| ÖZET: 2022 yılı Sayıştay Denetim Raporları, Bakanlık aleyhine sonuçlanan hukuk davalarına ilişkin muhasebe kayıtlarında eksiklikler tespit etmiştir. Aleyhe sonuçlanan davalar sonucu oluşan 1.401.020.861,35 TL tutarındaki borç, mali tablolarda yer almamakta; ayrıca avukatlık vekalet ücretleri nazım hesaplara kaydedilmemiştir. Bu durum, mali tabloların doğruluğunu ve güvenilirliğini olumsuz etkilemektedir. |
BULGU: Bakanlık Aleyhine Sonuçlanan Hukuk Davalarına İlişkin Tahakkuk ve Nazım Hesaplarda Eksiklikler Bulunması
2022 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Genel Bütçeli İdareler ve Tesisleri
Aleyhe sonuçlanan davalar sonucu oluşan idare borçları ve avukatlık vekalet ücretlerine ilişkin muhasebe kayıtlarında eksiklikler bulunduğu tespit edilmiştir. Tespit edilen hususlar aşağıda açıklanmıştır:
İdare Borçlarının Tahakkuk Kayıtlarının Yapılmaması
Davalar sonucu oluşan idare borçlarının tahakkuk kayıtlarının yapılmadığı ve mali tablolarda raporlanmadığı tespit edilmiştir.
Genel Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’nin “Bilanço İlkeleri” başlıklı 8’inci maddesinin birinci fıkrasında, bilanço ilkelerinin belli bir tarihte kamu idaresinin mali durumunun ilgililer için saydam ve gerçeğe uygun olarak yansıtılmasını amaçladığı belirtilmektedir. Aynı Yönetmeliğin “Yabancı Kaynaklara İlişkin İlkeler” başlıklı 10’uncu maddesinin birinci fıkrasının (d) bendinde ise kamu idarelerinin bilinen ve tutarları tahmin ve hesap edilebilen bütün yabancı kaynaklarının kaydedileceği ve bilançoda gösterileceği hüküm altına alınmıştır.
Bakanlığın taraf olduğu davalara ilişkin incelemelerde, aleyhe sonuçlanan davalarla ilgili ilamların ilgili merkez ve taşra teşkilatı birimleri tarafından Hukuk Hizmetleri Genel Müdürlüğüne gönderildiği, gelen ödeme taleplerine istinaden burada tahakkuk ve ödeme tutarına ilişkin kayıtların tutulduğu ve söz konusu borcun ödenmesine ilişkin işlemlerin yapıldığı görülmüştür. Ancak, kaybedilen davalara ilişkin giderlerin tahakkuk kayıtlarının Genel Müdürlük nezdinde tutulmasına rağmen Bakanlık Merkez Saymanlık Müdürlüğüne bildirilmediği dolayısıyla bu tutarların muhasebe kayıtlarına yansıtılmadığı tespit edilmiştir.
Bu kapsamda, Genel Müdürlükten alınan verilere göre idarenin aleyhe sonuçlanan davalara ilişkin oluşan 1.401.020.861,35 TL tutarındaki borcu 2022 yılı mali tablolarında yer almamaktadır.
Mali tabloların, Bakanlığın mali işlemlerini tüm önemli yönleriyle tam ve doğru olarak yansıtmasını sağlamak amacıyla, kaybedilen davalar sonucu oluşan idare borçlarının tahakkuk kayıtlarının yapılması gerektiği değerlendirilmektedir.
Avukatlık Vekalet Ücretlerinin Nazım Hesaplarda İzlenmemesi
İdare aleyhine sonuçlanan davalar nedeniyle karşı tarafın avukatına yapılan vekalet ücreti ödemelerinin nazım hesaplara kaydedilmediği tespit edilmiştir.
Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’nin 998 Diğer Nazım Hesaplar hesabına ilişkin olarak “Hesabın niteliği” başlıklı 533/E maddesinde; nazım hesaplarda tanımlanmamış olan diğer yönetim ve bilgi ihtiyaçlarına ilişkin işlemlerin izlenmesi için kullanılacağına ve karşılık hesap olarak 99 Diğer Nazım hesaplar grubunda yer alan 533/G ve 533/Ğ maddesinde düzenlenen 999 Diğer Nazım Hesaplar Karşılığı hesabına karşılık olarak kaydedileceği hüküm altına alınmıştır.
2018 Yılı Genel Bütçe Ortak Detaylı Hesap Planı’nda avukatlık vekalet ücretleri “998.01-Diğer Nazım Hesaplar (Avukatlık Vekalet Ücretleri)” yardımcı hesabında yer almaktadır. Hesap Planı dikkate alındığında, İdare aleyhine sonuçlanan davalar nedeniyle karşı tarafın avukatına yapılan vekalet ücreti ödemelerinde “998.01.01-Diğer Nazım Hesaplar Hesabı”na borç, “999-Diğer Nazım Hesaplar Karşılığı Hesabı”na alacak kaydedilmesi gerekmektedir.
Bakanlığın muhasebe kayıtları incelendiğinde, kaybedilen davalar sonucu ödenen avukatlık vekalet ücretlerine ilişkin nazım hesaplara kayıtların yapılmadığı, bu nedenle mali tablolarda 998-Diğer Nazım Hesaplar hesabının muhasebe kayıtlarında yer almadığı tespit edilmiştir.
Sonuç olarak, mali tabloların doğruluğunun ve güvenilirliğinin sağlanması için, bundan sonraki süreçte ödenecek avukatlık vekalet ücretlerinin 998-Diğer Nazım Hesaplar hesabında izlenmesi gerektiği değerlendirilmektedir.