|
ÖZET: Banka hesaplarının muhasebe kayıtlarında eksik ve hatalı yer alması, 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları’nda belirlenmiştir. İl Belediyesi’nin muhasebe sisteminde, 102 Banka Hesabı ve 105 Döviz Hesabı altında izlenmeyen mevduat hesapları olduğu ve yabancı para cinsinden açılan hesapların mevzuata uygun şekilde muhasebeleştirilmediği tespit edilmiştir. Dönem sonu banka kayıtları ile bu hesapların uyumsuzluğu dikkat çekmektedir.
Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği, hesapların doğru bir şekilde muhasebeleştirilmesini ve işlemlerin kayıt dışı kalmamasını amaçlamaktadır. Yönetmelikte, 102 Banka Hesabı’nın, kurum adına bankaya yatırılan tüm paraların kaydı için kullanılması gerektiği vurgulanmaktadır. Ayrıca, döviz hesaplarının da konvertibl döviz tutarlarının izlenmesi amacıyla düzenlendiği belirtilmiştir. Yapılan incelemeler sonucunda, dönem sonunda banka teyit mektupları ile 102 ve 105 hesaplarının detaylarının karşılaştırılması neticesinde, muhasebe sisteminde izlenmeyen mevduat ve döviz hesaplarının bulunduğu, bu hesaplardaki tutarların muhasebeleştirilmediği ve raporlanmadığı ortaya çıkmıştır. Bu durum, bilançoda açıklanan tutarların doğru ve gerçek değerleri yansıtmadığını göstermektedir. Ayrıca, faaliyet hesaplarıyla ilişkilendirilmesi gereken tutarların da muhasebeleştirilmemesi nedeniyle raporlanamadığı anlaşılmaktadır. |
BULGU: Banka Hesabının Tam ve Doğru Olarak Muhasebe Kayıtlarında Yer Almaması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – İl Belediyesi
Muhasebe sisteminde 102 Banka Hesabı ile 105 Döviz Hesabında izlenmeyen banka mevduat hesaplarının bulunduğu ve yabancı para cinsinden açılan mevduat hesaplarının da mevzuatın öngördüğü şekilde muhasebeleştirilmediği, değerlemeye tabi tutulmadığı ve dönem sonunda banka kayıtları ile uyumsuz olduğu görülmüştür.
Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin “Amaç” başlıklı 1’inci maddesinde; Bu Yönetmeliğin amacı, “…il özel idaresi, belediye, bağlı idare ve birliklerin; gelir ve gider bütçelerinin hazırlanması, kesin hesabın çıkarılması, hesap ve kayıt düzeninde saydamlık, hesap verilebilirlik ve tekdüzenin sağlanması, işlemlerinin kayıt dışında kalmasının önlenmesi, faaliyetlerinin gerçek mahiyetlerine uygun olarak sağlıklı ve güvenilir bir biçimde muhasebeleştirilmesi; mali tablolarının zamanında, doğru, muhasebenin temel kavramları ve genel kabul görmüş bütçe ve muhasebe ilkeleri çerçevesinde, uluslararası standartlara uygun, yönetimin ve ilgili diğer kişilerin bilgi ihtiyaçlarını karşılayacak ve kesin hesabın çıkarılmasına temel olacak; karar, kontrol ve hesap verme süreçlerinin etkili çalışmasını sağlayacak şekilde hazırlanması ve yayımlanmasına ilişkin usul, esas, ilke ve standartların belirlenmesidir.” şeklinde tanımlanmıştır.
Yönetmelik’in 102 Banka Hesabının niteliğini açıklayan 55’inci maddesinde, bu hesabın kurum adına bankaya yatırılan paralar ve bankaya takas için verilen çeklerden, takas işlemi tamamlananlar ile düzenlenen çek ve gönderme emirlerinden ilgililerine ödendiği veya gönderildiği bildirilen çek ve gönderme emri tutarlarının kaydı için kullanılacağı düzenlenmiştir. Mevzuat gereğince, İdare adına bankaya yatırılan tüm paraların 102 Banka Hesabında muhasebeleştirilmesi gerekmektedir.
Yönetmelik’in döviz hesabıyla ilgili “Hesabın niteliği” başlıklı 64’üncü maddesinde, bu hesabın; kurum veznelerince tahsil edilen veya her ne şekilde olursa olsun banka hesaplarına intikal eden konvertibl döviz tutarları ile bunlardan yapılan ödeme, iade ve göndermelerin izlenmesi için kullanılacağı; “Hesabın işleyişi” başlıklı 66’ncı maddesinde de, kurumca gün sonlarında bu hesaba ilişkin yardımcı kayıtlardan elde edilen bilgilere göre konvertibl yabancı paralar mevcudunun T.C. Merkez Bankası döviz satış kuru üzerinden değerlemesi sonucu oluşan kur azalışı farkları bu hesaba alacak, 630 Giderler Hesabına borç kaydedileceği belirtilmiştir.
Yapılan incelemelerde; İdarece dönem sonunda bankalardan istenilen banka teyit mektupları ile 102 Banka ve 105 Döviz Hesaplarının detay ekonomik kodlarında izlenen mevduat hesapları ve bakiyelerinin karşılaştırılması sonucunda, muhasebe sisteminde izlenmeyen mevduat ve döviz hesaplarının bulunduğu ve bu hesaplarda bulunan tutarların muhasebeleştirilmediği ve raporlanmadığı tespit edilmiştir.
Sonuç olarak; bilançonun hazır değerler hesap grubunda açıklanan tutarlar, raporlama tarihi itibarıyla doğru, tam ve gerçek değerleri göstermemektedir. Ayrıca faaliyet hesapları ile ilişkilendirilmesi gereken tutarlar da muhasebeleştirilmediği için raporlanamamaktadır.