| ÖZET: 2022 yılı Sayıştay Denetim Raporları’na göre, Vakıflar Genel Müdürlüğü ve bazı Bölge Müdürlükleri, aynı ihaleye konu edilebilecek mal veya hizmet alımlarını, mevzuatın belirlediği parasal limitlerin altında kısımlara bölerek doğrudan temin usulüyle gerçekleştirmiştir. Bu uygulama, Kamu İhale Kanunu’na aykırı olup, kamu kaynaklarının etkili ve verimli kullanılmasını engellemektedir. |
BULGU: Aynı İhaleye Konu Edilebilecek Nitelikteki Bazı Mal veya Hizmet Alımlarının Kısımlara Bölünerek Doğrudan Temin Usulüyle Gerçekleştirilmesi
2022 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Özel Bütçeli İdare
Gerek Vakıflar Genel Müdürlüğü Merkez Teşkilatı gerekse bazı Bölge Müdürlükleri tarafından aynı ihaleye (açık ihaleye veya istisnai hallerde belli istekliler arasında ihaleye) konu edilebilecek nitelikteki bazı mal veya hizmet alımlarının, mevzuatta öngörülen parasal limitlerin altında kalacak şekilde kısımlara bölünerek doğrudan temin usulüyle gerçekleştirildiği tespit edilmiştir.
04.01.2002 tarihli ve 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun;
“Temel ilkeler” başlıklı 5’inci maddesinde; idarelerin, bu Kanun’a göre yapılacak ihalelerde; saydamlığı, rekabeti, eşit muameleyi, güvenirliği, gizliliği, kamuoyu denetimini, ihtiyaçların uygun şartlarla ve zamanında karşılanmasını ve kaynakların verimli kullanılmasını sağlamakla sorumlu oldukları, aralarında kabul edilebilir doğal bir bağlantı olmadığı sürece mal alımı, hizmet alımı ve yapım işlerinin bir arada ihale edilemeyeceği, eşik değerlerin altında kalmak amacıyla mal veya hizmet alımları ile yapım işlerinin kısımlara bölünemeyeceği, bu Kanun’a göre yapılacak ihalelerde açık ihale usulü ve belli istekliler arasında ihale usulünün temel usuller olduğu, diğer ihale usullerinin Kanun’da belirtilen özel hallerde kullanılabileceği,
“Doğrudan temin” başlıklı 22’nci maddesinin birinci fıkrasının (d) bendinde; büyükşehir belediyesi sınırları dahilinde bulunan idarelerin onbeş milyar, diğer idarelerin beşmilyar Türk Lirasını aşmayan ihtiyaçları ile temsil ağırlama faaliyetleri kapsamında yapılacak konaklama, seyahat ve iaşeye ilişkin alımlarının ilan yapılmaksızın ve teminat alınmaksızın doğrudan temini usulü ile karşılanabileceği,
hükme bağlanmış, 20.01.2022 tarihli ve 31725 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 2022/1 nolu Kamu İhale Tebliği’ne ekli Tablo ile de yukarıda yer verilen parasal tutarlar, 01.02.2022-31.01.2023 döneminde uygulanmak üzere büyükşehir belediyesi sınırları dahilinde bulunan idareler için 218.395,00 TL ve diğer idareler için 72.752,00 TL olarak belirlenmiştir.
Ayrıca, 22.08.2009 tarihli ve 27327 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Kamu İhale Genel Tebliği’nin 22.5.1.2. numaralı maddesinde; 4734 sayılı Kanun’un 19’uncu maddesine göre açık ihale usulü ile temini gereken ihtiyacın, Kanun’un 22’nci maddesinin (d) bendi için öngörülen parasal sınırların altında kalacak şekilde, adet bazında veya aynı ihale konusu içinde yer alabilecek nitelikteki mal ve hizmet alımları ile yapım işlerinin, kalemlere veya gruplara bölünmek suretiyle aynı Kanun’un 22’nci maddesinin (d) bendine göre temininin, 4734 sayılı Kanun’un temel ilkelerine aykırılık teşkil ettiği ve bu yönde uygulamaların sorumluluk doğuracağı açık şekilde belirtilmiştir.
Diğer taraftan, 10.12.2003 tarihli ve 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun 8’inci maddesinde; her türlü kamu kaynağının elde edilmesi ve kullanılmasında görevli ve yetkili olanların, kaynakların etkili, ekonomik, verimli ve hukuka uygun olarak elde edilmesinden, kullanılmasından, muhasebeleştirilmesinden, raporlanmasından ve kötüye kullanılmaması için gerekli önlemlerin alınmasından sorumlu olduğu, 32’nci maddesinde de; harcama yetkililerinin, harcama talimatlarının bütçe ilke ve esaslarına, kanun, tüzük ve yönetmelikler ile diğer mevzuata uygun olmasından, ödeneklerin etkili, ekonomik ve verimli kullanılmasından sorumlu olduğu ifade edilmiştir.
Bu itibarla, gerek Vakıflar Genel Müdürlüğü Merkez Teşkilatı gerekse bazı Bölge Müdürlükleri tarafından aynı ihaleye (açık ihaleye veya istisnai hallerde belli istekliler arasında ihaleye) konu edilebilecek nitelikte olan bazı mal veya hizmet alımlarının, yukarıda bahsedilen parasal limitlerin altında kalacak şekilde kısımlara bölünerek doğrudan temin usulüyle gerçekleştirilmesi mevzuata aykırı olduğu gibi söz konusu ihtiyaçların önceden belirlenip birleştirilmek suretiyle daha yüksek ölçekli ihaleler kapsamında temin edilmesinin sağlayabileceği rekabet ortamı ile fiyat avantajından mahrum kalınacağı dikkate alındığında kamu kaynaklarının etkili, ekonomik ve verimli kullanılmasına da engel olmaktadır.
Bahse konu hatalı uygulamaya, 2021 yılı Sayıştay Denetim Raporunda da bulgu olarak yer verilmiştir.