|
ÖZET: Banka kredi kartlarıyla yapılan tahsilatların muhasebe kayıtlarında izlenmemesi, 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları’nda önemli bir bulgu olarak ortaya çıkmıştır. İlgili mevzuat gereği, bu tahsilatların 109-Banka Kredi Kartlarından Alacaklar Hesabı üzerinden takip edilmesi gerektiği belirtilmesine rağmen, incelemeler sonucunda bu hesabın kullanılmadığı tespit edilmiştir. Bu durum, tahsilatların banka hesabına aktarılma sürecinin denetlenmesini imkansız hale getirmiştir.
Kamu Haznedarlığı Yönetmeliği ve Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’nde yer alan düzenlemelere göre, kredi kartlarıyla yapılan tahsilatlar, en geç 20 gün içinde ilgili kamu bankasına aktarılmalıdır. Ancak, yapılan denetimlerde, bu süre içinde tahsilatların izlenmediği ve gelir tahakkuk işlemlerinin, tahsilat tarihleri yerine aktarım tarihleri üzerinden gerçekleştirildiği görülmüştür. Sonuç olarak, 109-Banka Kredi Kartlarından Alacaklar Hesabı’nın kullanılmaması, bilanço ve faaliyet sonuçları tablolarında hatalı bilgiye yol açmıştır. Bu bağlamda, idarenin banka kredi kartlarıyla gerçekleştirdiği tahsilatların mevzuata uygun şekilde kaydedilmesi ve takip edilmesi gerektiği vurgulanmaktadır. Başkanlık, bu bulguya ilişkin gerekli muhasebe kayıtlarının yapılmaya başlandığını belirtse de, 2025 yılında gerçekleştirilecek kayıtların 2024 yılı mali tablolarındaki hataları düzeltmeyeceği ifade edilmektedir. |
BULGU: Banka Kredi Kartlarından Alacaklar Hesabının Kullanılmaması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Özel Bütçeli İdare
İdarenin banka kredi kartları ile yapılan tahsilatlarının, banka hesabına aktarma işlemi gerçekleşinceye kadar muhasebe kayıtlarında takip edilmediği, bu takibin yapılması için mevzuatta düzenlenen 109-Banka Kredi Kartlarından Alacaklar Hesabının kullanılmadığı tespit edilmiştir.
08.03.2019 tarihli ve 30708 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Kamu Haznedarlığı Yönetmeliği’nin “Uygulama ve kullanılacak araçlar” başlıklı 5’inci maddesinin üçüncü fıkrasında; “18/6/2011 tarihli ve 27968 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Genel Bütçe Kapsamındaki Kamu İdarelerinin Ödeme ve Tahsilat İşlemlerinin Elektronik Ortamda Gerçekleştirilmesine İlişkin Usul ve Esaslar hükümleri saklı kalmak kaydıyla kurumlar; faaliyetleri kapsamında yaptıracakları tahsilat ve ödeme işlemleri için yurt içinde yerleşik diğer bankaları, Posta ve Telgraf Teşkilatı A.Ş.’yi ve yurt içinde yerleşik bankalar aracılığıyla olmak koşuluyla ödeme kuruluşlarını ve elektronik para kuruluşlarını da kullanabilir. Ödeme kuruluşları ve elektronik para kuruluşları, kamu kurumları adına tahsil ettikleri tutarları anlaşma yaptıkları yurt içinde yerleşik bankalarda ilgili kamu kurumu adına açılacak hesaplara işlem yapılan gün içerisinde aktarmak zorundadır. Gerçekleştirilen tahsilat tutarlarının, özel kanunların verdiği yetki kapsamında yapılan düzenlemelerde yer alan hükümler saklı kalmak kaydıyla takip eden iş günü içinde, yurt içinde yerleşik tüm bankalar aracılığıyla kredi kartları ile yapılan tahsilatın ise azami 20 gün içerisinde ilgili kurumun kamu sermayeli bankadaki hesabına aktarılması zorunludur.” denilmektedir.
