Banka Hesaplarının Tam ve Uygun Değerle Raporlanmaması (Sayıştay)

BULGU: Banka Hesaplarının Tam ve Uygun Değerle Raporlanmaması

2023 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Genel Bütçeli İdareler ve Tesisleri

Tarım ve Orman Bakanlığı merkez ve taşra teşkilatının tüm birimleri adına usulünce atanmış muhasebe yetkilisinin kontrolü dışında açılmış banka hesaplarının bulunduğu ve bu hesaplarda yer alan tutarların muhasebeleştirilmediği görülmüştür.
5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun “Muhasebe Hizmeti ve Muhasebe Yetkilisinin Yetki ve Sorumlulukları” başlıklı 61’inci maddesinde; muhasebe hizmeti; gelirlerin ve alacakların tahsili, giderlerin hak sahiplerine ödenmesi, para ve parayla ifade edilebilen değerler ile emanetlerin alınması, saklanması, ilgililere verilmesi, gönderilmesi ve diğer tüm malî işlemlerin kayıtlarının yapılması ve raporlanması işlemleri olarak tanımlanmış ve bu işlemleri yürütenlerin muhasebe yetkilisi olduğu hüküm altına alınmıştır. Bu Kanun’a göre; muhasebe yetkilisi, bu hizmetlerin yapılmasından ve muhasebe kayıtlarının usulüne uygun, saydam ve erişilebilir şekilde tutulmasından sorumludur.
Tarım ve Orman Bakanlığı merkez ve taşra teşkilatının muhasebe hizmetleri Hazine ve Maliye Bakanlığına bağlı muhasebe yetkililerince yürütülmekte olup, Tarım ve Orman Bakanlığı harcama birimleri için gerekli olan banka hesapları, muhasebe yetkilileri veya muhasebe yetkilisi mutemetleri tarafından açılabilir. Ancak geçmiş yıllarda muhtelif nedenlerle Tarım ve Orman Bakanlığı harcama birimleri adına açılmış hesaplar bulunduğu, bağlı birimleri adına açıldıkları halde genel bütçe, döner sermaye ve sosyal tesisler muhasebe birimlerinde muhasebeleştirilmedikleri, haricen açılan hesaplar olduğu ve herhangi bir bilanço ile Sayıştaya raporlanmadıkları tespit edilmiş ve durum 2020, 2021, 2022 yılı Sayıştay Denetim Raporları ile raporlanmış ve durumun mevzuata uygun hale getirilmesi istenmişti. Geçmiş yıllarda Muhasebe yetkilisi dışı kişi ve birimlerce açılan hesaplar Bakanlık Strateji Geliştirme Başkanlığınca ilgili birimlere yazılarak, muhasebe birimine devredilmesi istenmiş, 31.12.2023 tarihine kadar, muhasebe yetkilisinin kontrolü dışında açılmış banka hesapları içerisinden 429 adet hesabın kapatıldığı, söz konusu kayıt dışı banka hesapların içerisinden maaş, sosyal tesis ve döner sermaye hesapları çıkarıldıktan sonra kalan 28.589.725,90 TL yıl sonu bakiyeli 99 adet hesabın halen kapatılamadığı ve açık kaldığı anlaşılmıştır. Kapatılamayan banka hesaplarında yetkililerin kapatma girişiminde bulunmasına rağmen, hesapların blokeli, çek defterine bağlı olması, vb teknik nedenlerle kapatılamadığı ve kapatılması için zamana ihtiyaç duyulduğu anlaşılmıştır.
Kamu idaresi cevabında, tarafımızca gönderilen kayıt dışı banka hesapları listesinde yer alan hesaplara ilişkin olarak birimlerle yapılan görüşmeler ve resmi yazı ile gelen cevaplar incelendiğinde, listede yer alan 1.519 hesaptan, 856 adedinin maaş hesabı olduğu, 70 adedi nin sosyal tesis hesabı, 110 adedinin promosyon hesabı, 29 adedinin döner sermaye hesabı olduğu, 478 adet hesabın kapatılmış olduğunu, 39 adet hesap içinde kapatılma işlemlerine başlanılmış olunsa da hesapların blokeli, çek defterine bağlı, davalık durumlarının bulunması vb. teknik nedenlerle kapatılamadığı ve kapatılması için zamana ihtiyaç duyulduğu anlaşıldığı, maaş hesapları, sosyal tesis hesapları, döner sermaye hesapları, promosyon hesapları çıkarıldıktan sonra raporda da belirtilen 28.589.725,90 TL yıl sonu bakiyeli 99 adet hesaptan 67 adedinin de kapatıldığını, dolaysıyla kayıt dışı olduğu belirtilen 1.519 adet banka hesabından işlem yapılmayan sadece 32 adet banka hesabı kalmış olup bu hesaplarında tamamının kapatılması için çalışmalarının devam ettiğini belirtmişlerdir.
Dolayısıyla, 1519 adet kayıt dışı banka hesabından 39 adeti blokeli olmakla birlikte toplamda 71 adet banka hesabının halen kapatılamadığı anlaşılmaktadır.
Muhasebe yetkilisi dışında açılan banka mevcutlarının kayıt dışında kalmasının önlenmesi, gerçek durumları ile kayıtlı değerleri arasındaki uygunluğun sağlanması amacıyla; tüm banka hesaplarının muhasebe birimleri ile ilişkilendirilerek muhasebeleştirilmesi ve bilançoda raporlanması gerekmektedir.