|
ÖZET: Başka kamu kurumlarına tahsis edilen taşınmazların muhasebe kayıtlarının eksik olduğu tespit edilmiştir. 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları çerçevesinde, belediyenin mülkiyetindeki bazı taşınmazların, ilgili bilanço hesaplarında kaydedilmediği ortaya çıkmıştır. 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun 50. maddesi, ekonomik değerlerin muhasebeleştirilmesi gerektiğini vurgulamaktadır. Kamu İdarelerine Ait Taşınmazların Kaydına İlişkin Yönetmelik, taşınmazların maliyet bedeli veya rayiç değerleri üzerinden kaydedilmesi gerektiğini belirtmektedir.
Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği, kamu idarelerinin mülkiyetindeki taşınmazların diğer kamu idarelerine tahsis edilenler ve tahsisli olarak kullanılanlar açısından izlenmesini zorunlu kılmaktadır. Ancak, denetim sonucunda, tahsis edilen üç arsa niteliğindeki taşınmazın 250 Arsa ve Araziler Hesabı ile 500 Net Değer Hesabı’nda gerekli kayıtlarının yapılmadığı görülmüştür. Bu durum, muhasebenin tam açıklama ilkesinin ihlaline yol açmakta ve mali tablolarda taşınmazların gerçek değerinin yansıtılmasını engellemektedir. Kamu idaresi, tahsis edilen taşınmazların değerlerinin tespit edilip ardından muhasebe kayıtlarının yapılacağını ifade etmiştir. Sonuç olarak, diğer kamu idarelerine tahsis edilen taşınmazların değerleri belirlenerek mali tablolarda doğru bir şekilde gösterilmesi gerekmektedir. |
BULGU: Başka Kuruma Tahsis Edilen Taşınmazların Muhasebe Kayıtlarının Yapılmamış Olması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Olmayan İl Kapsamında Yer Alan İlçe Belediyesi
Belediyenin mülkiyetinde olan ve diğer kamu idarelerine tahsis edilen bazı taşınmazların muhasebe kayıtlarına alınarak ilgili bilanço hesaplarında takibinin yapılmadığı görülmüştür.
5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun “Kayıt zamanı” başlıklı 50’nci maddesi hükmüne göre, bir ekonomik değer yaratıldığında, başka bir şekle dönüştürüldüğünde, mübadeleye konu edildiğinde, el değiştirdiğinde veya yok olduğunda muhasebeleştirilmesi gerekmektedir.
Kamu İdarelerine Ait Taşınmazların Kaydına İlişkin Yönetmelik’in 5’inci maddesinde tapuda kayıtlı olan taşınmazların maliyet bedeli üzerinden, maliyet bedeli belirlenemeyenlerin ise rayiç değerleri üzerinden kayıtlara alınacağı belirtilmiş, taşınmazların rayiç değerinin ise maliki kamu idaresince, başka bir kamu idaresinin yönetiminde veya kullanımında olanların ise bu idarelerce tespit edileceği yönünde düzenlemeler yapılmıştır.
Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin 187’nci maddesinde açıklandığı üzere, kamu idaresinin mülkiyetinde olan taşınmazlardan diğer kamu idarelerine tahsis edilenler ve kamu idarelerince tahsisli olarak kullanılanların yardımcı hesaplar itibarıyla izlenmesi gerekmektedir.
Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin 188-189-190-191 ve 192’nci maddelerinde tahsis edilen taşınmazların niteliklerine göre, 250 Arazi ve Arsalar Hesabı, 251 Yeraltı ve Yerüstü Düzenleri Hesabı veya 252 Binalar Hesabında izleneceği belirtilmektedir. Bu amaçla Mahalli İdaredeler Detaylı Hesap Planında yardımcı hesaplar belirlenmiş ve tahsis edilen taşınmazların 02 Kamu İdaresinin Tahsis Ettiği Taşınmazlar yardımcı hesap kodunda kamu idaresince takip edileceği hükmüne yer verilmiştir.
Bununla birlikte Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin 188′ inci maddesinde “Tahsise konu edilen arazi ve arsalar tahsis eden kamu idaresine hizmet veren muhasebe birimince kayıtlı değer üzerinden bu hesaba alacak, 500-Net Değer Hesabına borç kaydedilir.” denilmektedir.
Taşınmazların yönetimi ve kontrolü için muhasebenin temel kavramlarından olan tam açıklama kavramı gereği idarelerce başka kurumlara tahsis edilen taşınmazlarla ilgili farklı bir kayıt düzeninin bulunduğu ve bu durumdaki taşınmazlarla ilgili yapılacak kayıtların da buna uygun olarak tutulması ve varlıkların gerçek durumunun mali tablolarda yer almasının sağlanması gerekmektedir.
İdarede diğer kamu kurumlarına tahsis edilen 3 adet arsa niteliğinde taşınmaz bulunmaktadır. Bu taşınmazların muhasebe kayıtlarında 250 Arsa ve Araziler Hesabının 02 kodlu yardımcı hesabında takip edilmesi ve 500 Net Değer Hesabına da kaydedilmesi gerekirken söz konusu kayıtların yapılmadığı görülmektedir.
Bunun sonucunda, taşınmazların yönetimi ve kontrolü için muhasebenin temel kavramlarından olan tam açıklama ilkesi ihlal edilmiş olunacağı gibi 250 Arsa ve Araziler Hesabı ile 500 Net Değer Hesabı mali tablolarda gerçek değeri ile yer almamış olacaktır.
Kamu idaresi cevabında, başka kamu kurumlarına tahsis edilen taşınmazların öncelikle değerlerinin tespit edileceği, daha sonra da muhasebe kayıtlarının yapılacağı belirtilmektedir.
Sonuç olarak, kurum taşınmazlarından diğer kamu idarelerine tahsis edilenlerin tespit edilen değerleri ile mali tablolarda gösterilmesi gerekmektedir.