|
ÖZET: Banka kredisi faiz ödemelerinin muhasebeleştirilmesinde hatalar tespit edilmiştir. 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları, İl Belediyesi’nin kredi faizlerini kaydederken 630 Giderler Hesabı’nı kullanmadığını ortaya koymuştur. Genel Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’ne göre, kamu idarelerinin borçlanma maliyetleri ilgili dönemde gider olarak kaydedilmelidir. Ayrıca, faiz giderleri de ilgili dönemlerde gider yazılmalıdır. Ancak yapılan incelemelerde, kredi taksit ödemeleri için 381 Gider Tahakkukları Hesabı’na borç kaydı yapıldığı ve faiz tutarlarının 630 Giderler Hesabı’na kaydedilmediği görülmüştür.
Bu hatalı muhasebeleştirme, faaliyet sonuçları tablosunda 630 Giderler Hesabı’nın 15.742.564,25 TL eksik, 600 Gelirler Hesabı’nın ise 14.467.556,70 TL fazla görünmesine yol açmıştır. Sonuç olarak, mali tabloların yanıltıcı bilgiler vermesine neden olmuştur. Kamu idaresi, 2025 yılı muhasebe kayıtlarında bu hatayı düzeltme çabasında olduğunu belirtmiş olsa da, 2024 yılına ait mali tablolar üzerindeki etkisi bulunmamaktadır. Bu nedenle, kamu idaresinin kullandığı kredilerin ve faiz ödemelerinin mevzuata uygun bir şekilde muhasebeleştirilmesi büyük önem taşımaktadır. |
BULGU: Banka Kredisi Faiz Ödemelerinin Hatalı Muhasebeleştirilmesi
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – İl Belediyesi
Kamu İdaresi tarafından kullanılan kredi faizlerinin muhasebeleştirilmesinde 630 Giderler Hesabı’nın kullanılmadığı görülmüştür.
Genel Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’nin “Borçlanma ve borçlanma maliyetleri” başlıklı 35’inci maddesinde; Kamu idarelerine ait borçların muhasebe sistemi içinde izleneceği, borçlanma maliyetlerinin ilgili oldukları dönemde gider, nakden veya mahsuben ödendikleri zaman bütçe gideri olarak kaydedileceği, “Faiz giderleri ve faiz gelirleri” başlıklı 36’ncı maddesinde ise kamu idarelerinin başka kamu idarelerinden, yurtiçindeki veya yurtdışındaki mali kuruluşlardan veya devletlerden yaptıkları borçlanmalar dolayısıyla tahakkuk eden faizlerin, ilgili oldukları dönemlere gider yazılacağı ifade edilmiştir.
Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin 300 Banka Kredileri Hesabı’nın niteliğini düzenleyen 232’nci maddesinde; bu hesabın, kurumca banka ve diğer finans kuruluşlarından sağlanan kısa vadeli kredilere ilişkin tutarlar, bu tutarlara eklenen kur farkları ve 400 Banka Kredileri Hesabı’nda kayıtlı tutarlardan vadesi bir yılın altına inenlerin izlenmesi için kullanılacağı, “Hesabın işleyişi” başlıklı 233’üncü maddesinde; gerek İller Bankasından gerekse diğer bankalardan alınan borç tutarlarının vadesinin bir yıl veya faaliyet dönemiyle sınırlı olması koşuluyla bu hesaba alacak, banka veya ilgili diğer hesaplara borç kaydedileceği, İller Bankasından alınan borçlara karşılık İller Bankasınca kurum paylarından mahsubu yapılan tutarlardan anapara tutarının bu hesaba borç, faiz tutarının içinde bulunulan yıla ilişkin olan kısmının 630 Giderler Hesabı’na, geçmiş yıl/yıllara ilişkin olan kısmının ise 381 Gider Tahakkukları Hesabı’na borç, nakit olarak ödenen anapara tutarının 300 Banka Kredileri Hesabı’na, faiz tutarının ise 630 Giderler Hesabı’na borç kaydedileceği hüküm altına alınmıştır.
Aynı Yönetmelik’in 381 Gider Tahakkukları Hesabı’nı düzenleyen “Hesabın işleyişi” başlıklı 291’inci maddesinde; tahakkuk etmiş olmakla birlikte gelecek aylarda ödenecek borçların ay sonlarında bu hesaba alacak, 630 Giderler Hesabı’na borç kaydedileceği, bu hesapta kayıtlı tutarlardan ödenenlerin bir taraftan bu hesaba borç, 103 Verilen Çekler ve Gönderme Emirleri Hesabı, ya da ilgili diğer hesaplara alacak kaydedileceği hüküm altına alınmıştır.
Yukarıda sayılan mevzuat hükümleri birlikte değerlendirildiğinde; Kamu İdaresi tarafından banka ve diğer finans kuruluşlarından sağlanan kredi anapara tutarlarının vadesine göre Banka Kredileri Hesabına alacak kaydedileceği, kredi taksit ödemelerinde ise tahakkuk eden faiz tutarı için 630 Giderler Hesabı’na borç kaydı yapılacağı anlaşılmaktadır.
Yapılan incelemede, Kamu İdaresi tarafından finans kuruluşlarından ve İller Bankasından alınan kredilere ilişkin taksit ödemelerinde 381 Gider Tahakkukları Hesabı’na borç kaydı yapıldığı ve faiz tutarları için 630 Giderler Hesabı’na kayıt yapılmadığı, yıl sonunda ise önceki yıllarda gider tahakkukları hesabının hatalı kullanımından kaynaklı olarak ortaya çıkan fazla alacak bakiyesinin kapatılması amacıyla 600 Gelirler Hesabı’na alacak kaydı yapıldığı tespit edilmiştir.
Kredilerin muhasebeleştirilmesinde yukarıda belirtilen hatalı uygulamaların bulunması, faaliyet sonuçları tablosunda 630 Giderler Hesabı’nın 15.742.564,25 TL eksik, 600 Gelirler Hesabı’nın ise 14.467.556,70 TL fazla ve dolayısıyla Faaliyet Sonucunun ve Bilançoda 590 Dönem Olumlu Faaliyet Sonucu Hesabı’nın 30.210.120,95 TL fazla görünmesine ve mali tabloların hatalı bilgi vermesine neden olmaktadır.
Kamu idaresi cevabında, 2025 yılı muhasebe kayıtlarında banka kredisi faiz ödemelerinin 630 Giderler Hesabı’nda kayda alınmakta olduğu ifade edilmiştir.
Bulgu konusu hususa ilişkin 2025 yılında yapılan düzeltme kayıtlarının, 2024 yılı dönem sonu mali tablolarındaki hatayı düzeltici bir etkisi bulunmamaktadır.
Kamu İdaresi tarafından kullanılan kredilerin ve kredilere ilişkin faiz geri ödemelerinin mevzuata uygun muhasebeleştirilmesi gerekmektedir.