|
ÖZET: Bağımsız denetim hizmetinin doğrudan sözleşme ile temin edildiği tespit edilmiştir. 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu’nun 397 ile 406’ncı maddeleri, anonim şirketlerin denetim süreçlerine dair düzenlemeleri içermektedir. Ayrıca, 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 1’inci maddesi, kamu kurum ve kuruluşlarının ihalelerine ilişkin esasları belirlemektedir. Bu kanunun 2’nci maddesi, belediyelerin sahip olduğu tüm şirketlerin bu kurallara tabi olduğunu belirtirken, 5’inci maddesi de ihale süreçlerinde saydamlık, rekabet ve kamuoyu denetimi gibi temel ilkeleri vurgulamaktadır.
Şirketin, 4734 sayılı Kanun’a tabi olduğu ve istisna kapsamındaki alımlarını ihale usulleriyle gerçekleştirmesi gerektiği açıktır. Bağımsız denetim hizmetinin doğrudan sözleşme ile alınması, hukuken geçerli bir uygulama değildir. Şirket, denetim hizmeti ile ilgili olarak, denetlenen mali tabloların ticari sır niteliği taşıdığını ve her yıl farklı bir denetim firması ile çalışmanın veri paylaşımını gerektireceğini öne sürmüştür. Ancak, bağımsız denetçilerin Kamu Gözetim Kurumu tarafından yetkilendirildiği ve bu denetçilerin belirli kurallara tabi olduğu unutulmamalıdır. Sonuç olarak, şirketin bağımsız denetim hizmet alımının Kamu İhale Kanunu’na uygun olarak gerçekleştirilmesi gerektiği açıktır. Bu bağlamda, hizmet alımının usulüne uygun bir şekilde, diğer firmalardan teklif alınarak yapılması gerekmektedir. |
BULGU: Bağımsız Denetim Hizmetinin Doğrudan Alınması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Belediye Şirketi
Bağımsız denetim hizmet alımının ilgiliyle doğrudan sözleşme imzalanarak alındığı görülmüştür.
6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu’nun 397 ile 406’ncı maddelerinde anonim şirketlerin denetimine ilişkin düzenlemeler yapılmıştır. 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Amaç” başlıklı 1’inci maddesinde, bu Kanunun amacının, kamu hukukuna tâbi olan veya kamunun denetimi altında bulunan veyahut kamu kaynağı kullanan kamu kurum ve kuruluşlarının yapacakları ihalelerde uygulanacak esas ve usulleri belirlemek olduğu belirtilmiştir. “Kapsam” başlıklı 2’inci maddesinde, belediyelerin doğrudan veya dolaylı olarak birlikte ya da ayrı ayrı sermayesinin yarısından fazlasına sahip bulundukları her çeşit şirketlerin bu Kanun’a tabi olduğu, “Temel İlkeler” başlıklı 5’inci maddesinde ise, idarelerin bu Kanuna göre yapılacak ihalelerde; saydamlığı, rekabeti, eşit muameleyi, güvenirliği, gizliliği, kamuoyu denetimini, ihtiyaçların uygun şartlarla ve zamanında karşılanmasını ve kaynakların verimli kullanılmasını sağlamakla sorumlu olduğu ifadelerine yer verilmiştir. Kanun’un 3’üncü maddesinde kanundan istisna olan durumlar, 19’uncu maddesinde ihale usulleri ve 22’inci maddesinde doğrudan temin kapsamında yapılacak alımlar sayılmıştır.
Şirketin 4734 sayılı Kanun’a tabi bir şirket olduğu, istisna kapsamında olmayan alımlarını ihale usulleriyle veya şartları taşıyorsa doğrudan teminle yapması gerektiği açıktır. Bağımsız denetim hizmet alımının doğrudan ilgili ile sözleşme imzalanarak temin edildiği anlaşılmıştır.
Şirket cevabında özetle, denetim hizmetine ilişkin açıklamalar yapılarak, denetlenen mali tablolar ve denetlenme sırasında incelenen tüm muhasebe verilerinin şirketin ticari sır niteliği taşıdığı, gerekli incelemenin her yıl başka bir şirket tarafından yapılması durumunda verileri tüm hizmet sağlayıcılarla paylaşılmak zorunda kalınacağı, herhangi bir Bağımsız Denetim Şirketinin 10 yıllık süre içerisinde 7 yıl bir şirketi denetleme yapması halinde 3 yıl ara vermek zorunda olduğu, denetim saati ücretlerinin TÜRMOB tarafından yayınlandığı, yayınlanan ücretlerin altında teklif verilmesinin mümkün olmadığı ve şirket açısından olumsuz bir durum bulunmadığı ifade edilmiştir. Bağımsız denetçiler Kamu Gözetim Kurumu tarafından yetkilendirilmektedir. Bağımsız denetçilerin uyacakları kurallar ve yaptırımlarda belidir. Bu nedenle Şirket cevabında çeşitli gerekçeler ileri sürülerek hizmet alımının 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’na uygun olarak yapılamayacağının ileri sürülmesinin hukuken geçerli bir tarafı bulunmamaktadır.
Şirketin hizmet alımının Kamu İhale Kanun’unun öngördüğü usullerde veya diğer kişilerden teklif alınması suretiyle gerçekleştirilmesi gerekmektedir.