|
ÖZET: 2021 yılı Sayıştay Denetim Raporları, Genel Bütçeli İdareler ve Tesisleri Merkez Saymanlık Muhasebe Müdürlüğü bünyesindeki harcama birimleri arasında gerçekleştirilen taşınır mal devirlerinde mevzuata aykırı olarak 511 – Muhasebe Birimleri Arası İşlemler Hesabı’nın kullanıldığını ortaya koymuştur. Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’nin ilgili maddeleri, aynı muhasebe biriminden hizmet alan harcama birimleri arasında bedelsiz olarak devredilen maddi duran varlıkların, kayıtlı değerleri üzerinden ilgili hesaplara kaydedilmesi gerektiğini belirtmektedir.
Yönetmelik gereğince, bu tür devirlerde 257 – Birikmiş Amortismanlar ve Değer Düşüklüğü Karşılığı Hesabı’nın kullanılması zorunludur. 511 – Muhasebe Birimleri Arası İşlemler Hesabı ise yalnızca farklı muhasebe birimlerinden hizmet alan harcama birimleri arasında geçerli olmalıdır. Kamu idaresinin cevabında, işlemlerin doğru olduğu savunulsa da, mevcut mevzuat hükümleri çerçevesinde bu uygulamanın hatalı olduğu tespit edilmiştir. Özellikle, 2020 yılı Sayıştay Denetim Raporu’nda da benzer bir durumun gözlemlendiği ve aynı muhasebe biriminden hizmet alan harcama birimleri arasında taşınır mal devirlerinde 511 hesabının yanlış kullanıldığı vurgulanmıştır. Bu bağlamda, taşınır mal devirlerinin mevzuata uygun olarak gerçekleştirilmesi ve gerekli hesapların doğru bir şekilde kullanılması büyük önem taşımaktadır. |
BULGU: Aynı Muhasebe Birimine Bağlı Harcama Birimleri Arasında Yapılan Taşınır Mal Devirlerinde Muhasebe Birimleri Arası İşlemler Hesabının Kullanılması
2021 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Genel Bütçeli İdareler ve Tesisleri
Merkez Saymanlık Muhasebe Müdürlüğü bünyesinde bulunan Genel Müdürlük harcama birimleri arasında yapılan taşınır mal devirlerinde mevzuata aykırı olarak 511- Muhasebe Birimleri Arası İşlemler Hesabının kullanıldığı tespit edilmiştir.
Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’nin Birikmiş Amortismanlar ve Değer Düşüklüğü Karşılığı Hesabına ilişkin 186’ncı maddesinde;
“Aynı muhasebe biriminden hizmet alan genel bütçe kapsamındaki kamu idareleri ile diğer kamu idarelerinin harcama birimleri arasında bedelsiz olarak devredilen amortismana tabi maddi duran varlıklar, kayıtlı değerleri üzerinden ilgili maddi duran varlık hesabına borç ve alacak, varlığa ilişkin ayrılmış amortisman tutarları bu hesaba borç ve alacak kaydedilir.” düzenlemesi yer almaktadır.
Aynı Yönetmelik’in “511 Muhasebe birimleri arası işlemler hesabı” başlıklı 364’üncü maddesinde; muhasebe birimleri arası işlemler hesabını, aynı bütçeli kamu idarelerine ait muhasebe birimlerinin birbirlerine gönderdikleri veya birbirlerinden aldıkları para ve kıymetler ile birbirleri adına nakden veya mahsuben yaptıkları tahsilat ve ödemelerin izlenmesi için kullanılacağı,
“Hesaba ilişkin işlemler” başlıklı 365’inci maddesinde; kamu idaresine ait stoklar ile maddi duran varlıkların farklı muhasebe birimlerinden hizmet alan aynı kamu idaresinin harcama birimlerine gönderilmesine ilişkin işlemlerin Muhasebe Birimleri Arası İşlemler Hesabı aracılığıyla yapılacağı,
“Hesabın işleyişi” başlıklı 366’ncı maddesinde ise; Kamu idaresinin farklı muhasebe birimlerinden hizmet alan harcama birimleri arasındaki stok veya maddi duran varlık aktarımlarının, gönderen birimin muhasebe birimince bu hesaba borç, ilgili varlık hesaplarına alacak kaydedileceği,
Hüküm altına alınmıştır.
Kamu idaresi cevabında Muhasebat Genel Müdürlüğü ve Merkez Saymanlık Müdürlüğü görüşlerine yer vererek söz konusu işlemlerin doğru olduğunu belirtmiş olsa da belirtilen mevzuat hükümleri çerçevesinde, aynı muhasebe biriminden hizmet alan ve aynı kamu idaresine bağlı harcama birimleri arasındaki bedelsiz devirlerde bedelsiz olarak devredilen amortismana tabi maddi duran varlıklar, kayıtlı değerleri üzerinden ilgili maddi duran varlık hesabına borç ve alacak, varlığa ilişkin ayrılmış amortisman tutarları da 257- Birikmiş Amortismanlar ve Değer Düşüklüğü Karşılığı Hesabına borç ve alacak kaydedilecektir.
511-Muhasebe Birimleri Arası İşlemler Hesabı ise farklı muhasebe birimlerinden hizmet alan aynı kamu idaresine bağlı harcama birimleri arasındaki bedelsiz devirlerde kullanılabilecektir.
Ancak, 2020 Yılı Sayıştay Denetim Raporunda da yer verildiği üzere, Merkez Saymanlık Müdürlüğü bünyesinde bulunan ve aynı muhasebe biriminden hizmet alan Genel Müdürlük harcama birimleri arasında yapılan taşınır mal devirlerinde mevzuata aykırı bir şekilde 511-Muhasebe Birimleri Arası İşlemler Hesabının kullanıldığı görülmüştür.
Dolayısıyla, aynı muhasebe birimi bünyesinde bulunan harcama birimleri arasında olan taşınır mal devirlerinde amortismana tabi maddi duran varlıkların, kayıtlı değerleri üzerinden ilgili maddi duran varlık hesabına borç ve alacak, varlığa ilişkin ayrılmış amortisman tutarlarının da 257- Birikmiş Amortismanlar ve Değer Düşüklüğü Karşılığı Hesabına borç ve alacak kaydedilmesi gerekmektedir.