|
ÖZET: Melen Barajı’nın zemininde meydana gelen açılmalar nedeniyle, barajın su tutmaması üzerine 2020 yılında güçlendirme ihalesi gerçekleştirilmiştir. Ancak, bu sorunların Melen Barajı’nın inşaatını üstlenen firmaların kusurlarından kaynaklanıp kaynaklanmadığı henüz belirlenmemiştir. Sayıştay denetim raporlarında, güçlendirme bedellerinin bu yüklenicilerden tahsil edilebilmesi için gerekli yasal işlemlerin başlatılmadığı tespit edilmiştir. Barajın yapım süreci 2012 yılında başlamış, ikmal ihalesi ise 2016 yılında gerçekleştirilmiştir.
Barajın zemininde derz açılmaları olduğu ve bu durumun su tutmamasına neden olduğu, 03.01.2019 tarihinde düzenlenen tespit tutanağında belirtilmiştir. 4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu’nun 30. maddesi gereğince, yüklenici firmalar, yapının fen ve sanat kurallarına uygun olmaması durumunda sorumlu tutulmaktadır. Bu bağlamda, idarenin, yüklenicilerin kusurlarını mahkeme yoluyla tespit ettirerek, güçlendirme ihalesi kapsamında yapılan harcamaların tazmin edilmesi için gerekli adımları atması beklenmektedir. Danışmanlık firması tarafından yapılan saha etüdü raporunda, baraj temelindeki jeoteknik özelliklerin elverişsiz olduğu belirtilmiştir. Bu durum, barajın güvenliği açısından kritik bir risk teşkil etmektedir. Sonuç olarak, Melen Barajı’nın zeminindeki sorunlar nedeniyle, yüklenici firmaların kusurlarının tespiti ve rücu işlemleri için yasal süreçlerin başlatılması gerektiği vurgulanmaktadır. |
BULGU: Baraj Zemininde Açılmalar Olması Nedeniyle Ödenen Güçlendirme Bedelinin Rucu Edilebilmesi İçin İşlem Başlatılmaması
2021 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Özel Bütçeli İdare
Genel Müdürlük tarafından 2012 yılında ihale edilen ve işin tamamlanamaması üzerine 2016 yılında ikmal ihalesi yapılan Melen Barajı işinde; barajın tamamlanmasının ardından su tutmadığının tespiti üzerine 2020 yılında Baraj Güçlendirme ihalesi yapıldığı, ancak baraj imalatındaki sorunun Melen Barajı İnşaatı ve Melen Barajı İkmal İnşaatını yapan firmaların kusurundan kaynaklanıp kaynaklanmadığının tespiti ve kusurlu bulunmaları halinde güçlendirme kapsamında yapılacak imalat bedellerinin bu yüklenicilerden tahsil edilebilmesi
için tespit ve alacak davası açılmadığı tespit edilmiştir.
Melen Barajı Yapım İnşaatı 2012 yılında, Melen Barajı İkmal İnşaatı ise 2016 yılında ihale edilmiştir. Melen Barajı İkmal İnşaatı işi ile ilgili olarak 03.01.2019 tarihinde idare tarafından düzenlenen tespit tutanağında belirtildiği üzere baraj gövdesinin bazı yerlerinde derz açılmalarının bulunması nedeniyle barajın su tutmaması üzerine de 412.151.148 TL bedelli Baraj Güçlendirme İhalesi yapılmıştır.
4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanununun 30’uncu maddesine göre; yapım işlerinde yüklenici ve alt yükleniciler yapının fen ve sanat kurallarına uygun olarak yapılmaması, hileli malzeme kullanılması ve benzeri nedenlerle ortaya çıkan zarar ve ziyandan, yapının tamamı için işe başlama tarihinden itibaren kesin kabul tarihine kadar sorumlu olacağı gibi, kesin kabul onay tarihinden itibaren de onbeş yıl süreyle müteselsilen sorumludur. Yine maddenin devamında bu zarar ve ziyanın genel hükümlere göre yüklenici ve alt yüklenicilere ikmal ve tazmin ettirileceği, ayrıca haklarında 27 nci madde hükümleri uygulanacağı ifade edilmektedir.
Yukarda yer verilen Kanun hükmü gereği yapılan imalatla ilgili yüklenici firmadan kaynaklanan bir kusur var ise bu kusurun idare tarafından mahkeme yoluyla tespit ettirilmesi ve güçlendirme ihalesi kapsamında yapılan harcamaların yükleniciye tazmin ettirilmesi işlemlerinin başlatılması gerekir. Ancak idare tarafından şu ana kadar bu yönde bir işlem tesis edilmediği görülmektedir.
İdare tarafından baraj zeminindeki problemin tespiti için yabancı menşeili bir danışmanlık firmasından hizmet satın alınmıştır. İlgili danışmanlık firmasının saha etüdü raporunda özetle “Hem baraj temelinde çok düşük deformasyon modüllerinin sıklığı (< 500 MPa) hem de düzensiz dağılmış çok düşük ve nispeten daha yüksek modüller arasındaki keskin kontrastlar dikkate alınarak, mevcut durumundaki test edilen kaya kütlesi bir baraj temeli için elverişsiz olarak muhakeme edilmelidir. Temel kayasının jeoteknik özelliklerine ilave olarak, sığ perde derinliği ve sol kıyı vadi kanadının elverişsiz topografyası da kritik olarak dikkate alınmaktadır.” Denilmiştir.
Sonuç olarak Baraj Yapım İhalesi ve Baraj İkmal İhalesi yapılarak inşaa edilen Melen Barajı zemininde açılmalar olması nedeniyle su tutmadığından güçlendirme ihalesi yapılmak zorunda kalındığından barajı yapan firmaların kusurlarının mahkeme kararıyla tespiti ve kusurları nispetinde rücu işlemleri için 4735 sayılı Kanunun 30’uncu maddesi gereğince tespit ve alacak davası açılması gerektiği değerlendirilmektedir.