|
ÖZET: 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları, büyükşehir bağlı idaresinin kullandığı beş krediye ilişkin faizlerin, kredinin kullanıldığı yıl içinde giderleştirildiğini ortaya koymuştur. İlgili mevzuat, kamu idarelerinin mali kuruluşlardan aldıkları borçlar nedeniyle oluşan faizlerin, ilgili dönemde gider olarak kaydedilmesi gerektiğini belirtmektedir. Ancak, yapılan incelemelerde, bu faizlerin tamamının tek seferde giderleştirildiği ve gelecekte ödenecek faizlerin henüz tahakkuk etmediği tespit edilmiştir.
Genel Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’nde yer alan düzenlemelere göre, tahakkuk eden faizlerin ilgili dönemlerde gider yazılması, gelecekte ödenecek faizler için ise Gider Tahakkukları hesaplarının kullanılması gerekmektedir. 2024 yılında kullanılan kredilere ilişkin faizlerin bu şekilde muhasebeleştirilmesi, mali tabloların doğruluğunu olumsuz etkilemektedir. İdare, denetim bulgusu üzerine 2025 yılından itibaren gerekli düzeltmeleri yapmaya başlamıştır; ancak 2024 yılına ait mali tablolar hatalı kalmıştır. Sonuç olarak, kredilerin sözleşme süresince işleyecek faizlerinin, yalnızca ilgili dönemde giderleştirilmesi ve gelecekte ödenecek faizler için herhangi bir kayıt yapılmaması gerektiği vurgulanmaktadır. Vadesi gelen ödemeler için Gider Tahakkukları hesaplarının kullanılması gerektiği değerlendirilmektedir. |
BULGU: Banka Kredilerine İlişkin Faiz Tutarlarının Tümünün Kredinin Kullanıldığı Yılda Giderleştirilmesi
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Bağlı İdaresi
İdarece muhtelif tarihlerde kullanılan 5 adet krediye ilişkin sözleşme süresince işleyecek tüm faizlerin, dönemsellik ilkesine aykırı olarak kredinin kullanıldığı yılda giderleştirildiği görülmüştür.
Genel Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’nin “Faiz giderleri ve faiz gelirleri” başlıklı 36’ncı maddesinde, kamu idarelerinin mali kuruluşlardan yaptıkları borçlanmalar dolayısıyla tahakkuk eden faizlerin, ilgili oldukları dönemde gider yazılacağı belirtilmiştir.
Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin 289’uncu maddesinde 381-Gider Tahakkukları Hesabının niteliği açıklanmış olup bu hesabın; tahakkuk etmiş giderlerden kaynaklanan ancak gelecek aylarda ödenebilir duruma gelecek olan borçlar ile 481-Gider Tahakkukları Hesabında kayıtlı tutarlardan vadesi bir yılın altına inenlerin izlenmesi için kullanılacağı ifade edilmiştir. Hesabın işleyişinin anlatıldığı 290’ıncı maddede ise, iç ve dış malî borçlara ilişkin olarak ay sonlarında tahakkuk ettirilen ve gelecek aylarda ya da içinde bulunulan faaliyet dönemini takip eden dönemde ödenecek olan işlemiş faiz tutarı ile kuponlu tahvillerin gelecek aylarda ya da takip eden yılda kupon ödemesi yapılacak işlemiş faiz tutarının bu hesaba kaydedileceği ifade edilmiştir. Aynı Yönetmelik’in 338’inci maddesinde de 481- Gider Tahakkukları Hesabının niteliği açıklanmış olup, bu hesabın tahakkuk etmiş giderlerden kaynaklanan ancak içinde bulunulan faaliyet dönemini takip eden dönemden sonraki dönemlerde ödenebilir duruma gelecek borçların izlenmesi için kullanılacağı hüküm altına alınmıştır.
