|
ÖZET: 2021 yılı Sayıştay denetim raporları, Tarım ve Orman Bakanlığı’nın taşınırlarının tam ve doğru bir şekilde raporlanmadığını ortaya koymuştur. Harcama birimleri tarafından hazırlanan taşınır hesap cetvellerinin üst yönetici adına konsolide edilmesi sonucunda, Bakanlık bilançosundaki tutarların bu cetvellerle örtüşmediği tespit edilmiştir. 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’na göre, taşınırların kaydı, muhafazası ve kullanımı ile ilgili düzenlemelerin Cumhurbaşkanlığı tarafından belirlenmesi gerekmektedir. Ancak, yapılan incelemeler sonucunda, taşınır kayıtlarının harcama birimleri itibarıyla tutarsızlıklar içerdiği ve muhasebe kayıtlarıyla uyumsuz olduğu görülmüştür.
Bakanlık bilançosunda yer alan taşınır tutarları ile İdari Taşınır Mal Yönetimi İcmalleri arasında 441.641,22 TL’lik bir fark bulunmaktadır. Bu farklılığın, taşradaki dört harcama biriminden kaynaklandığı belirlenmiştir. Harcama birimleri, sayım işlemlerini yönetmelik hükümlerine uygun olarak gerçekleştirmemiş ve ortaya çıkan fazlalıklar ile noksanlıkları düzeltmemiştir. Ayrıca, hatalı cetvellerin konsolide edilmesi sürecinde Bakanlık tarafından gerekli kontrollerin yapılmaması, hatalı taşınır kayıtlarının bilanço ve cetvellere yansımasına neden olmuştur. Taşınır Mal Yönetmeliği’nde belirtilen düzenlemelere uyulmadığına dair bulgular, 2019 ve 2020 yıllarındaki Sayıştay raporlarında da yer almıştır. İncelemeler, taşınırların düzenli bir şekilde kaydedilmediğini, sayım işlemlerinin eksik yapıldığını ve ambar yönetiminde ciddi sorunlar olduğunu göstermektedir. Bu durumun önüne geçmek için, harcama birimlerinin taşınır mal yönetim hesap cetvellerini usulüne uygun olarak düzenlemeleri ve tutarsızlıkları gidermeleri gerekmektedir. Ayrıca, taşınır kayıt ve kontrol süreçlerini yöneten yetkililer hakkında disiplin işlemlerinin başlatılması önem arz etmektedir. |
BULGU: Bakanlık Taşınırlarının Tam, Doğru ve Uygun Değerle Raporlanmaması
2021 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Genel Bütçeli İdareler ve Tesisleri
Taşınırlara ilişkin yapılan sayımlar sonrası harcama birimleri tarafından düzenlenen taşınır hesap cetvellerinin üst yönetici adına konsolide edilmesi neticesinde üretilen cetveller ile Tarım ve Orman Bakanlığı 2021 yılı Bilançosunda yer alan tutarların örtüşmediği görülmüştür.
5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nda taşınırların kaydı ile taşınırların muhafazası, kullanımı, mal yönetim hesabının verilmesi hususlarının Cumhurbaşkanı tarafından çıkarılan yönetmeliklerle belirleneceğini hükme bağlanmıştır.
Maddeye istinaden çıkarılan Taşınır Mal Yönetmeliği’nde kamu idarelerine ait taşınırların kaydı, muhafazası ve kullanımı ile yönetim hesabının verilmesi ve bu işlemlere ait sorumluluklar belirlenmiştir.
Buna göre, taşınır kayıtlarının harcama birimleri itibarıyla tutulacağı; bu birimlerce harcama birimi taşınır mal yönetim hesabının hazırlanacağı ve bu hesabın muhasebe kayıtları ile uyumunun sağlanması öngörülmüştür. Muhasebe kayıtlarıyla uyumlu olarak harcama birimleri itibariyle düzenlenen taşınır kayıtlarının konsolide edilmesi ile de üst yönetici adına İdare Taşınır Mal Yönetimi Ayrıntılı Hesap Cetveli ile İdare Taşınır Mal Yönetim Hesabı İcmal Cetvelinin hazırlaması gerekmektedir.
Yapılan incelemede, Bakanlık Bilançosundaki taşınır hesaplarına ait kayıtlar ile İdare Taşınır Mal Yönetimi Ayrıntılı Hesap Cetveli ile İdare Taşınır Mal Yönetim Hesabı İcmal Cetvelinde yer alan taşınır kayıtlarının uyumsuz olduğu, taşınır işlemlerinin muhasebe kayıtlarıyla teyit edilemediği tespit edilmiştir.
Bakanlık bilançosunda kayıtlı tutarlar ile İdare Taşınır Mal Yönetim İcmal Cetvelleri hesap kodları itibarıyla karşılaştırılmış olup bulunan sonuçlar aşağıdaki tabloda gösterilmiştir.
