| ÖZET: 2022 Yılı Sayıştay Denetim Raporları’na göre, Merkez Saymanlık Muhasebe Müdürlüğü bünyesindeki Genel Müdürlük harcama birimleri arasında yapılan taşınır mal devirlerinde mevzuata aykırı olarak 511 Muhasebe Birimleri Arası İşlemler Hesabı kullanıldığı tespit edilmiştir. Aynı muhasebe biriminden hizmet alan harcama birimleri arasındaki bedelsiz devirlerde, ilgili maddi duran varlık ve amortisman hesaplarının doğru şekilde kaydedilmesi gerekmektedir. |
BULGU: Aynı Muhasebe Birimine Bağlı Harcama Birimleri Arasında Yapılan Taşınır Mal Devirlerinde Muhasebe Birimleri Arası İşlemler Hesabının Kullanılması
2022 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Genel Bütçeli İdareler ve Tesisleri
Merkez Saymanlık Muhasebe Müdürlüğü bünyesinde bulunan Genel Müdürlük harcama birimleri arasında yapılan taşınır mal devirlerinde mevzuata aykırı olarak 511 Muhasebe Birimleri Arası İşlemler Hesabının kullanıldığı tespit edilmiştir.
Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’nin Birikmiş Amortismanlar ve Değer Düşüklüğü Karşılığı Hesabına ilişkin 186’ncı maddesinde;
“Aynı muhasebe biriminden hizmet alan genel bütçe kapsamındaki kamu idareleri ile diğer kamu idarelerinin harcama birimleri arasında bedelsiz olarak devredilen amortismana tabi maddi duran varlıklar, kayıtlı değerleri üzerinden ilgili maddi duran varlık hesabına borç ve alacak, varlığa ilişkin ayrılmış amortisman tutarları bu hesaba borç ve alacak kaydedilir.” düzenlemesi yer almaktadır.
Aynı Yönetmelik’in “511 Muhasebe birimleri arası işlemler hesabı” başlıklı 364’üncü maddesinde; muhasebe birimleri arası işlemler hesabını, aynı bütçeli kamu idarelerine ait muhasebe birimlerinin birbirlerine gönderdikleri veya birbirlerinden aldıkları para ve kıymetler ile birbirleri adına nakden veya mahsuben yaptıkları tahsilat ve ödemelerin izlenmesi için kullanılacağı,
“Hesaba ilişkin işlemler” başlıklı 365’inci maddesinde; kamu idaresine ait stoklar ile maddi duran varlıkların farklı muhasebe birimlerinden hizmet alan aynı kamu idaresinin harcama birimlerine gönderilmesine ilişkin işlemlerin Muhasebe Birimleri Arası İşlemler
Hesabı aracılığıyla yapılacağı,
“Hesabın işleyişi” başlıklı 366’ncı maddesinde ise; Kamu idaresinin farklı muhasebe birimlerinden hizmet alan harcama birimleri arasındaki stok veya maddi duran varlık aktarımlarının, gönderen birimin muhasebe birimince bu hesaba borç, ilgili varlık hesaplarına alacak kaydedileceği,
hüküm altına alınmıştır.
Dolayısıyla, aynı muhasebe biriminden hizmet alan ve aynı kamu idaresine bağlı harcama birimleri arasındaki bedelsiz devirlerde bedelsiz olarak devredilen amortismana tabi maddi duran varlıklar, kayıtlı değerleri üzerinden ilgili maddi duran varlık hesabına borç ve alacak, varlığa ilişkin ayrılmış amortisman tutarları da 257-Birikmiş Amortismanlar ve Değer Düşüklüğü Karşılığı Hesabına borç ve alacak kaydedilecektir. 511 Muhasebe Birimleri Arası İşlemler Hesabı farklı muhasebe birimlerinden hizmet alan aynı kamu idaresine bağlı harcama birimleri arasındaki bedelsiz devirlerde kullanılabilecektir.
Ancak, 2021 Yılı Sayıştay Denetim Raporunda da yer verildiği üzere, Merkez Saymanlık Müdürlüğü bünyesinde bulunan ve aynı muhasebe biriminden hizmet alan Genel Müdürlük harcama birimleri arasında yapılan taşınır mal devirlerinde mevzuata aykırı bir şekilde 511 Muhasebe Birimleri Arası İşlemler Hesabının kullanıldığı görülmüştür.
İdare cevabında, Muhasebe hizmetlerinin Hazine ve Maliye Bakanlığı (Muhasebat Genel Müdürlüğü) tarafından yürütüldüğü, ve dolayısıyla Merkez Saymanlık Müdürlüğü tarafından yapılan cevap yazısında, taşınır devirleri harcama birimleri tarafından Taşınır Kayıt Yönetim Sisteminden yapıldığı ve muhasebe birimince Taşınır İşlem Fişi onaylandığında “511 Muhasebe Birimleri Arası İşlemler Hesabı” otomatik çalıştığı belirtilerek bahsi geçen muhasebe kaydı Muhasebat Genel Müdürlüğüne sorulmuş olup muhasebe kaydında hesap hatası bulunmadığı Genel Müdürlüğe bildirilmiştir. Yine Muhasebat Genel Müdürlüğü’ nün yazısında yeni sistem olan BKMYBS’de muhasebe işlemlerinin harcama birimi bazında kayıtlara alınmakta olduğu, muhasebe işlem fişlerinde sadece bir harcama birimine ait işlemlere yer verildiğinden aynı kamu idaresine bağlı harcama birimleri arası taşınır devirlerinde “511- Muhasebe Birimleri Arası İşlemler Hesabı” kullanılması gerektiği ifade edilmiştir.
Belirtilen mevzuat hükümleri çerçevesinde, aynı muhasebe birimi bünyesinde bulunan harcama birimleri arasında olan taşınır mal devirlerinde amortismana tabi maddi duran varlıkların, kayıtlı değerleri üzerinden ilgili maddi duran varlık hesabına borç ve alacak, varlığa ilişkin ayrılmış amortisman tutarlarının da 257- Birikmiş Amortismanlar ve Değer Düşüklüğü Karşılığı Hesabına borç ve alacak kaydedilmesi gerekmektedir.