Banka Kredileri Hesaplarının Gerçek Durumu Göstermemesi (Sayıştay)

BULGU: Banka Kredileri Hesaplarının Gerçek Durumu Göstermemesi

2021 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – İl Özel İdaresi

Banka kredileri hesaplarına ilişkin tutulması gereken kayıtların ve dönem sonu işlemlerinin yapılmaması nedeniyle, kesin mizanda 300 ve 400-Banka Kredileri Hesaplarındaki kayıtlı tutarların gerçek durumu yansıtmadığı tespit edilmiştir.
Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin 300-Banka Kredileri Hesabıyla ilgili “Hesabın niteliği” başlıklı 232’nci maddesine göre; “Bu hesap, kurumca banka ve diğer finans kuruluşlarından sağlanan kısa vadeli kredilere ilişkin tutarlar ve bu tutarlara eklenen kur farkları ile 400-Banka Kredileri Hesabında kayıtlı tutarlardan vadesi bir yılın altına inenlerin izlenmesi için kullanılır.”
“Hesabın işleyişi” başlıklı 233’üncü maddesinde ise; “Banka kredileri hesabına ilişkin borç ve alacak kayıtları aşağıda belirtilmiştir. a) Alacak 1) 400-Banka Kredileri Hesabında kayıtlı tutarlardan vadesi bir yılın altına inenler bu hesaba alacak, 400-Banka Kredileri Hesabına borç kaydedilir. 2) Gerek İller Bankasından gerekse diğer bankalardan alınan borç tutarlarının vadesinin bir yıl veya faaliyet dönemiyle sınırlı olması koşuluyla bu hesaba alacak, banka veya ilgili diğer hesaplara borç kaydedilir. 3) İller Bankasının, kurum adına yaptığı işlemlerden doğan alacakları vadesinin bir yıl veya faaliyet dönemiyle sınırlı olması koşuluyla bu hesaba alacak, yapılan iş aktifleştirilecek bir unsur ise ilgili duran varlık hesabına veya 630- Giderler Hesabına borç; diğer taraftan 835- Gider Yansıtma Hesabına alacak, 830-Bütçe Giderleri Hesabına borç kaydedilir. b) Borç 1) İller Bankasından alınan borçlara karşılık İller Bankasınca kurum paylarından mahsubu yapılan tutarlardan anapara tutarı bu hesaba borç, faiz tutarının içinde bulunulan yıla ilişkin olan kısmı 630-Giderler Hesabına, geçmiş yıl/yıllara ilişkin olan kısmı ise 381-Gider Tahakkukları Hesabına borç, paylardan borç mahsubu yapıldıktan sonra gönderilen tutar 102- Banka Hesabına borç, o ayki toplam kurum payı 600- Gelirler Hesabına alacak; diğer taraftan faiz tutarı 830-Bütçe Giderleri Hesabına borç, 835- Gider Yansıtma Hesabına alacak, payı toplamı 805-Gelir Yansıtma hesabına borç, 800-Bütçe Gelirleri Hesabına alacak kaydedilir. 2) Nakit olarak ödenen anapara tutarı bu hesaba, faiz tutarının içinde bulunulan yıla ilişkin olan kısmı 630- Giderler Hesabına, geçmiş yıl/yıllara ilişkin olan kısmı ise 381-Gider Tahakkukları Hesabına borç, ödeme toplamı 103-Verilen Çekler ve Gönderme Emirleri Hesabına alacak, diğer taraftan faiz tutarı 830-Bütçe Giderleri Hesabına borç, 835-Gider Yansıtma Hesabına alacak kaydedilir.” hükümleri düzenlenmiştir.
Mevzuat hükümlerine göre, kurumların İller Bankası ve diğer bankalardan alacakları krediler vadelerine göre 300 veya 400-Banka Kredileri Hesaplarının alacağına kaydedilecektir. Alınan kredilerden vadesi bir yılın altında olanlar veya bir yılın altına düşenler 300-Banka Kredileri Hesabının alacağında, vadesi bir yıldan uzun olanlar ise 400-Banka Kredileri Hesabının alacağında izlenecektir. Vadesi gelip borcun tamamının ya da taksitinin ödenmesi halinde ise ödenen tutarın anaparaya ilişkin kısmı 300-Banka Kredileri Hesabının borcuna kaydedilerek muhasebeleştirilecektir.
Yapılan incelemede İl Özel İdaresinin kredi ödemeleri itfa tabloları ve kesin mizan kayıtları arasında farklılıklar bulunduğu tespit edilmiştir. Mevcut tabloda 300 ve 400-Banka Kredileri Hesaplarının anapara tutarları ile idareden alınan borç ödemelerinin itfa tabloları karşılaştırılmıştır. 2021 yılı için İller Bankasına olan borç tutarı, itfa tablosunda 20.984.871,46 TL, kesin mizanda ise 0 TL görünmektedir.
Tablo 6: Kesin Mizan ve İtfa Tablosu Karşılaştırması

Tabloya göre kurumun İller Bankasından kullandığı kredilere ilişkin 2021 yılında ödenecek olan anapara toplamları 20.984.871,46 TL’dir. Buna göre mizanda; 2021 yılı sonunda ödenecek anapara toplamını gösteren 300-Banka Kredileri Hesabı’nın alacak bakiyesi 4.753.494,11 TL, 2021 yılı sonrasına kalan anapara ödemelerini gösteren 400-Banka Kredileri Hesabı’nın alacak bakiyesi ise 16.231.377,35 TL olmalıdır. Ancak kurumun 2021 yılı kesin mizanına bakıldığında 300-Banka Kredileri Hesabı ile 400-Banka Kredileri Hesabı’nın alacak bakiyesi 0,00 TL olarak görünmektedir. Her iki tablo birlikte değerlendirildiğinde; 300 ve 400- Banka Kredileri Hesaplarının ve dönem sonu işlemlerinin hatalı olduğu, bu nedenle mali tablolarda 300-Banka Kredileri Hesabı’nın 4.753.494,11 TL eksik ve hatalı, 400-Banka Kredileri Hesabı’nın ise 16.231.377,35 TL eksik ve hatalı yer aldığı görülmüştür.
Mali tabloların, borçların gerçek durumunu tam ve güvenilir şekilde ortaya koyması için gerekli çalışmaların yapılıp kullanılan kredilere ilişkin eksik tutarların vadelerine göre ayrıştırılarak hesaplara girişlerinin yapılması gerekmektedir.