Bakanlığa Ait Olup Tahsisi Yapılan Spor Tesislerinin İsimlerinin Bakanlıktan İzin Alınmadan Değiştirilmesi ve İsim Değişikliği ile Elde Edilen Reklam ve/veya Sponsorluk Geliri Üzerinden Bakanlık Payının Ödenmemesi (Sayıştay)

BULGU: Bakanlığa Ait Olup Tahsisi Yapılan Spor Tesislerinin İsimlerinin Bakanlıktan İzin Alınmadan Değiştirilmesi ve İsim Değişikliği ile Elde Edilen Reklam ve/veya Sponsorluk Geliri Üzerinden Bakanlık Payının Ödenmemesi

2023 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Genel Bütçeli İdareler ve Tesisleri

Bakanlık/İl müdürlükleri mülkiyetinde olan ve spor kulüplerine tahsisi yapılan spor tesislerinin isimlerinin Bakan Oluru alınmaksızın reklam ve/veya sponsorluk sözleşmesi ile değiştirildiği ve elde edilen gelir üzerinden Bakanlığa ödenmesi gereken %25 oranındaki tutarın tahsil edilmediği görülmüştür.
Bakanlığın mülkiyeti ve/veya kullanımında iken gerçek ve tüzel kişilere kiralanan, sınırlı ayni hak tesis edilen veya bedelsiz olarak devredilen gençlik ve spor tesislerinin adlarına ilişkin usul ve esaslar Spor Genel Müdürlüğü Tesislere Ad Verme Yönetmeliği ile belirlenmiştir.
Spor Genel Müdürlüğü Tesislere Ad Verme Yönetmeliği’nin “Tesis adının değiştirilmesi veya yeni ad ilave edilmesi” başlıklı 8’inci maddesinin ikinci fıkrasında;
“Genel Müdürlük mülkiyeti veya kullanımında iken gerçek ve tüzel kişilere belirli süreli kiralanan, sınırlı ayni hak tesis edilen veya bedelsiz olarak devir edilen tesislerin adları, Genel Müdürlüğün muvafakati alınmadan değiştirilemez. Bu şekilde devredilen tesislerin adlarının, reklam karşılığı veya sponsorluk kapsamında gerçek ve tüzel kişilerin isim, marka, logo ve benzerleri ile değiştirilmek veya tesis adlarına ilave edilmek istenmesi halinde;
Yönetmelik hükümlerine aykırı olmamak,
Kira, sınırlı ayni hak tesisi veya bedelsiz olarak devir süresini aşmamak,
Elde edilen reklam ve/veya sponsorluk gelirinin %25’inin Genel Müdürlüğün bütçesine gelir kaydedilmesi şartıyla,
isim değişikliğine muvafakat verilebilir.” hükmü yer almaktadır.
Yönetmeliğin “Tesislere ad verme veya değiştirilme usulü” başlıklı 9’uncu maddesinde ise; Genel Müdürlük mülkiyeti ve/veya kullanımında bulunan tesislere verilecek adlar ile Genel Müdürlük mülkiyetinde veya kullanımında olup kulüplere, diğer kurum ve kuruluşlara devredilen, kiralanan, sınırlı ayni hak tesis edilen gençlik ve spor tesislerinin adlarının Genel Müdürün teklifi ve Bakanın onayı ile verilebileceği ve değiştirilebileceği ifade edilerek isim değişikliğinin yapılma şekli tarif edilmiştir.
Söz konusu maddeler uyarınca; kiralanan tesisin adının, Genel Müdürlüğün teklifi ve Bakanın Onayı olmaksızın değiştirilmesi mümkün değildir. Ayrıca tesis adının reklam karşılığı veya sponsorluk kapsamında değiştirilmek istenmesi halinde elde edilen reklam ve/veya sponsorluk gelirinin %25’inin Genel Müdürlüğün bütçesine gelir kaydedilmesi gerekmektedir.
Yapılan incelemelerde;
Mevzuata uygun şekilde yapılan isim değişikliklerinin yanısıra isim değişikliğinin sponsorluk sözleşmesi imzalandıktan sonra Bakanlığa bildirildiği ve onayın sonradan alındığı,
Herhangi bir bildirim olmaksızın isim değişikliğinin Bakanlıkça sonradan öğrenildiği ve Yönetmelikte yer alan onay sürecin sonradan başlatıldığı,
Tesisin isim değişikliğinin Bakanlığa bildirilmediği ve Bakanlıkça sonradan da öğrenilmediği dolayısıyla onay süreci olmaksızın tesisin isminin değiştirildiği durumlar olduğu,
Ayrıca spor kulüplerinin yaptıkları anlaşmalar ile tesisin isim değişikliklerinden elde ettikleri reklam ve/veya sponsorluk gelirlerinden alınması gereken tutarların tahakkuk ve tahsilinde de sorunlar yaşandığı ve gelir kaybına sebebiyet verildiği,
tespit edilmiştir.
Diğer taraftan, isim değişikliği ile elde edilen reklam ve/veya sponsorluk geliri üzerinden hesaplanacak payın ne kadar süre içerisinde Bakanlığa yatırılacağı, payların sözleşme imzalandıktan sonra mı yoksa sözleşme kapsamında kulübe ödeme yapıldıktan sonra mı Bakanlığa gönderileceği, reklam ve/veya sponsorluk sözleşmesinde taksitler halinde Kulübe ödeme yapılmasının öngörüldüğü hallerde Bakanlık payının da taksitler halinde mi yoksa defaten mi alınacağı, onay sürecinin işletilmediği ve Bakanlık payının alınmadığı durumlarda uygulanacak yaptırımlara dair Yönetmelikte düzenleme yapılmasına ihtiyaç olduğu da görülmüştür.
Kamu idaresi cevabında, bulguda tespit edilen hususlara ilişkin olarak tesislere ad verme iş ve işlemleri hakkında yönetmelik çalışmalarının başlatılacağı, reklam ve/veya sponsorluk geliri üzerinden alınması gereken Bakanlık payının tahsiline ilişkin il müdürlüklerine gerekli talimatların verilmiş olduğu ve konunun ilerleyen süreçte özenle takip edileceği ifade edilmiştir.
Sonuç olarak; spor tesislerinin adlarının değiştirilmesinde mevzuat hükümlerine aykırı uygulamalara mahal verilmemesi, Bakan Onayı olmaksızın yetkisiz isim değişikliğine gidilmemesi, aksi durumların tespiti halinde ise gerekli hukuki işlemlerin başlatılması ve isim değişikliği sebebiyle alınması gereken payların tahsilatının sağlanması, ayrıca olası hukuki ihtilafların önüne geçmek ve uygulamada oluşabilecek tereddütlerin giderilmesini sağlamak üzere Yönetmelikte düzenleme yapılması gerektiği değerlendirilmektedir.