|
ÖZET: Başka idareler adına tahakkuk eden alacakların muhasebeleştirilmediği ve raporlanmadığı tespit edilmiştir. 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları kapsamında, büyükşehir olmayan ilçe belediyeleri mevzuatı çerçevesinde, diğer idareler için tahakkuk ettirilen alacaklar, ilgili belediyeler tarafından gerekli muhasebe işlemlerine tabi tutulmamıştır. 2863 sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu’nun ilgili maddeleri gereğince, emlak vergisi üzerinden hesaplanan katkı paylarının tahakkuk ettirilmesi ve tahsil edilmesi zorunludur.
Yapılan denetimlerde, emlak vergilerinin tahakkuk ettiği tarihte belediyenin kendi payını alacak olarak kaydettiği, ancak kültür varlıklarının korunmasına yönelik katkı paylarının muhasebeleştirilmediği görülmüştür. Bu katkı payları, emlak vergileri ile birlikte tahsil edilmekte, ancak muhasebe sisteminde izlenmemektedir. Ayrıca, diğer idareler adına tahakkuk eden alacakların izlenmesi ve raporlanması için Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’ne uygun olarak “948 Başka birimler adına izlenen alacaklar hesabı”nın kullanılması gerekmektedir. Sonuç olarak, belediyenin diğer kamu idareleri adına tahakkuk ettirdiği alacakların muhasebeleştirilmemesi ve raporlanmaması, dönem sonunda bu alacakların bilançoda doğru ve eksiksiz bir şekilde yansıtılmasını engellemektedir. Bu durum, mali şeffaflık ve hesap verebilirlik açısından önemli bir sorun teşkil etmektedir. |
BULGU: Başka İdareler Adına İzlenmesi Gereken Tahakkuk Etmiş Alacakların Muhasebeleştirilmemesi ve Raporlanmaması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Olmayan İl Kapsamında Yer Alan İlçe Belediyesi
Mevzuatı uyarınca sorumlu sıfatıyla, diğer idareler adına tahakkuk ettirilen alacakların, Belediye tarafından muhasebeleştirilmediği ve raporlanmadığı görülmüştür.
2863 sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu’nun “Taşınmaz kültür varlıklarının onarımına yardım sağlanması ve katkı payı” başlıklı 12’nci maddesinin; altıncı fıkrasında; “Belediyelerin ve il özel idarelerinin görev alanlarında kalan kültür varlıklarının korunması ve değerlendirilmesi amacıyla kullanılmak üzere 29/7/1970 tarihli ve 1319 sayılı Emlak Vergisi Kanununun 8 inci ve 18 inci maddeleri uyarınca mükellef hakkında tahakkuk eden emlak vergisinin %10’u nispetinde Taşınmaz Kültür Varlıklarının Korunmasına Katkı Payı tahakkuk ettirilir ve ilgili belediyesince emlak vergisi ile birlikte tahsil edilir.” düzenlemesine yer verilmiştir.
Söz konusu Kanun’un ilgili maddesi uyarınca, emlak vergisi üzerinden hesaplanacak katkı payının tahakkuk ettirilerek, emlak vergisi ile birlikte tahsil edilmesi ve tahsil edildiği ayı takip eden ayın onuncu günü akşamına kadar il özel idarelerine bir bildirim ile beyan edilerek aynı süre içinde ödenmesi gerekmektedir.
Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin “94 Değerli kâğıt ve özel tahakkuk hesapları” başlıklı 469’uncu maddesinde, bu hesap gurubunun, bütçe geliri olmayan ve özel kanunları uyarınca, muhasebe birimleri tarafından 6183 sayılı Kanun’a göre takip ve tahsili gereken alacaklar ve başka birimler adına tahsili istenilen alacakların izlenmesi için kullanılacağı belirtilmiştir.
Yapılan incelemelerde, emlak vergilerinin tahakkuk ettirildiği tarihte, Belediyece kendi payının, alacak olarak muhasebeleştirildiği ancak, Kültür Varlıklarının Korunması Katkı Payının muhasebeleştirilmediği ve muhasebe sisteminde izlenmediği görülmüştür. Söz konusu katkı paylarına ilişkin tahakkuk kayıtları muhasebe sisteminde izlenmemekle beraber, emlak vergileri ile birlikte tahsil edilmekte ve ilgili idareler adına emanet hesaplara alınarak, ilgili idarelere ödenmektedir.
Belediyece başka idareler adına sorumlu sıfatıyla ödenmesi gereken tahakkuk etmiş ancak tahsil edilmemiş alacakların da muhasebe siteminde izlenmesi ve raporlanmasını sağlamak üzere, Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği ve Mahalli İdareler Tek Düzen Muhasebe Hesap Planı uyarınca “948 Başka birimler adına izlenen alacaklar hesabı”nda izlenmesi ve raporlanması gerekmektedir.
Sonuç olarak, Belediyece diğer kamu idareleri adına tahakkuk ettirilmiş alacakların muhasebeleştirilmemesi ve raporlanmaması sebebiyle, dönem sonunda diğer idareler adına tahakkuk etmiş ancak tahsil edilmemiş alacaklar, bilançoda tam, doğru ve gerçek tutarları üzerinden raporlanamamaktadır.