|
ÖZET: Bağlantı kalite kontrol ruhsatı verilen endüstriyel atıksu üreten işletmelerin denetimlerinin etkin bir şekilde gerçekleştirilmediği, 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları’nda ortaya konmuştur. Aski Atıksuların Kanalizasyon Şebekesine Deşarj Yönetmeliği çerçevesinde, bu işletmelerin periyodik kontrollerinin zamanında yapılmadığı tespit edilmiştir. Yönetmelik, endüstriyel atıksuların deşarjı için ruhsat alınmasını zorunlu kılmakta ve bu ruhsatın içeriğinde atıksu miktarı, kirlilik düzeyi ve numune alma sıklığı gibi unsurlar yer almaktadır.
Denetim süreçleri, ruhsatta belirtilen kriterlere uygun olarak gerçekleştirilmeli ve atıksu kaynaklarının özellikleri düzenli olarak izlenmelidir. Ancak, 2024 yılı itibarıyla, denetlenmesi gereken 48 işletmenin periyodik kontrollerinin yapılmadığı belirlenmiştir. Kamu İdaresi, bu durumu düzeltmek amacıyla yazılım güncellemeleri yapıldığını ve periyodik denetimlerin uyarı sistemleri sayesinde daha etkin hale getirileceğini ifade etmiştir. Sonuç olarak, endüstriyel atıksuların çevresel etkileri ve kanalizasyon sistemleri üzerindeki maddi yükleri göz önünde bulundurulduğunda, denetimlerin ve numune alımlarının etkin bir şekilde gerçekleştirilmesi büyük önem taşımaktadır. Bu süreçlerin titizlikle yürütülmesi, hem çevre koruma hem de kamu sağlığı açısından gereklidir. |
BULGU: Bağlantı Kalite Kontrol Ruhsatı Verilen İşletmelerin Denetimlerinin Etkin Yapılmaması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Bağlı İdaresi
Atıksuların Kanalizasyon Şebekesine Deşarj Yönetmeliği kapsamında bağlantı kalite kontrol ruhsatı verilen endüstriyel atıksu üreten bazı işletmelerin periyodik kontrollerinin süresi içinde yapılmadığı görülmüştür.
Aski Atıksuların Kanalizasyon Şebekesine Deşarj Yönetmeliği’ne göre endüstriyel atıksularını kanalizasyon sistemine veya alıcı ortama deşarj eden işletmeler atıksu bağlantı kalite kontrol ruhsatı almak zorundadır. Deşarj edilen atıksu miktarı, kirliliği, ön arıtma gerekip gerekmediği, numune şekli ve numune alma sıklığı bahse konu ruhsatın içeriğini oluşturmaktadır.
Aski Atıksuların Kanalizasyon Şebekesine Deşarj Yönetmeliği’nin “Kontrol ve belgeleme yükümlülüğü” başlıklı 21’inci maddesinde; endüstriyel atıksu kaynaklarının, bağlantı kalite kontrol ruhsatında belirtilen hususlara aynen uymak üzere, deşarjlarını veya ön arıtma tesislerinin çıkış sularını, bağlantı kalite kontrol ruhsatında belirtilecek aralıklarla, numune almak veya ölçüm yapmak suretiyle kontrol etmek, atıklarının özellik ve miktarlarına ilişkin bilgileri sürekli ve düzenli olarak saptamak ve bu hususu ruhsat belgesinde istenildiği düzende belgelemekle yükümlü oldukları, Aski Genel Müdürlüğünün endüstriyel atıksu kaynağının ruhsata tabi deşarjlarında uygun gördüğü aralıklarda ve düzende bizzat örnek almak, ölçüm yapmak veya yaptırmak suretiyle deşarjların uygunluğunu ve tanzim edilen belgelerin doğruluğunu tahkik edeceği ve endüstriyel atıksu kaynağı ilgililerinin denetim amacı ile gelen yetkililere numune almak ve denetime yardımcı olmakla yükümlü oldukları belirtilmiştir.
Aynı Yönetmelik’in “Kontrol düzeni” başlıklı 23’üncü maddesinde; endüstriyel atıksu kaynağının, deşarj yerinde veya arıtma tesisi çıkışında kolayca ulaşılabilen ve çalışmaya müsait bir kontrol bacası inşa edeceği ve atıksu kaynaklarının denetimlerinin aşağıda yer alan tabloya uygun olarak yapılacağı belirtilmiştir.
Tablo 9: Debi Miktarına Göre Denetleme/Ölçüm Aralığı Tablosu
| Atıksu debisi (Q) (m3/gün) | Denetleme/Ölçüm Aralığı |
| Q < 50 | 1 kez/ yıl |
| 51 < Q < 200 | 1 kez/ 3 ay |
| 201 < Q < 1000 | 1 kez/ 1 ay |
| 1001 < Q < 10000 | 1 kez/ 1 hafta |
| Q >10000 | hergün |
Yukarıdaki Yönetmelik hükümlerince Kurum tarafından bağlantı kalite kontrol ruhsatı verilen endüstriyel atıksu kaynağı işletmelerin atıksu miktarlarına göre belirli periyotlarla denetlenmesi gerektiği, denetimle alınan numunelerin belirlenen parametrelere uygunluğu yönünden analiz edileceği anlaşılmaktadır.
Yapılan incelemede, bağlantı kalite kontrol ruhsatı verilen endüstriyel atıksu kaynağı işletmelerinin Yönetmelik’te belirtilen debi miktarlarına göre denetlenmesi işlemleri yapılmakla beraber bağlantı kalite kontrol ruhsatı bulunan ve debi miktarına göre 2024 yılında denetlenmesi gereken atıksu kaynağı işletmelerden 2024 yılsonu itibarıyla 48 işletmenin periyodik denetimlerinin yapılmadığı görülmüştür.
Kamu İdaresi cevabında; kullanılan yazılım programında gerekli güncellemelerin yapılmış olduğu, bu güncelleme ile periyodik denetimlerin uyarı ve bildirim sistemleri sayesinde etkin hale getirildiği, böylece bağlantı kalite kontrol ruhsatı verilen işletmelerin denetimlerinin daha sağlıklı bir şekilde gerçekleştirileceği belirtilmiştir.
Sonuç olarak, endüstriyel atıksuların hem çevresel etkileri hem de kanalizasyon ve arıtma tesislerine maddi etkileri göz önünde bulundurularak denetimlerde numune alınması ve bahse konu atıksuların belirlenen standartlara uygunluğuna ilişkin kontrol ve izlemelerin etkin bir şekilde yürütülmesi gerekmektedir.