|
ÖZET: Kamu İdaresi bünyesindeki döner sermaye işletmelerinin yönetmeliklerinin güncellenmesi süreci tamamlanmamıştır. Mevzuat değişikliklerine rağmen, bu işletmelerin işleyişini düzenleyen yönetmeliklerin, yürürlükten kalkan kanun maddelerine dayandığı tespit edilmiştir. 1 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin 96/Ğ maddesi, Bakanlığa döner sermaye işletmeleri kurma yetkisi vermekte ve bu işletmelerin finansman kaynaklarını belirlemektedir. Ancak, Anayasa Mahkemesi’nin 14 Mart 2024 tarihli kararı ile bu maddenin iptal edilmesi, yönetmeliklerin güncellenmesi çalışmalarını etkilemiştir.
Çalışma ve Sosyal Güvenlik Eğitim ve Araştırma Merkezi (ÇASGEM) Döner Sermaye İşletmesi Yönetmeliği 12 Haziran 2024 tarihinde yürürlüğe girmiştir. Bununla birlikte, İş Sağlığı ve Güvenliği Genel Müdürlüğü ve ÇSGB Çalışma Genel Müdürlüğü döner sermaye işletmelerinin yönetmelik çalışmaları henüz tamamlanmamıştır. Anayasa Mahkemesi’nin kararına göre, döner sermaye işletmelerinin gelirlerinin kamu geliri niteliğinde olduğu vurgulanarak, bu işletmelerin kuruluş ve gelir getiren faaliyetlerine ilişkin düzenlemelerin yalnızca kanunla yapılabileceği ifade edilmiştir. Kamu İdaresi, döner sermaye işletmeleri yönetmeliklerinin güncellenmesine yönelik çalışmaların sürdüğünü belirtmiş, ancak yasal düzenlemelerin tamamlanmasının ardından güncellemelerin gerçekleştirileceği ifade edilmiştir. Bu bağlamda, döner sermaye işletmelerinin yönetmelik süreçlerinin bir an önce tamamlanması önem arz etmektedir. |
BULGU: Bakanlığa Devrolunan Döner Sermaye İşletmelerinin Yönetmeliklerinin Mevzuat Değişikliklerine Göre Güncellenmesi Çalışmalarının Tamamlanmaması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Genel Bütçeli İdareler ve Tesisleri
Kamu İdaresi bünyesindeki döner sermaye işletmelerinin iş ve işleyişini düzenleyen yönetmeliklerin dayanağını teşkil eden kanun maddelerinin yürürlükten kalkmasına rağmen yönetmeliklerin mevzuat değişikliklerine göre güncellenmesi çalışmalarının tamamlanmadığı görülmüştür.
1 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin 96/Ğ’nci maddesinin (1) numaralı fıkrasında, Bakanlığa döner sermaye işletmeleri kurabilme yetkisi verilmiştir. Maddenin (2) numaralı fıkrasında, döner sermayenin; bütçeye bu amaçla konulacak ödeneklerle ayni yardımlar, döner sermaye faaliyetlerinden elde edilecek karlar, bağış ve yardımlardan oluşacağı belirtilmiştir. Anılan maddenin (3) numaralı fıkrasında bağış ve yardımların tahsis olunan sermaye ile sınırlı olmaksızın tahsis olunan sermaye tutarına ekleneceği, (4) numaralı fıkrasında ise döner sermayenin işletilmesinden doğan karların ve ödenmiş sermayenin tahsis edilen sermaye tutarına ulaşıncaya kadar döner sermayeye ekleneceği düzenlenmiştir. Maddenin (5) numaralı fıkrasında da işletmelerin faaliyet alanlarının, gelirlerinin, giderlerinin ve denetimi ile ilgili hususların Bakanlıkça çıkarılan yönetmelikle belirlenmesi öngörülmüştür.
Kamu İdaresi bünyesinde varlığını devam ettiren; İş Sağlığı ve Güvenliği Genel Müdürlüğü Döner Sermaye İşletmesi; ÇASGEM Döner Sermaye İşletmesi ile ÇSGB Çalışma Genel Müdürlüğü Döner Sermaye İşletmesi (Mülga Devlet Personel Başkanlığı Döner Sermaye İşletmesi) bulunmaktadır.
Çalışma ve Sosyal Güvenlik Eğitim ve Araştırma Merkezi (ÇASGEM) Döner Sermaye İşletmesi Yönetmenliği 12.06.2024 tarihli Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girmiştir.
İş Sağlığı ve Güvenliği Genel Müdürlüğü Döner Sermaye İşletmesi Yönetmeliği ile ÇSGB Çalışma Genel Müdürlüğü Döner Sermaye İşletmesi (Mülga Devlet Personel Başkanlığı Döner Sermaye İşletmesi) Yönetmeliği çalışmalarına başlanılmış ancak sonuçlandırılmamıştır.
Öte yandan Anayasa Mahkemesinin 14/3/2024 tarihli ve E: 2021/63, K: 2024/78 sayılı Kararı ile 1 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin 96/Ğ’nci maddesi iptal edilmiştir. Karar’ın Resmî Gazete’de yayımlanmasından başlayarak dokuz ay sonra (24/6/2025) yürürlüğe gireceği hüküm altına alınmıştır. Söz konusu Karar’da döner sermaye işletmesinin faaliyeti neticesi elde edilecek gelirin kamu geliri niteliğinde olduğu gözetildiğinde işletmenin kuruluşu, sermaye yapısı, gelir getirici faaliyetlerine yönelik düzenlemelerin de münhasıran kanunla düzenlenmesi gerektiği ifade edilmiştir.
Kamu İdaresince bulgu konusu hususa ilşkin olarak, döner sermaye işletmeleri yönetmeliklerinin güncellenmesine yönelik çalışmaların devam ettiği ancak, yönetmelik çıkarılabilmesine dayanak oluşturan 1 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin “Döner Sermaye İşletmesi” başlıklı 96/Ğ maddesinin Anayasa Mahkemesinin 14/3/2024 tarihli ve E: 2021/63, K: 2024/78 sayılı Kararı ile iptal edilmiş olması dolayısıyla güncelleme çalışmalarının kanuni düzenleme sonrasında yapılabileceği belirtilmiştir.
Kamu İdaresi bünyesinde faaliyet gösteren döner sermayelerin yönetmeliklerine ilişkin süreçlerin tamamlanması gerekmektedir.