Ayrıca, 27.12.2014 tarihli ve 29218 mükerrer sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’nin 109-Banka Kredi Kartlarından Alacaklar Hesabının niteliğini düzenleyen 38’inci maddesinde; bu Hesabın muhasebe birimince banka kredi kartlarıyla yapılan tahsilat ve bunlara ilişkin olarak yapılan mahsup ve iade işlemlerinin izlenmesi için kullanılacağı, aynı Hesabın işleyişini düzenleyen 39’uncu maddesinin birinci fıkrasının a/1 bendinde; banka kredi kartlarıyla yapılan tahsilatların bu Hesaba borç, 600- Gelirler Hesabı veya ilgili diğer hesaplara alacak kaydedileceği, bütçe gelirlerini ilgilendiren tahsilat tutarlarının 805-Gelir Yansıtma Hesabına borç, 800-Bütçe Gelirleri Hesabına alacak kaydedileceği, b/1 bendinde de; banka kredi kartlarıyla yapılan tahsilatlar nedeniyle muhasebe biriminin banka hesabına aktarılan tutarların bu Hesaba alacak, 102-Banka Hesabına borç kaydedileceği hükme bağlanmıştır.
Yukarıda yer verilen mevzuat hükümlerinden de anlaşılacağı üzere, yurt içinde yerleşik tüm bankalar aracılığıyla kredi kartları ile yapılan tahsilatların azami 20 gün içerisinde ilgili kurumun kamu sermayeli bankadaki hesabına aktarılması ve bu tahsilat tutarlarının, tahsilatın yapıldığı tarih ile aktarmanın gerçekleştiği tarih arasında 109-Banka Kredi Kartlarından Alacaklar Hesabının borcunda takip edilmesi, 20 günlük süreyi geçmeyecek şekilde gerçekleşecek aktarma üzerine de 109 nolu Hesaba alacak 102 nolu Hesaba borç kaydedilmesi gerekmektedir.
Ancak, yapılan incelemelerde; banka kredi kartları ile gerçekleşen tahsilatların, banka hesabına aktarılıncaya kadar muhasebe kayıtlarında takip edilmediği, bu takibin yapılması için gerekli 109-Banka Kredi Kartlarından Alacaklar Hesabının kullanılmadığı, dolayısıyla da tahsilatların mevzuatın belirlediği 20 günlük azami süre içerisinde banka hesabına aktarılıp aktarılmadığına ilişkin tespitin yapılamadığı ve gelir tahakkuk işleminin yukarıda yer verilen Yönetmelik hükmüne aykırı olarak tahsilatların yapıldığı tarihlerde değil bu tahsilatların topluca İdarenin banka hesabına aktarıldığı tarihlerde gerçekleştirildiği, sonuç olarak 109 nolu Hesabın kullanılmaması nedeniyle Bilançonun, gelir tahakkuk kayıtlarının geç yapılması nedeniyle de Faaliyet Sonuçları Tablosunun hatalı bilgi verdiği görülmüştür.
Bu itibarla, İdarenin banka kredi kartları ile yapılan tahsilatlarının mevzuata uygun olarak bir taraftan 109-Banka Kredi Kartlarından Alacaklar Hesabına borç, diğer taraftan 600- Gelirler Hesabına alacak kaydedilmesi ve bu tahsilatların 20 günlük azami süre içinde 102- Banka Hesabına aktarılıp aktarılmadığının takip edilmesi hususuna riayet edilmesi gerektiği değerlendirilmektedir.
Başkanlık tarafından her ne kadar Bulgu konusu tespit üzerine gerekli muhasebe kayıtlarının yapılmasına başlandığı bildirilmişse de, 2025 yılında gerçekleşen söz konusu kayıtların 2024 yılı Mali Tablolarında oluşan hatayı giderici bir etkisi bulunmamaktadır.