|
ÖZET: 2024 yılı Sayıştay denetim raporlarına göre, büyükşehir olmayan il kapsamındaki bir ilçe belediyesinin, 102 banka hesabına ilişkin işlemleri mevzuata uygun olarak kaydetmediği tespit edilmiştir. 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun 50. maddesi, ekonomik değerlerin yaratılması, dönüştürülmesi veya el değiştirmesi gibi durumlarda muhasebeleştirilmesi gerektiğini belirtmektedir. Ayrıca, Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin 43. ve 44. maddeleri, işlemlerin yevmiye defterine günlük olarak kaydedilmesi ve bu kayıtların düzenli bir şekilde yapılmasını zorunlu kılmaktadır.
Denetim bulgularında, 102 no.lu hesaba ait işlemlerin, banka hesap özet cetvellerinin zamanında kaydedilmediği ve ay sonlarında toplu halde yapıldığı görülmüştür. İlgili mevzuat gereğince, bu tür kayıtların günlük olarak muhasebeleştirme belgelerine dayanarak yapılması gerekmektedir. Ayrıca, banka hesap özet cetvellerinin muhasebe işlem fişine bağlanması ve ilgili alacak/borç kayıtlarının düzenli bir şekilde gerçekleştirilmesi önem taşımaktadır. Kamu idaresi, gelecekte bu eksikliklerin giderileceğini belirtmiş olsa da, bu durumun 2024 yılı işlemlerine düzeltici bir etkisi bulunmamaktadır. Sonuç olarak, 103 Verilen Çekler ve Gönderme Emirleri Hesabı üzerinden yapılan ödemelerin, banka hesap özet cetvellerinin teslimini takiben 102 no.lu hesaba kaydedilmesi gerekmektedir. |
BULGU: Banka Hesabına Günlük Kayıt Yapılmaması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Olmayan İl Kapsamında Yer Alan İlçe Belediyesi
İdarece yılı içerisinde 102 Banka Hesabına ilişkin işlem ve kayıtların mevzuatta gösterilen şekilde yapılmadığı tespit edilmiştir.
5018 sayılı Kamu Malî Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun “Kayıt zamanı” başlıklı 50’nci maddesinde; Bir ekonomik değerin yaratıldığında, başka bir şekle dönüştürüldüğünde, mübadeleye konu edildiğinde, el değiştirdiğinde veya yok olduğunda muhasebeleştirileceği ve bütün malî işlemlerin muhasebeleştirilmesinin ve her muhasebe kaydının belgeye dayanmasının şart olduğu hükmü düzenlenmiştir.
Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin “Yevmiye sistemi, muhasebeleştirme belgeleri ve açılış kayıtları” başlıklı 43’üncü maddesinde; İşlemlerin, yevmiye tarih ve numara sırasına göre ve maddeler halinde yevmiye defterine günlük olarak kaydedileceği; buradan da usulüne göre büyük defter ve yardımcı defterlere sistemli bir şekilde dağıtılacağı hüküm altına alınmıştır.
Aynı Yönetmelik’in:
“Kullanılacak defterler ve kayıt düzeni” başlıklı 44’üncü maddesinde; Yevmiye defteri kullanılması gereken defterler arasında sayılmış ve kayda geçirilmesi gereken işlemlerin yevmiye tarih ve numarasıyla ve maddeler halinde düzenli olarak yazılacağı müteselsil sıra numaralı bir defter olması gerektiği ifade edilmiştir. Deftere açılış kaydı yapıldıktan sonra, günlük işlemlerin muhasebeleştirme belgelerine dayanılarak kaydedilmesi gerektiği de belirtilmiştir.
“102 Banka hesabı” başlıklı kısmının altında yer alan “Hesaba ilişkin işlemler” başlıklı 56’ncı maddesinde; Banka hesap cetvellerine ilişkin;
“ 1) Kurumun hesabının bulunduğu bankalarca, bir gün içerisinde … kurum adına ödenen veya gönderilen paraların miktarları ile bunlara ait çek ve gönderme emirlerinin tarih ve numaralarını gösteren iki nüsha banka hesap özet cetveli düzenlenerek ertesi gün kuruma gönderilir. Banka hesap özet cetvelinin bir nüshası muhasebe işlem fişine bağlanır, diğer nüshası ise açılacak bir dosyada muhafaza edilir. Tahsilat ve ödemeleri ayrıntılı olarak gösteren cetvelin bankaca, ertesi gün doldurularak onaylandıktan sonra teslimat müzekkeresi ve gönderme emirlerinin ikinci nüshalarıyla birlikte kuruma gönderilmesi ve kurumun da bu cetveli araması gerekir.” açıklaması yapılmıştır.
“Hesabın işleyişi” başlıklı 57’nci maddesinde; 102 Banka hesabının alacağına ilişkin olarak; bankalar tarafından kuruma gönderilen banka hesap özet cetvelleri ile ödendiği veya ilgili yerlere gönderildiği bildirilen çek veya gönderme emri tutarlarının bu hesaba alacak, 103 Verilen Çekler ve Gönderme Emirleri Hesabına borç kaydedileceği ifade edilmiştir.
Yukarıda sayılan mevzuat hükümleri uyarınca yevmiye defterine yapılan kayıtlarda, günlük işlemlerin muhasebeleştirme belgelerine dayanılarak, yevmiye tarih ve numara sırasına göre ve maddeler halinde kaydedilmesi gerekmektedir. 102 no.lu hesabın işleyişinde de banka tarafından gönderilen “Banka hesap özet cetveli”nin muhasebe işlem fişine bağlanması ve bu hesaba ilgisine göre alacak/borç kaydı yapılması gerekmektedir.
İdarenin yılı içerisinde, 102 no.lu hesaba yaptığı kayıtlar incelendiğinde, gönderme emrine bağlanan tutarlara ilişkin kayıtların günlük olarak yapılmayarak (103 no.lu hesap kullanılarak banka hesabından yapılması emredilen ödemelere ilişkin “Banka hesap özet cetveli”nin kuruma gönderilmesini takip edecek şekilde değil), ay sonlarında toplu halde yapıldığı görülmüştür.
Kamu İdaresi, bundan böyle bulgumuzda belirtildiği şekilde banka hesaplarına kayıt yapılacağını belirtmişse de, bunun 2024 yılı işlemlerine düzeltici etkisi bulunmamaktadır.
Sonuç itibarıyla, İdarenin, 103 Verilen Çekler ve Gönderme Emirleri Hesabını kullanarak ödenmesine karar verdiği tutarların, banka hesap özet cetvellerinin idareye teslimini müteakip olarak 102 Banka Hesabına kayıtlarının yapılması gerekmektedir.