|
ÖZET: Banka hesabının gerçek durumu, 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları çerçevesinde yapılan incelemeler sonucunda, idarenin muhasebe birimi tarafından gerçekleştirilen işlemlerin zamanında kaydedilmemesi nedeniyle yanıltıcı bir şekilde görünmektedir. 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun 49. maddesi, muhasebe sisteminin etkin bir şekilde çalışmasını ve gerekli bilgilerin sağlanmasını zorunlu kılmaktadır. Bu bağlamda, mali işlemlerin ilgili yönetmeliklere uygun olarak muhasebeleştirilmesi gerekmektedir.
Denetim bulgularında, 102-Bankalar Hesabı ile 103-Verilen Çekler ve Gönderme Emirleri Hesabı arasındaki uyumsuzluklar dikkat çekmektedir. Örneğin, Halk Bankası ve Ziraat Bankası hesaplarındaki tutarların, açılış ve kapanış kayıtlarıyla örtüşmediği tespit edilmiştir. Ayrıca, muhasebe işlemlerinin belirli dönemlerde toplu olarak yapılması, hesapların güncel durumunu yansıtmakta yetersiz kalmıştır. Sonuç olarak, idarenin mali tablolarının doğruluğu ve güvenilirliği, muhasebe kayıtlarının mevzuata uygun bir biçimde ve zamanında oluşturulmasıyla sağlanmalıdır. İdare, 102-Bankalar Hesabı ile ilgili tutarların uyumlu hale getirildiğini belirtse de, bu durumu kanıtlayacak belgelerin sunulmamış olması, hesap verebilirlik ve şeffaflık açısından bir eksiklik oluşturmaktadır. |
BULGU: Banka Hesabının Gerçek Durumu Yansıtmaması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Olmayan İl Kapsamında Yer Alan İlçe Belediyesi
İdarenin muhasebe birimi tarafından yapılan işlemlere ilişkin 102-Bankalar Hesabından çıkışların zamanında yapılmaması nedeniyle banka hesabının gerçek durumu yansıtmadığı görülmüştür.
5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun 49’uncu maddesi hükmü uyarınca muhasebe sisteminin; karar, kontrol ve hesap verme süreçlerinin etkili çalışmasını sağlayacak ve ilgililere gerekli bilgileri sunacak şekilde kurulması ve yönetilmesi esastır. Sistemin Kanun’da öngörülen şekilde bilgi üretmesini teminen mali işlemlerin, mezkûr maddenin son fıkrasında tanınan yetkiye istinaden yürürlüğe konulan yönetmeliklere uygun olarak muhasebeleştirilmesi gerekmektedir.
Genel Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’nde Kamu idarelerinin muhasebe birimlerinin, muhasebe işlemlerini, gerçekleşme sırasına göre düzenli bir şekilde hesap dönemi başında “1” den başlamak üzere hesap döneminin sonuna kadar numaralandırarak kaydedecekleri, Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nde ise işlemlerin yevmiye tarih ve numara sırasına göre maddeler halinde yevmiye defterine günlük olarak kaydedileceği ifade edilmiştir.
Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin “102 Banka Hesabı” başlıklı 55’inci maddesinde, bu hesabın; kurum adına bankaya yatırılan paralar ve bankaya takas için verilen çeklerden, takas işlemi tamamlananlar ile düzenlenen çek ve gönderme emirlerinden ilgililerine ödendiği veya gönderildiği bildirilen çek ve gönderme emri tutarlarının kaydı için kullanılacağı belirtilmiştir. Aynı Yönetmelik’in hesabın işleyişini düzenleyen 57’nci maddesine göre de bankaca kuruma gönderilen banka hesap özet cetvelleri ile ödendiği veya ilgili yerlere gönderildiği bildirilen çek veya gönderme emri tutarlarının bu hesaba alacak, 103 Verilen Çekler ve Gönderme Emirleri Hesabına borç kaydedileceği hüküm altına alınmıştır.
Yapılan incelemede, İdarenin muhasebe birimi tarafından düzenlenen gönderme emirlerinden ilgililerine ödendiği veya gönderildiği banka tarafından bildirilen gönderme emri kayıtlarının zamanında yapılmaması nedeniyle mali tablolarda 102-Bankalar Hesabı ile 103- Verilen Çekler ve Gönderme Emirleri Hesabının hatalı göründüğü tespit edilmiştir.
Şöyle ki;
-İdare tarafından bankalar ile mutabakat yapılmadığı, 2024 yılı yevmiye defteri açılış kayıtlarında 102-Bankalar Hesabında 8.841.767,57 TL görünmesine rağmen gerek toplam tutar gerekse ayrıntılı mizanda banka bazında yer alan tutarların bankalarda bulunan tutarlarla uyumlu olmadığı, örneğin, İdarenin Halk Bankası hesabında 31.12.2023 yılı sonu itibarıyla 7.478.507,87 TL bulunmasına rağmen açılış kayıtlarında 382.527,02 TL yer aldığı, Ziraat Bankası hesaplarında toplam 1.936.507,87 TL bulunmasına rağmen açılış kayıtlarında 1.870.505,75 TL görüldüğü,
-Yine İdarenin Halk Bankası hesabında 31.12.2024 yılı sonu itibarıyla 4.273.990,05 TL bulunmasına rağmen kapanış kayıtları ve mizanda 5.265.667,66 TL yer aldığı, Ziraat Bankası hesaplarında toplam 353.591,50 TL bulunmasına rağmen kapanış kayıtları ve mizanda 66.349.224,34 TL görüldüğü,
-2024 yılı içinde 102-Bankalar Hesabı ile 103-Verilen Çekler ve Gönderme Emirleri Hesabının muhasebe tekniği açısından sırasıyla alacak ve borç çalıştırma işlemlerinin ocak, haziran ve aralık aylarında toplu yapıldığı fakat tüm işlemlerin yine de bitirilemediği,
Yukarıda sayılan nedenlerle, İdarenin 2024 yılı sonu itibarıyla mali tablolarında 102- Bankalar Hesabının gerçek durumu yansıtmadığı anlaşılmıştır.
Yukarıda yer alan denetim tespiti üzerine, İdare tarafından; ayrıntılı mizanda 102- Bankalar Hesabında yer alan tutarlar ile bankalarda bulunan tutarların uyumlu hale getirildiği ve 102-Bankalar Hesabının gerçek durumu yansıtmasının sağlandığı ifade edilmiştir. Ancak bu uyumun sağlandığına dair herhangi bir kanıtlayıcı belge sunulmamıştır.
Sonuç olarak, Belediyenin nakit varlıklarına ilişkin bilginin ilgililere sunulurken hesap verebilirliği ve saydamlığı sağlayacak şekilde doğru ve güvenilir olması, muhasebe kayıtlarının ve mali tabloların mevzuatta öngörülen şekilde ve zamanında oluşturulması gerekmektedir.