|
ÖZET: Yapılan denetimlerde, 4046 sayılı Özelleştirme Uygulamaları Hakkında Kanun çerçevesinde Cumhurbaşkanının iznine tabi olan şirket kurulumu işleminin, bağış yöntemiyle gerçekleştirildiği tespit edilmiştir. 5393 sayılı Belediye Kanunu’nun 70’inci maddesi, belediyelere belirli usullere uygun olarak şirket kurma yetkisi tanırken, 18’inci maddesi de Türk Ticaret Kanunu’na tabi ortaklıkların kurulmasına dair karar verme yetkisini belediye meclisine vermektedir. Ancak, 4046 sayılı Kanun’un 26’ncı maddesi, belediyelerin ticari kuruluşlar kurması ve sermaye katılımında bulunması için Cumhurbaşkanının iznini zorunlu kılmaktadır.
Denetim sonuçlarına göre, 13.05.2024 tarihinde kurulan bir şirketin, 21.11.2024 tarihinde kamu idaresine bedelsiz olarak hibe edildiği ve bu bağışın kabul edildiği görülmüştür. Bu durum, şirket kurulumu için gerekli izin süreçlerinin atlanarak, mevzuata aykırı bir şekilde bağış yoluyla şirket edinilmesine yol açmıştır. Kamu idaresinin, bağış yoluyla şirket ediniminde herhangi bir mevzuat ihlali olmadığını belirtmesi, durumu daha da karmaşık hale getirmiştir. İncelemeler, bu tür bir uygulamanın, yasal prosedürlerin işlevsiz hale getirilmesi amacı taşıdığına işaret etmektedir. |
BULGU: Bağış Yoluyla Şirket Devralınması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Belediyesi
4046 sayılı Özelleştirme Uygulamaları Hakkında Kanun kapsamında Cumhurbaşkanının iznine tabi olan şirket kurulması işleminin, Kanun’un amacına aykırı olarak bağış alınması yoluyla gerçekleştirildiği görülmüştür.
5393 sayılı Belediye Kanunu’nun “Şirket kurulması” başlıklı 70’inci maddesinde, belediyenin, kendisine verilen görev ve hizmet alanlarında, ilgili mevzuatta belirtilen usullere göre şirket kurmasına imkân tanınmıştır. Aynı Kanun’un “Meclisin görev ve yetkileri” başlıklı 18’nci maddesinin birinci fıkrasının (i) bendine göre, Türk Ticaret Kanunu’na tâbi ortaklıklar kurulmasına karar verme yetkisi belediye meclisinde bulunmaktadır.
Belediye tarafından şirket kurulmasına ilişkin olarak 5393 sayılı Kanun’da yer alan düzenlemelerin yanında, 4046 sayılı Kanun’un 26’ncı maddesinde, Belediyeler tarafından ticari amaçla faaliyette bulunmak üzere ticari kuruluşlar kurulması, mevcut veya kurulacak şirketlere sermaye katılımında bulunulması Cumhurbaşkanının iznine tabi kılınmıştır.
Yer verilen hükümlere göre, belediyelerce, bu konuda meclis kararı ve Cumhurbaşkanından izin alınmak şartıyla kendilerine verilen görev ve hizmet alanlarında faaliyet göstermek üzere Türk Ticaret Kanunu hükümleri çerçevesinde şirket kurulması ile mevcut veya kurulacak şirketlere sermaye katılımında bulunulması mümkündür.
Öte yandan, belediye tarafından yeni bir şirket kurulması veya mevcut bir şirkete ortak olunması hususunda yasal düzenlemeler mevcut iken, bağış yoluyla şirket edinmeye ilişkin mevzuatımızda özel bir hüküm bulunmamaktadır. Her ne kadar 5393 sayılı Kanun’un 15’inci maddesinde bağış almak belediyenin yetki ve imtiyazları arasında sayılmış olsa da, şirket kurulması işlemleri için özel kanun niteliğindeki 4046 sayılı Kanun’da öngörülmüş olan izin alma sürecini aşacak şekilde şirket devralınması mevzuata aykırı olacaktır.
Hâl böyleyken, yapılan incelemede 13.05.2024 tarihinde kurulmuş olan bir şirketin 21.11.2024 tarihinde Kamu İdaresine şartsız ve bedelsiz olarak hibe edildiği, İdarenin de bu bağışı kabul ettiği tespit edilmiştir.
Böylece, Kanun’a göre Cumhurbaşkanının iznine tabi olan şirket kurulması işlemi, söz konusu izin süreci işletilmeden bağış yöntemi ile gerçekleştirilmiştir.
Kamu idaresi cevabında İdarenin bağış yoluyla şirket edinmesinde mevzuata aykırılığın bulunmadığı ifade edilmiştir.
Bulguda ifade edildiği üzere 13.05.2024 tarihinde kurulmuş olan bir şirketin 21.11.2024 tarihinde İdareye şartsız ve bedelsiz olarak hibe edilmesindeki amacın şirket kurulması prosedürlerinin işlevsiz hale getirilmesi olduğu değerlendirilmektedir.