|
ÖZET: 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları, özel bütçeli idare KGM’nin tartı ve ölçü denetim istasyonlarında azami ağırlık sınırını %20 veya daha fazla aşan araçların, yüklerini indirmeden yola devam etmelerine izin verildiğini ortaya koymuştur. 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun ilgili maddeleri, bu tür durumlarda idari para cezası uygulanmasını öngörmektedir. Ancak, denetim sırasında bu kuralların tam olarak uygulanmadığı ve aşırı yük taşıyan araçların yola devam etmesine izin verildiği tespit edilmiştir.
Denetim istasyonlarında, araçların fazla yüklerini indirmeleri için bekleyebilecekleri alanların yetersizliği, trafik yoğunluğu ve denetim ekiplerinin yeterli güvenlik önlemleri almaması gibi faktörler, bu durumun nedenleri arasında yer almaktadır. Ayrıca, bazı istasyonların bulunduğu yerlerdeki trafik akışının olumsuz etkilenmesi, denetimlerin etkinliğini azaltmaktadır. KGM, bu bulgular ışığında gerekli önlemleri alacağını belirtmiştir. Denetim istasyonlarının, yola devam izni verilmeyen araçların bekleyebileceği alanlara sahip olması, trafik yoğunluğu olan bölgelerde daha uygun yerlere taşınması ve denetim ekiplerinin yanında trafik zabıtası veya kolluk kuvvetlerinin bulunması, denetimlerin etkinliğini artırmak için gereklidir. |
BULGU: Azami Ağırlık Sınırını Geçen Araçlara Uygulanacak Yaptırımlarda Eksiklikler Bulunması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Özel Bütçeli İdare
KGM’nin tartı ve ölçü denetim istasyonlarında, ağırlık sınırının %20’sini veya daha fazlasını taşıyan araçlara, yüklerini uygun düzeye indirmeksizin yola devam etmelerine izin verildiği tespit edilmiştir.
2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun “Millî Eğitim Bakanlığı, Sağlık Bakanlığı ve Ulaştırma, Denizcilik ve Haberleşme Bakanlığının görev ve yetkileri” başlıklı 8’inci maddesinde;
“… Ulaştırma, Denizcilik ve Haberleşme Bakanlığının ilgili birimleri: … araçların ağırlık ve boyut kontrollerini yapmak veya yaptırmak ve denetlemek, aykırı görülen hususlarla ilgili olarak sorumlular hakkında idari para cezasına dair tutanak düzenlemek
2. Araçların ağırlık ve boyut kontrollerini yapmak üzere yetkilendirilenler, Ulaştırma, Denizcilik ve Haberleşme Bakanlığınca denetlenir ve aykırı hareketi tespit edilen işletme sahipleri 1.700 Türk Lirası idari para cezası ile cezalandırılır.”,
Aynı Kanun’un “Araçların yüklenmesi:” başlıklı 65’inci maddesinde;
“Araçların yüklenmesinde, yönetmeliklerle belirlenen ölçü ve esaslara aykırı olarak;
Taşıma sınırı üstünde yolcu alınması,
Azami yüklü ağırlığın veya izin verilen azami yüklü ağırlığın aşılması,
(b) bendindeki ağırlıklar aşılmamış olsa bile azami dingil ağırlıkları aşılacak şekilde yüklenmesi,
… Birinci fıkranın (b) bendine uymayarak;
a) % 10 fazlasına kadar yüklemelerde 500 Türk Lirası,
b) % 15 fazlasına kadar yüklemelerde 1.000 Türk Lirası,
% 20 fazlasına kadar yüklemelerde 1.500 Türk Lirası,
% 25 fazlasına kadar yüklemelerde 2.000 Türk Lirası,
% 25’in üzerinde fazla yüklemelerde 3.000 Türk Lirası,
işleten ve gönderenlere ayrı ayrı idarî para cezası verilir…”, hükümleri yer almaktadır.
Araçların Yüklenmesine İlişkin Ölçü ve Usuller ile Tartı ve Boyut Ölçüm Toleransları Hakkında Yönetmelik’in “Araçların yüklenmesine ilişkin usuller” başlıklı 6’ncı maddesinin altıncı fıkrasında;
“Azami yüklü ağırlığın % 20’den fazla aşılması halinde fazla yük, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanununun 65 inci maddesinin birinci fıkrasının (b) bendine uygun hale getirilmeden aracın yola devam etmesine denetimle görevli olanlar tarafından izin verilmez.” denilmektedir.
Yukarıda yer verilen mevzuat hükümleri uyarınca azami belirlenen ağırlık sınırları üzerinde yüklenmiş araçlara cezai müeyyide uygulanacağı, ağırlık sınırının %20’sini veya daha fazlasını aşan yükleri taşıyan araçlara ise hem cezai müeyyide uygulanacağı hem de yüklerini mevcut sınırlara kadar indirmeden yola devam etmelerine izin verilmeyeceği ifade edilmektedir.
Yapılan incelemede; azami ağırlık sınırının üzerinde yük taşıyan araçlardan %20’den fazla yükü olanlara cezai yaptırımlarının tam uygulandığı ancak fazla yüklerini mevcut sınır düzeyine indirene kadar araçların yola devam etmelerine izin verilmemesi gerekirken, bu araçlara yola çıkma izni verildiği görülmüştür. Bu duruma sebep hususların; ağırlık ve ölçü denetim istasyonlarında, araçların fazla yüklerini indirip yola devam etmelerine izin verilinceye kadar bekleyebilecekleri alanların bulunmaması, araçların yola devam etmesine izin verilmemesi sırasında denetim ekiplerinin yanında trafik zabıtası veya trafik zabıtası olmayan yerlerde polis veya jandarmanın bulunmaması, bazı ağırlık ve ölçü denetim istasyonlarının bulunduğu yerlerde trafik yoğunluğunun çok olması nedeniyle yola devam izni vermemenin trafik akışını olumsuz etkilemesi gibi nedenlerden oluştuğu anlaşılmaktadır.
Yukarıda yer alan denetim tespiti üzerine, İdare tarafından bulgu konusu hususa iştirak edildiği ve gerekli çalışmaların başlatılacağı ifade edilmiştir.
Sonuç olarak; KGM’nin ağırlık ve ölçü denetimlerini meri Kanun ve Yönetmelik hükümlerine uygun yerine getirebilmesi için; denetim istasyonlarının yola devam izni verilmeyen araçların bekleyebileceği alanlara sahip olması, trafik yoğunluğu olan bölgelerdeki denetim istasyonlarının, trafiği aksatmayacak daha uygun yerlere taşınması ve trafik zabıtası ile kolluk kuvvetlerini denetim istasyonlarında hazır bulundurularak yola devam izni işlemlerinin eksiksiz olarak yerine getirilmesi gerekmektedir.