|
ÖZET: Banka kredilerine ilişkin faiz tutarlarının tamamının, kredinin kullanıldığı yıl içinde giderleştirilmesi uygulaması, 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları’nda ele alınmıştır. Büyükşehir İlçe Belediyesi’nin borçlanma işlemlerinin muhasebe kayıtları incelendiğinde, henüz tahakkuk etmemiş banka kredi faizlerinin, tahakkuk etmiş gibi 630 Giderler Hesabı ile 381 ve 481 Gider Tahakkukları Hesaplarına kaydedildiği tespit edilmiştir. Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nde, bu hesapların tahakkuk etmiş giderleri izlemek amacıyla kullanılması gerektiği belirtilmektedir.
İlgili yönetmelik hükümleri doğrultusunda, idarelerin banka kredilerinde hesaplanan faizlerin tamamını, kredinin kullanıldığı yıl içinde gider olarak göstermeleri uygun değildir. Aylık faiz ödemeli kredilerde, vadesi gelmeyen taksitlerin faiz ödemeleri için Gider Tahakkukları hesaplarının kullanılmaması gerekmektedir. Ancak, vadesi geçmiş taksitler için bu hesapların kullanımı mümkündür. Yapılan incelemelerde, 381 ve 481 Gider Tahakkukları Hesaplarına kaydedilen tutarların, 630 Giderler Hesabı ile orantısız olduğu görülmüştür. Kamu İdaresi, hatalı muhasebe kaydının düzeltildiğini belirtmiş olsa da, bu düzeltmenin 2024 yılı mali tablolarına etkisi bulunmamaktadır. Kredilere ilişkin işlemiş faiz tutarlarının ilgili dönemde giderleştirilmesi, işlememiş faizler için kayıt yapılmaması ve yalnızca vadesi geçmiş taksitlerin gider tahakkukları hesaplarına kaydedilmesi gerektiği vurgulanmaktadır. |
BULGU: Banka Kredilerine İlişkin Faiz Tutarlarının Tümünün Kredinin Kullanıldığı Yılda Giderleştirilmesi
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi
Kamu İdaresini tarafından borçlanma işlemlerinin muhasebe kayıtlarına alınması aşamasında henüz tahakkuk etmemiş banka kredi faizlerinin tamamının tahakkuk etmiş gibi 630 Giderler Hesabı ile 381 ve 481 Gider Tahakkukları Hesaplarına kaydedildiği görülmüştür.
Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin 381 Gider Tahakkukları Hesabı’na ilişkin “Hesabın Niteliği” başlıklı 289’uncu maddesinde; bu hesabın kısa vadeli iç ve dış mali borçlar hesap gruplarında izlenmeyen, tahakkuk etmiş giderlerden kaynaklanan ancak gelecek aylarda ödenebilir duruma gelecek olan borçlar ile uzun vadeli yabancı kaynaklar ana hesap grubu içindeki gider tahakkukları hesabında kayıtlı tutarlardan vadesi bir yılın altına inenlerin izlenmesi için kullanılacağı belirtilmiştir.
Aynı Yönetmelik’in “Hesaba İlişkin İşlemler” başlıklı 290’ıncı maddesinde; uzun veya kısa vadeli yabancı kaynaklar ana hesap grubu içinde yer alan, iç ve dış malî borçlara ilişkin olarak ay sonlarında tahakkuk ettirilen ve gelecek aylarda ya da içinde bulunulan faaliyet dönemini takip eden dönemde ödenecek olan işlemiş faiz tutarının bu hesaba kaydedileceği; aralık ayına ait olarak tahakkuk ettirilen faiz gideri borçlarından takip eden faaliyet dönemi içinde ödenmesi gerekenlerin ise geçici mizandan önce bu hesaba kaydedileceği ve dönem sonunda uzun vadeli yabancı kaynaklar ana hesap grubu içindeki gider tahakkukları hesabında yer alıp ödeme zamanına bir yıldan az süre kalan tutarların da bu hesaba aktarılacağı hüküm altına alınmıştır.
Anılan Yönetmelik’in 481 Gider Tahakkukları Hesabına ilişkin “Hesabın Niteliği” başlıklı 338’inci maddesinde ise; bu hesabın uzun vadeli iç ve dış mali borçlar hesap gruplarında izlenmeyen; tahakkuk etmiş giderlerden kaynaklanan ancak içinde bulunulan faaliyet dönemini takip eden dönemden sonraki dönemlerde ödenebilir duruma gelecek olan borçların izlenmesi için kullanılacağı ifade edilmiştir.
Mevzuat hükümleri birlikte değerlendirildiğinde 381 ve 481 Gider Tahakkukları Hesapları, tahakkuk etmiş ancak gelecek aylarda ya da içinde bulunulan faaliyet dönemini takip eden dönemlerde ödenecek olan faiz tutarlarının izlenmesi için kullanılan hesaplardır. İdarelerin, kullanılan banka kredilerinde sözleşme süresince hesaplanan faizin tamamını kredinin kullanıldığı yılda faaliyet gideri olarak göstermesi ve 630 Giderler Hesabında tek seferde giderleştirmesi mevzuat hükümlerine uygun düşmemektedir. Ayrıca aylık faiz dahil taksit ödemeli kredilerde vadesi gelmeyen taksitlerine ait faiz ödemeleri için 381 ve 481 Gider Tahakkukları Hesaplarının kullanılmaması gerekmektedir. Ancak vadesi geldiği halde ödenmeyen taksitlerin bulunması halinde 381 ve 481 Gider Tahakkukları Hesaplarının kullanılması mümkündür. Kredi taksit ödemelerine ilişkin ay sonlarında 630 Giderler Hesabı’na borç kaydı yapılarak 103 Verilen Çekler ve Ödeme Emirleri ile 102 Bankalar Hesaplarına ilgili kayıtların yapılması gerekmektedir.
Yapılan incelemede, yıl içinde 381 Gider Tahakkukları Hesabı’na 8.449.966,00 TL, 481 Gider Tahakkukları Hesabı’na 57.696.641,00 TL kaydedilip karşılığında 630 Giderler Hesabı’na 66.146.607,00 TL kaydedildiği görülmüştür. Yapılan bu hatalı muhasebe kaydı nedeniyle 381 ve 481 Gider Tahakkukları Hesapları ile 630 Giderler Hesabı yukarıda bahsedilen tutarlar kadar fazla görünmektedir.
Kamu İdaresi cevabında, bulgu konusu hususa iştirak edilmiş olup hatalı muhasebe kaydının düzeltildiği ifade edilmiştir. Ancak hatalı kayıt, 2025 yılı içerisinde giderilmiş olup düzeltme kaydının, 2024 yılı mali tablolarındaki hatayı düzeltici bir etkisi bulunmamaktadır.
Kamu İdaresince kullanılan kredilerin sözleşme süresince işleyecek tüm faizlerinin, kredinin kullanıldığı yılda faaliyet gideri olarak gösterilmemesi, işlemiş faiz tutarlarının ilgili dönemde giderleştirilmesi, işlememiş faiz tutarları için herhangi bir kayıt yapılmaması ve Gider Tahakkukları hesaplarında izlenmemesi; ancak vadesi geldiği halde ödenemeyen taksitler olur ise bu taksitlerin gider tahakkukları hesaplarına kaydedilmesi gerekmektedir.