Bakım Onarım İşlerinde Uygulama Projesi Olmadığı Halde Anahtar Teslimi Götürü Bedel İhale Yapılması (Sayıştay)

BULGU: Bakım Onarım İşlerinde Uygulama Projesi Olmadığı Halde Anahtar Teslimi Götürü Bedel İhale Yapılması

2023 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Genel Bütçeli İdareler ve Tesisleri

Uygulama projeleri bulunmayan bakım onarım işlerinin anahtar teslimi götürü bedel teklif alınmak suretiyle ihale edildiği görülmüştür.
4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “İdarece uyulması gereken diğer kurallar” başlıklı 62’nci maddesinin birinci fıkrasının (c) bendinde; yapım işlerinde uygulama projeleri yapılmadan ihaleye çıkılamayacağı, uygulama projesi bulunan yapım işlerinde anahtar teslimi götürü bedel teklif alınmak suretiyle ihale yapılmasının zorunlu olduğu ancak, her türlü onarım işleri ile işin yapımı sırasında belli aşamalarda arazi ve zemin etütleri gerekmesi veya uygulamada imar ve güzergâh değişikliklerinin muhtemel olması nedenleriyle ihaleden önce uygulama projesi yapılamayan, bina işleri hariç, yapım işlerinde ise kesin proje üzerinden ihaleye çıkılabileceği, bu işlerin uygulama projesi yapılabilen kısımları için anahtar teslimi götürü bedel, uygulama projesi yapılamayan kısımlarında ise her bir kalem iş için birim fiyat teklif almak suretiyle ihale yapılabileceği hüküm altına alınmıştır.
Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin “İdarece uyulması zorunlu hususlar” başlıklı 5’inci maddesinin birinci fıkrasının ( c) bendinde de benzer düzenlemelere yer verilerek yapım işlerinde uygulama projesi olmadan ihaleye çıkılamayacağı, uygulama projesi bulunan yapım işlerinde anahtar teslimi götürü bedel teklif alınmak suretiyle ihale yapılmasının zorunlu olduğu ancak her türlü onarım işleri ile mevzuatta sayılan nedenlerle ihaleden önce uygulama projesi yapılamayan işlerde ise kesin proje üzerinden ihaleye çıkılabileceği ifade edilmiştir.
4734 sayılı Kanun’un 4’üncü maddesinde uygulama projesi; belli bir yapının onaylanmış kesin projesine göre yapının her türlü ayrıntısının belirtildiği proje, kesin proje ise; belli bir yapının onaylanmış ön projesine göre, mümkün olan arazi ve zemin araştırmaları yapılmış olan, yapı elemanlarının ölçülendirilip boyutlandırıldığı, inşaat sistem ve gereçleri ile teknik özelliklerinin belirtildiği proje olarak tanımlanmıştır.
Ayrıca 03.07.2017 tarih ve 30113 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği’nde uygulama projeleri; bir yapının inşa edilebilmesi için ilgili mevzuata göre hazırlanan, gerekli detay, hesap ve raporları ile bütün olan mimari, statik, elektrik ve mekanik tesisat projeleri olarak tanımlanmıştır.
Buna göre; bir projenin uygulama projesi olarak kabul edilebilmesi için mimari, statik, elektrik ve mekanik olarak tüm detayları en ince ayrıntısıyla içermesi gerekmektedir.
Diğer taraftan 4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu’nun “Sözleşme türleri” başlıklı 6’ncı maddesinde;
Yapım işlerinde; uygulama projeleri ve bunlara ilişkin mahal listelerine dayalı olarak, işin tamamı için isteklinin teklif ettiği toplam bedel üzerinden anahtar teslimi götürü bedel sözleşme,
Yine yapım işlerinde, ön veya kesin projelere ve bunlara ilişkin mahal listeleri ile birim fiyat tariflerine dayalı olarak idarece hazırlanmış cetvelde yer alan her bir iş kaleminin miktarı ile bu iş kalemleri için istekli tarafından teklif edilen birim fiyatların çarpımı sonucu bulunan toplam bedel üzerinden birim fiyat sözleşme düzenleneceği belirtilmiş,
Yapım İşleri Genel Şartnamesi’nde anahtar teslimi götürü bedel sözleşme; uygulama projeleri ve bunlara ilişkin mahal listelerine dayalı olarak, işin tamamı için yüklenicinin teklif ettiği toplam bedel üzerinden yapılan sözleşme, birim fiyat sözleşme ise; ön veya kesin projelere ve bunlara ilişkin mahal listeleri ile birim fiyat tariflerine dayalı olarak idarelerce hazırlanmış cetvelde yer alan her bir iş kaleminin miktarı ile yüklenici tarafından bu iş kalemleri için teklif edilen birim fiyatların çarpımı sonucu bulunan tutarların toplamı üzerinden yapılan sözleşme olarak tanımlanmıştır.
Yukarıdaki mevzuat hükümleri birlikte değerlendirildiğinde; uygulama projesi olan işlerin anahtar teslimi götürü bedel usul ile ihale edilmesi mecburidir. Uygulama projesi hazırlanamayan bakım onarım işlerinde ise kesin projeler üzerinden birim fiyat sözleşmelerle ihaleye çıkılması gerekmektedir.
Yapılan incelemelerde, uygulama projesi olmayan ve uygulama projesi niteliğinde değerlendirilemeyecek projeler üzerinden anahtar teslimi götürü bedel sözleşmeler imzalandığı tespit edilmiştir.
Onarım/tadilat işlerinde özellikle kırım ve söküm işlerinin yoğun olduğu detaylı iş kalemlerinde ortaya çıkabilecek sorunları önceden kestirebilmek ve bu işlerde tüm detayları ele alıp doğru uygulama projeleri hazırlamak pek mümkün olmamaktadır. Bu durum bakım onarım işlerinde uygulama projeleri ile yapılan işler arasında büyük uyumsuzluklara neden olmaktadır.
Projenin tatbiki aşamasında öngörülemeyen işler düşünüldüğünde karşılaşılan sorunları en aza indirmek amacıyla kesin projeler doğrultusunda mukayeseli keşiflerin birim fiyat teklif cetveli üzerinden yapılması yükleniciler ve idareler arasındaki anlaşmazlıkların çözümü noktasında önem arz etmektedir.
Ayrıca anahtar teslimi götürü bedel ihale edilen bakım onarım işlerinde öngörülemeyen hususların varlığı bilinemediğinden yükleniciler tutarlı tekliflerde bulunamamaktadır. Nitekim yaklaşık maliyet, sunulan teklifler ve işin tamamlanma tutarı arasındaki farklılıklar bunu göstermektedir.
Kamu idaresi cevabında, bulgu konusu hususa iştirak edilmiş olup Gençlik ve Spor İl Müdürlüklerince yapılacak olan bakım onarım işlerinde, yürürlükte olan mevzuat hükümleri çerçevesinde işlem tesis edilmesi için gerekli uyarıların yapılacağı belirtilmiştir.
Sonuç olarak; bakım onarım işlerinde kesin projeler üzerinden birim fiyat teklif usulü ile ihaleye çıkılmasının uygun olacağı değerlendirilmektedir.
EKLER
EK-1: BULGULARA İLİŞKİN İZLEME TABLOSU