Başka Bir Abonelikten Borcu Olan Bazı Abonelere Yeni Abonelik Tesis Edilmesi (Sayıştay)

BULGU: Başka Bir Abonelikten Borcu Olan Bazı Abonelere Yeni Abonelik Tesis Edilmesi

2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Bağlı İdaresi

Başka bir aboneliğinden dolayı ödenmemiş borcu olan ya da söz konusu borcu taksitlendirilmeyen abonelere yeni abonelik sözleşmelerinin yapıldığı görülmüştür.

VASKİ Uygulama ve Tarifeler Yönetmeliği’nin “Abone olma koşulları ve uygulama esasları” başlıklı 37’nci maddesinde;

“Suyu fiilen tüketen ve atıksu üreten gerçek veya tüzel kişilerin su ve kanalizasyon hizmetlerinden faydalanmak için İdareye başvurarak abone sözleşmesi yapmaları şarttır.

İdare tarafından başvurular incelenip, su ve kanal hizmetiyle ilgili abonelik tesis edilip edilemeyeceği yasal, idari ve teknik yönden incelenir. Yapılan inceleme sonunda bu hizmetlerin verilmesinde herhangi bir sakınca bulunmadığı tespit edilirse, başvuru sahibinden, bu Yönetmelik uyarınca alınması gereken ücretler tahsil edildikten sonra abonelik tesis edilir…”

denilmektedir.

Aynı maddenin onuncu fıkrasının (a) bendinde ise; “Başvuru sahibinden güvence bedeli, su ve kanal tesislerine katılma payı ve bağlantı bedelinin ödendiğine dair makbuz dışında başkaca bir belge istenmeksizin e-devlet kapsamında tapu tescil belgesi, kira sözleşmesi, işyeri açma belgesi, vergi levhası gibi belgeler İdarece temin edilerek TC kimlik no’su ile başvuru sahibinin beyanına dayalı olarak işlem yapılır. Başvuru sahibinin kimlik bilgilerinin doğruluğu İdare tarafından Kimlik Paylaşım Sistemi üzerinden teyit edilir. Başvuru sahiplerinin kimlik bilgilerinin teyidi amacıyla kendilerinden nüfus cüzdanı fotokopisi, onaylı sureti veya başkaca bir belge talep edilmez.” hükmü yer almaktadır.

Yukarıda yer verilen mevzuat hükmü ile su ve kanalizasyon hizmetlerinden faydalanmak isteyenlerin İdareyle abonelik sözleşmesi yapması gerektiği, aboneliğin tesis edilebilmesi için yapılacak başvuruların İdarece yasal, idari ve teknik yönden inceleneceği ve ayrıca yeni abonelikler için gerekli bilgi ve belgelerin neler olduğu belirtilmiştir. Ancak VASKİ Uygulama ve Tarifeler Yönetmeliği’nde 2024 yılının Eylül ayı itibarıyla yapılan incelemelerde; başka bir aboneliğinden dolayı ödenmemiş ya da taksitlendirilmemiş borcu olan abonelerin yeni abonelik sözleşmesi yapmasına engel olacak herhangi bir düzenleme bulunmamakta idi. Nitekim 2024 yılı içerinde başka bir aboneliğinden dolayı borcu bulunup ödenmediği veya söz konusu borcu taksitlendirilmediği halde bazı aboneler için yeni abonelikler tesis edildiği görülmüştür.