Mezkûr mevzuat hükümlerinden, tahakkuk eden faizlerin ilgili oldukları dönemde gider yazılacağı, tahakkuk etmiş ancak gelecek aylarda veya yıllarda ödenebilecek borçlar için 381 ve 481-Gider Tahakkukları hesaplarının kullanacağı anlaşılmaktadır. Ayrıca Genel Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’nin 5’inci maddesinde, muhasebe ilke ve kurallarının dayanağını oluşturan kavramlar arasında sayılan “dönemsellik” kavramı ile kamu idarelerinin faaliyetlerinin, belirli dönemlerde raporlanacağı ve her dönemin faaliyet sonucunun diğer dönemlerden bağımsız olarak saptanacağı belirtilmiştir.
Yapılan incelemede, 2024 yılında kullanılan 5 adet banka kredisine ilişkin gelecek aylarda/yıllarda işleyecek faiz tutarlarının kısım kısım ilgili oldukları dönemde giderleştirilmesi gerekirken, kredinin alındığı tarihte 381/481-Gider Tahakkukları Hesaplarına alacak, 630- Giderler hesabına borç kaydedilerek ödenecek tüm faiz tutarlarının tek seferde giderleştirildiği tespit edilmiştir. Halbuki gelecek aylarda/yıllarda ödenecek olan faiz tutarları kredinin alındığı tarih itibarıyla henüz tahakkuk etmediğinden gider tahakkukları hesabı kullanılmaması, vadesi geldikçe tahakkuk eden ve ödenen faiz tutarlarının 630-Giderler Hesabı kullanılarak giderleştirilmesi gerekmektedir.
Bu durumda, yıl içinde kullanılan 5 kredi açısından gelecek yıllara ait faiz giderinin tamamı 2024 yılının gideri olarak muhasebeleştirildiğinden 630-Giderler Hesabına, 481-Gider Tahakkukları Hesabına fazla kayıt yapılmıştır.
İdare tarafından 2024 yılı içerisinde kullanılan kredilere ait detaylar aşağıdaki tabloda gösterilmiştir.
Tablo 8: İdarenin 2024 Yılı İçerisinde Kullanmış Olduğu Kredilere İlişkin Bilgiler
| Sıra No | Kullanım Tarihi | Kredi Tutarı (TL) | Kredi Faiz Tutarı (TL) | Kredi Toplam Tutarı (TL) | Bitiş Tarihi |
| 28.05.2024 | 300.000.000,00 | 200.348.352,81 | 500.348.352,81 | 01.06.2026 |
| 11.06.2024 | 150.000.000,00 | 98.772.466,18 | 248.772.466,18 | 11.06.2026 | |
| 07.08.2024 | 50.000.000,00 | 16.306.809,35 | 66.306.809,35 | 08.08.2025 | |
| 15.11.2024 | 250.000.000,00 | 117.672.110,69 | 367.672.110,69 | 15.05.2026 | |
| 21.11.2024 | 230.000.000,00 | 127.034.774,79 | 357.034.774,79 | 23.11.2026 |
2024 yılı içinde tahakkuk etmemiş bulunan faiz tutarlarının bu şekilde muhasebe kaydı yapılarak mali tablolarda gösterilmesi, söz konusu faiz tutarlarının içinde bulunulan dönemin gideri olmaması sebebiyle dönem faaliyet sonuçlarını olumsuz yönde etkilemektedir.
Denetim tespitimiz üzerine, İdare tarafından; bulgu konusu hususa iştirak edilmiş ve 2025 yılından itibaren bulgu doğrultusunda işlem yapılmaya başlandığı belirtilmiştir. Ancak söz konusu düzeltme işlemleri yılı içerisinde gerçekleştirilmediğinden 2024 yılı mali tablolarında ilgili hesaplar hatalı olarak yer almaktadır.
Sonuç olarak, kullanılan kredilerin sözleşme süresince işleyecek tüm faizlerinin, kredinin kullanıldığı yılda faaliyet gideri olarak gösterilmemesi, işlemiş faiz tutarlarının ilgili dönemde giderleştirilmesi, işlememiş faiz tutarları için herhangi bir kayıt yapılmaması ve Gider Tahakkukları hesaplarında izlenmemesi; ancak, vadesi geldiği halde ödenemeyen taksitler olur ise bu taksitlerin Gider Tahakkukları hesaplarına kaydedilmesi gerektiği değerlendirilmektedir.