BULGU: Bakanlıklar ve Diğer Merkezi İdare Kuruluşları Tarafından İl Özel İdaresine Aktarılan Kaynakların İade Edilmemesi
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – İl Özel İdaresi
Bakanlıklar ve diğer merkezi idare kuruluşları tarafından İl Özel İdaresine aktarılan kaynakların 26.07.2024 tarihi itibarıyla kullanılmayan kısımlarının hizmeti yaptıran idarelere iade edilmediği görülmüştür.
26.07.2024 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren 7521 sayılı Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun ile 5302 sayılı İl Özel İdaresi Kanununda bazı değişiklikler yapılmıştır.
7521 sayılı Kanun’un 14. maddesi ile 5302 sayılı Kanun’un “İl özel idaresinin görev ve sorumlulukları” başlıklı 6’ncı maddesinin üçüncü fıkrası değiştirilmiştir.
5302 sayılı Kanun’un 6’ncı maddesinin üçüncü fıkrasına göre, Bakanlıklar ve diğer merkezi idare kuruluşlarının fıkrada belirtilen işlerle ilgili yatırımları kendi bütçelerinde bu hizmetler için ayrılan ödenekleri kullanarak il özel idarelerine kaynak aktarmak suretiyle gerçekleştirme imkânı bulunmaktadır. Aktarma işlemi ilgili bakanın onayıyla yapılır ve bu ödenekler tahsis amacı dışında kullanılamaz. Yine aynı fıkraya göre il özel idareleri de bütçe imkanları ölçüsünde bu yatırımlara kendi bütçesinden ödenek aktarabilir.
Söz konusu fıkrada 7521 sayılı Kanun ile yapılan düzenlemeye göre; kaynak transferleri, mevzuatı gereğince yapılacak avans ödemeleri hariç ilgili işe ait hakediş raporlarına istinaden hizmeti yaptıran idarenin bütçesine gider kaydedilmek suretiyle yapılır. İl özel idareleri aracılığıyla yapılacak işlere ilişkin ödeneklerin kamu kurum ve kuruluşlarının bütçelerinde ayrı tertiplerde izlenmesi gerekir. Ayrıca, bu ödeneklerden diğer tertiplere aktarma yapılamaz ve bahse konu ödenekler başka amaçlarla kullanılamaz. Ancak, söz konusu tertiplerde yer alan ödeneklerden harcanmayan kısımların ilgili kurumun ertesi yıl bütçesine devren ödenek kaydedilebilmesi mümkündür. Fıkrada yer alan diğer hususlarla ilgili işlemlerin nasıl yürütüleceği İçişleri Bakanlığı ile Strateji ve Bütçe Başkanlığı tarafından müştereken belirlenecektir.
Ayrıca, 7521 sayılı Kanun’un 15’nci maddesi ile 5302 sayılı Kanun’a eklenen Geçici Madde 5’te (Ek:18/7/2024-7521/15 md.) “Bu Kanunun 6’ncı maddesinin üçüncü fıkrasının bu maddeyi ihdas eden Kanunla değiştirilmeden önceki haline göre Bakanlıklar ve diğer merkezi idare kuruluşları tarafından il özel idarelerine aktarılan kaynaklardan bu maddenin yürürlük tarihi itibarıyla kullanılmayan kısımları il özel idarelerince hizmeti yaptıran idareye iade edilir. İade edilen tutarlar genel bütçeli kuruluşlarda genel bütçeye gelir, diğer idarelerde ise kendi bütçelerine gelir kaydedilmek üzere ilgili idarenin merkez muhasebe birimi hesabına yatırılır. Yatırılan bu tutarlar karşılığı ilgili kurum veya kuruluş bütçesine idarelerce ödenek kaydedilebilir. Bu madde kapsamında kaydedilen ödeneklerden harcanmayan kısımları ertesi yıl bütçesine devren ödenek kaydetmeye ilgili kamu idaresi yetkilidir.” denilmiştir.
5302 sayılı kanuna 7521 sayılı Kanun’un 15’inci maddesi ile eklenen Geçici Madde 5’e göre: 5302 sayılı Kanun’un 6’ncı maddesinin üçüncü fıkrasının değiştirilmeden önceki haline göre Bakanlıklar ve diğer merkezi idare kuruluşları tarafından il özel idarelerine aktarılan kaynakların bu maddenin yürürlük tarihi olan 26.07.2024 tarihi itibarıyla kullanılmayan kısımlarının il özel idarelerince hizmeti yaptıran idareye iade edilmesi gerekmektedir. İl özel idareleri tarafından İade edilen tutarların genel bütçeli kuruluşlarda genel bütçeye, diğer idarelerde ise kendi bütçelerine gelir kaydedilmek üzere ilgili idarenin merkez muhasebe birimi hesabına yatırılması gerekir. Yatırılan tutarlar ilgili idarenin bütçesine ödenek kaydedilebilir.
İlgili kamu idaresinin bu madde kapsamında kaydedilen ödeneklerin harcanmayan kısımlarını ertesi yıl bütçesine devren ödenek kaydetme yetkisi bulunmaktadır.
Yapılan incelemede, 26.07.2024 tarihinden önce mevzuatta sayılan işler için aktarılmış olan ödeneklerden kullanılmayan kısımlarının İdarece, hizmeti yaptıran bazı idarelere iade edilmediği tespit edilmiştir.
Yukarıda yer alan denetim tespiti üzerine, İdare tarafından; bulgu konusu hususa iştirak edilmiş ve Bakanlıklar ve diğer merkezi idare kuruluşları tarafından İl Özel İdaresine aktarılan kaynakların kullanılmayan kısımlarının hizmeti yaptıran idarelere iade edilmesi ile ilgili işlemlerin yerine getirileceği ifade edilmiştir.
Sonuç olarak, 26.07.2024 tarihinden önce mevzuatta sayılan işler için aktarılmış olan ödeneklerden kullanılmayan kısımların İdarece hizmeti yaptıran idarelere iade edilmesi ve bu tarihten sonraki ödenek aktarımlarının, mevzuatı gereğince yapılacak avans ödemeleri hariç ilgili işe ait hakediş raporlarına istinaden yapılması gerekmektedir.