Ülkemizdeki diğer su ve kanalizasyon idareleri bağlamında konuyu ele aldığımızda; birçok su ve kanalizasyon idaresinin tarife yönetmeliklerinde; abonelik tesislerinde otokontrolü sağlamak ve tahsilat mekanizmasını hızlandırmak adına, başka bir abonelikten dolayı borcu olan abonelerin yeni bir abonelik sözleşmesi yapması için eski abonelikten kaynaklanan borçları ödeme şartı bulunmaktadır. Örneğin; Ankara Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğü Tarifeler ve Abone Hizmetleri Yönetmeliği’nin “Abone olma koşulları ve uygulama esasları” başlıklı 33’üncü maddesinin sekizinci fıkrasında; “Başka bir abonelikten dolayı borcu olan kişilerle bu borç ödenmeden veya taksite bağlanmadan yeni abonelik sözleşmesi yapılmaz. Aynı gerçek veya tüzel kişinin adına farklı aboneliklerin bulunması ve bu aboneliklerden herhangi birinin borcunun bulunması halinde borç bulunmayan diğer aboneliğin suyu kesilebilir.” hükmü yer almaktadır. Bunun dışında Mardin Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğü Tarifeler ve Abone Hizmetleri Yönetmeliği, Aydın Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğü Tarifeler Yönetmeliği ve daha birçok su ve kanalizasyon idaresinin tarife yönetmeliklerinde buna benzer düzenlemeler bulunmaktadır.

İdare yetkilileri ile diğer su ve kanalizasyon idarelerinin uygulama örneklerinin paylaşılması neticesinde; VASKİ Genel Kurulunun 13.11.2024 tarihli ve 34 no.lu Kararı ile VASKİ Uygulama ve Tarifeler Yönetmeliği’nde değişiklik yapılmış ve anılan Yönetmelik’in 37’nci maddesine; “(29) Başka bir abonelikten dolayı borcu olan kişilerle bu borç ödenmeden veya taksite bağlanmadan yeni abonelik sözleşmesi yapılmaz.” hükmü eklenmiştir.

VASKİ Genel Müdürlüğü tarafından yapılan abonelikler incelendiğinde, Yönetmelik’te yapılan değişikliğe rağmen yeni abonelik başvurularında halen abonelerin başka bir aboneliğinden dolayı borcu bulunup bulunmadığına veya söz konusu borcu taksitlendirip taksitlendirilmediğine yönelik sorgulamaların yapılmadığı görülmüştür. Bu durum VASKİ Uygulama ve Tarifeler Yönetmeliği’nde yapılan ve yukarıda yer verilen değişikliğe uygun sistemsel çalışmaların yapılmamasından yani yeni abonelik tesislerinde eski abonelik borç durumu sorgulaması yapılmamasından kaynaklanmaktadır. Ancak söz konusu sistemsel değişikliğin yapılması durumunda, yeni abonelik sözleşmesi yapmak isteyen gerçek veya tüzel kişilerin eski abonelikten kalan borç durumu sorgulanacak ve eğer borcu varsa eski borç bakiyesinin kapatılması sağlanacaktır. Böylelikle İdarenin abonelik tesisi mekanizması bir sistematiğe oturarak tahsil edilemeyen alacakların tahsili daha mümkün ve hızlı bir hale gelecektir.

Kamu İdaresi tarafından 18.04.2025 tarih ve 3 sayılı Genel Kurul kararınca abonelik ücretlerinin peşin alınmaya başlanıldığı, abone yapma ve devir alma, sayaç değişimi, mühürleme, yapı ruhsatı, yapı kullanma izni vb. işlemlerde vatandaş veya müteahhit firmanın VASKİ’ye olan tüm borcu tahsil edildikten sonra yeni işlem yapıldığı bildirilmiştir. Ancak İdare yetkilileri ile yapılan görüşmelerden, yeni abonelik başvurularında abonelerin başka bir aboneliğinden dolayı borcu bulunup bulunmadığına veya söz konusu borcu taksitlendirip taksitlendirilmediğine yönelik sorgulamaların halen yapılmadığı anlaşılmıştır.

Sonuç olarak; aboneler tarafından yapılan yeni abonelik başvurularında, başka aboneliklerinden doğan borçlarının ödenip ödenmediğinin veya söz konusu borçların taksitlendirilip taksitlendirilmediğinin sorgulanması ve buna göre işlem tesis edilmesi için gerekli sistemsel değişikliklerin ivedi olarak yapılması önem arz etmektedir.