Tablo 5: Bilanço ve Taşınır Mal Yönetimi İcmallerinin Karşılaştırılması Tablosu (TL)
| Hesap Kodu | TOB 2021 Bilançosunda Kayıtlı Tutar |
İdari Taşınır Mal Yönetimi İcmallerindeki Tutar |
Fark |
| 150 İlk Madde ve Malzemeler Hesabı | 152.148.415,24 | 152.127.398,57 | 21.016,67 |
| 253 Tesisler Hesabı | 706.466.960,32 | 706.208.857,80 | 258.102.52 |
| 255 Demirbaşlar Hesabı | 621.793.337,62 | 621.630.815,59 | 162.522,03 |
| Toplam | 1.480.408.713,18 | 1.479.967.071,96 | 441.641,22 |
Karşılaştırma sonuçlarından da anlaşılacağı üzere, Tarım ve Orman Bakanlığı 2021 Bilançosunda toplam 1.480.408.713,18 TL taşınır yer almakta iken, İdari Taşınır Mal Yönetimi İcmallerinde aynı taşınırlar için kayıtlı tutar 1.479.967.071,96 TL olup, fiili sayımlar sonucunda düzenlenen taşınır kayıtlarına göre 441.641,22 TL fazla taşınır raporlanmıştır. Söz konusu farklılığın taşradaki 4 harcama biriminden kaynaklandığı görülmüştür.
Harcama birimleri tarafından Yönetmelik hükümlerine uygun olarak sayım yapılmaması veya sayım sonrası ortaya çıkan fazlalık ve noksanlıkların giderilmesi için gerekli işlemlerin yapılmaması ile gerekli tutanakların düzenlenmemesi sonucunda muhasebe kayıtlarıyla uyumsuz taşınır cetvelleri üretilmektedir. Harcama birimlerinden gelen hatalı cetvellerin konsolide edilmesi sürecinde Bakanlık tarafından kontrol edilmemesi ve gerekli düzeltmelerin yapılmaması neticesinde de harcama birimleri itibarıyla hatalı raporlanan taşınırlar, İdare Taşınır Mal Yönetim Hesabı İcmal Cetveline ve Bilançoya hatalı olarak yansımaktadır.
Bakanlığın taşınır kayıtlarına ilişkin hatalı uygulamalarına, 2019 ve 2020 yılı Tarım ve Orman Bakanlığı Sayıştay Denetim Raporlarında yer verilmiştir.
Örnek olarak seçilen Hayvancılık Genel Müdürlüğü, Özel Kalem Müdürlüğü, Hukuk Hizmetleri Genel Müdürlüğü Strateji Geliştirme Başkanlığı, Doğa Koruma ve Milli Parklar Genel Müdürlüğü ile Tütün ve Alkol Dairesi Başkanlığı taşınır ambarları ile defter ve kayıtları üzerinde yapılan inceleme neticesinde;
-Birimlerde Ortak Kullanım alanlarında bulunanların “Dayanıklı Taşınırlar Listesi’nin düzenlenmediği,
-Dayanıklı taşınırlar ile hurdaya ayrılacak taşınırların bir arada bulunduğu,
-Dayanıklı taşınırlar ve tüketim malzemelerinin sayım yapılmasını engelleyecek şekilde dağınık ve ambar dışında ki yerlerde de depolandığı,
-Kişilerin Kullanımına verilen dayanıklı taşınırlar içim “Taşınır Teslim Belgesi” düzenlenmediği,
-Fiziki açıdan ambar olarak kullanılamayacak yerlerin ambar olarak kullanıldığı,
-Ambar giriş çıkış işlemlerinin zamanında ve tam olarak yapılmadığı, tüketime yönelik malzemelerin tüketilmedikleri halde ambar kayıtlarından çıkarıldığı,
-Ambarlarda muhafaza edilenlerin tertipli ve düzenli şekilde muhafaza edilmedikleri tespit edilmiş ve Taşınır Mal Yönetmeliği hükümlerinin yerine getirilmesi için öneriler sunulmuştur.
Tarım ve Orman Bakanlığı tarafından edinilen tüm taşınır malların kaydı muhafazası, kullanımı ve yönetim hesabının verilmesi hususlarının sağlanabilmesi için;
-Harcama yetkililerinin sorumluluğundaki Harcama Birimi Taşınır Mal Yönetim Hesabı Cetvellerinin usulüne uygun olarak düzenlenerek, muhasebeleştirilmesinin sağlanması, varsa tutarsızlıkların usulüne uygun şekilde giderilmesi,
-Taşınırların kaydı, kontrolü ve sayımı ile Kamu idaresi taşınır hesabının oluşturulmasına engel olan harcama birimlerince görevlendirilmiş taşınır kayıt, taşınır kontrol ve taşınır konsolide yetkilileri ile sorumlulukları bulunan harcama yetkilileri hakkında gerekli soruşturma ve disiplin işlemlerinin tesisi gerekmektedir.