| ÖZET: 2022 yılı Sayıştay Denetim Raporları’na göre, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı’nın bütçesinden karşılanması gereken giderlerin, Bakanlığın Döner Sermaye İşletmesi bütçesinden ödendiği tespit edilmiştir. Bu durum, döner sermaye işletmelerinin kuruluş amacına aykırı olup, genel bütçe gelirlerinde azalmaya yol açmaktadır. Ödenek yetersizliği nedeniyle bazı giderlerin bu bütçeden karşılandığı belirtilmiştir. |
BULGU: Bakanlık Bütçesine Konulan Ödeneklerden Karşılanması Gereken Giderlerin Döner Sermaye Bütçesinden Ödenmesi
2022 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Genel Bütçeli İdareler ve Tesisleri
Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı bütçesinden ödenmesi gereken giderlerin Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı Döner Sermaye İşletmesi bütçesinden ödendiği görülmüştür.
10.7.2018 tarihli ve 30474 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan 1 sayılı Cumhurbaşkanlığı Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin 409/A maddesine dayanılarak hazırlanan 03.09.2021 tarihli ve 31587 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı Döner Sermaye İşletmesi Yönetmeliği’nin 6’ncı maddesiyle faaliyet alanı belirlenen Döner Sermaye İşletmesinin 8’inci maddesine göre giderleri;
6’ncı maddede yer alan hizmet ve faaliyetlerin gerektirdiği harcamalardan,
İşletme kadro ve pozisyonlarında istihdam edilen personele yapılan aylık, ücret ile malî ve sosyal haklarına ilişkin ödemelerden,
Döner sermaye hizmetlerine ilişkin kırtasiye ve büro malzemesi, su ve temizlik malzemesi, enerji alımları, yiyecek, içecek, giyim, özel malzeme, güvenlik ve koruma malzemesi ve benzeri tüketim malzemeleri alım giderlerinden,
ç) İşletmenin hizmetlerine ilişkin olarak görevlendirilecek personele 10.2.1954 tarihli ve 6245 sayılı Harcırah Kanunu hükümlerine göre yapılacak ödemelerden,
İşletme faaliyetleri ile ilgili yasal giderler ile vergi, resim, harçlar ve benzeri giderlerden,
İşletme faaliyetleri için gerekli olup, müşavir firma ve kişilerden temin edilecek olan her türlü hizmet alım giderlerinden,
Faaliyetlerin gerektirdiği haberleşme, taşıma, ilan, sigorta, komisyon giderlerinden,
6’ncı maddede yer alan hizmet ve faaliyetlerin gerektirdiği yurt içi ve yurt dışı eğitim, staj, kurs, toplantı, konferans, sempozyum, sınav, etkinlik ve paneller için yapılacak giderlerden,
ğ) 6’ncı maddede yer alan hizmet ve faaliyetlerin gerektirdiği reklam, numune, fuar, tanıtım ve organizasyon giderlerinden,
İşletme faaliyetlerinde kullanılmak üzere, satın alınacak olan her türlü menkul mal ve gayrimaddi hak alımları giderlerinden,
ı) 5.1.1961 tarihli ve 237 sayılı Taşıt Kanunu hükümlerine göre satın alınacak taşıt giderleri ile hizmet alımı suretiyle taşıt edinilmesi için yapılacak giderler ve personel servis kiralama hizmeti giderlerinden,
İşletme tarafından kullanılan binaların bakım ve onarım giderleri ile işletme tarafından kullanılan araç ve gereçlerin bakım ve onarım giderlerinden,
İşletme faaliyetleri ile ilgili taşınır veya taşınmazların kira giderlerinden,
Benzeri diğer giderlerden,
şeklinde sayılmış olup, Döner Sermaye İşletmesinin faaliyetlerini sürdürmeye yönelik giderlerden oluşmaktadır.
Yönetmelik’in 7’nci maddesinde gelirleri de benzer şekilde sayılan Döner Sermaye İşletmesinin aynı Yönetmelik’in 28’inci maddesine göre bakanlığın görev alanında olup başka kurum ve kuruluşlarca yürütülen hizmetlerden elde edilecek gelirler ile görevlendirme yapılan veya devredilen hizmetlerden elde edilen gelirlerden Bakanlıkça belirlenecek oranlarda pay alınacağı, alınacak gelir payı oranlarını belirlemeye Bakanın yetkili olduğu anlaşılmaktadır.
Yapılan incelemede gelirlerinin bir kısmı Bakanlığın görev alanında olup başka kurum ve kuruluşlarca yürütülen hizmetlerden elde edilecek gelirler ile görevlendirme yapılan veya devredilen hizmetlerden elde edilen gelirlerden Bakanlıkça belirlenecek oranlarda alınan paydan oluşan Döner Sermaye İşletmesinin giderlerinin büyük çoğunluğunun ise Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı’nın kendi bütçesinden ödemesi gereken Bakanlığın elektrik, su, doğalgaz gideri gibi cari giderlerden, il müdürlüklerine akaryakıt alımı, bakanlığın tüm personeline koruyucu güvenlik malzemesi alımı, Bakanlığın düzenlediği fuar ve organizasyon giderleri gibi mal ve hizmet alım giderlerinden, bakanlık binasının bakım onarımı, Bakanlık hizmet binasını yapım işinden dolayı TOKİ’ye kalmış olan borcun ödenmesi gibi sermaye ödemelerinden ve bakanlık personelinin yurtiçi ve yurtdışı yolluk ödemelerinden oluştuğu görülmüştür.
Merkezi Yönetim Bütçe Kanunları ile Bakanlık harcama birimlerine tahsis edilen ödeneklerin miktarı ve serbest bırakılma zamanlarının özellikle vadeye bağlı ödemeleri karşılayamaması nedeniyle hizmetlerin kesintiye uğramaması ve faaliyetlerin devamlılığı için Döner Sermaye İşletmesi Yönetmeliğinin 6’ncı ve 8’inci maddesine uygun olarak bazı giderlerin ödendiğini kurum cevabında belirtilmiş olsa da anılan 8’inci maddede sayılan giderler Döner Sermaye İşletmesinin faaliyetlerini sürdürmeye yönelik giderlerden oluşmakta, Bakanlığa ait cari ve sermaye giderlerinin ödenek yetersizliği sebebiyle Döner Sermaye İşletmesi bütçesinden ödenmesinin döner sermayeli işletmelerin kuruluş amacına uygun olmadığı değerlendirilmektedir.
Yönetmeliğin 5’inci maddesine göre faaliyetlerinden elde edilen kârları, ödenmiş sermaye tahsis edilen tutara ulaşıncaya kadar sermayesine eklenmesi gereken, ödenmiş sermaye tutarı, tahsis edilen sermaye tutarına ulaştıktan sonra, yılsonu kârı hesap dönemini izleyen Nisan ayının sonuna kadar genel bütçeye gelir kaydedilmek üzere ilgili muhasebe birimi hesabına yatırması gereken Döner Sermaye İşletmesinin Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı’na ait bütçeden ödenmesi gereken giderleri kendi bütçesinden ödemesi sebebiyle genel bütçe gelirlerinde azalışa sebep olduğu düşünülmektedir.