerde sürekli tekrarlanarak parçalara bölünmek suretiyle gerçekleştirildiği tespit edilmiştir.
Kamu idaresi tarafından verilen cevapta; kırtasiye malzemeleri ve Devlet Malzeme Ofisi bünyesinde bulunmayan tonerlere yönelik olarak yapılan alımların 4734 sayılı Kanun’un 22’nci maddesi kapsamında parasal limitler dahilinde gerçekleştirildiği ifade edilmiştir. Ancak söz konusu alımların ihale edilmeksizin ve süreklilik arz edecek şekilde doğrudan temin yöntemiyle gerçekleştirilmesi 4734 sayılı Kanun ve ikincil mevzuatında yer alan hükümlere aykırılık teşkil etmektedir.
Açıklanan nedenlerle, benzer nitelikteki alımların parçalara bölünmek suretiyle karşılanması yerine, alımların ihtiyaç planlaması çerçevesinde 4734 sayılı Kanun’da belirtilen temel ihale usulleri kullanılarak gerçekleştirilmesi gerekmektedir.