BULGU: Başkanlık Aleyhine Açılan Davalar Neticesinde Bütçeden Ödenen Dava Masrafları, Vekalet Ücretleri ve Faiz İçin Kişisel Kusuru Bulunan Kamu Görevlilerine Yönelik Rücu İşlemlerinin Başlatılmaması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Yatırım İzleme Koordinasyon Başkanlığı – YİKOB
Başkanlık aleyhine açılan davalar neticesinde bütçeden ödenen dava masrafları, vekalet ücreti ve faiz giderleri için kişisel kusuru bulunan kamu görevlilerine yönelik rücu işlemlerinin başlatılmadığı tespit edilmiştir.
23.07.1965 tarih ve 12056 sayılı Resmî Gazetede yayımlanan 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun “Kişisel sorumluluk ve zarar” başlıklı 12’nci maddesine göre Devlet memurları, görevlerini dikkat ve itina ile yerine getirmek ve kendilerine teslim edilen Devlet malını korumak ve her an hizmete hazır halde bulundurmak için gerekli tedbirleri almak zorundadırlar. Devlet memurunun kasıt, kusur, ihmal veya tedbirsizliği sonucu idare zarara uğratılmışsa, bu zararın ilgili memur tarafından rayiç bedeli üzerinden ödenmesi esastır.
13.08.1983 tarih ve 18134 sayılı Resmî Gazetede yayımlanan Devlete ve Kişilere Memurlarca Verilen Zararların Nevi ve Miktarlarının Tespiti, Takibi, Amirlerinin Sorumlulukları, Yapılacak Diğer İşlemler Hakkında Yönetmelik’in “İdarenin Rücu Hakkı” başlıklı 11’inci maddesine göre memurların görevlerini, kasıt, ihmal veya tedbirsizlik sonucu gereken dikkat ve itina ile yapmamaları sebebiyle zarara uğrayan kişilerin zararları, başvurdukları mahkeme veya makamlarca verilen kararlar uyarınca ilgili kurumlarca karşılanır. Kurumların genel hükümlere göre sorumlu memurlara rücu hakları saklıdır
19.10.2006 tarih ve 26324 sayılı Resmî Gazetede yayımlanan Kamu Zararlarının Tahsiline ilişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik’in “Kamu Zararının Belirlenmesi” başlıklı 6’ncı maddesinde ise; “Kamu zararının belirlenmesinde; Kamu idaresinin yükümlülüklerinin mevzuatına uygun bir şekilde yerine getirilmemesi nedeniyle kamu idaresine faiz, tazminat, gecikme zammı, para cezası gibi ek malî külfet getirilmesinin” de dikkate alınacağı ifade edilmiştir.
657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 12 ve 13’üncü maddeleri ile Devlete ve Kişilere Memurlarca Verilen Zararların Nevi ve Miktarlarının Tespiti, Takibi, Amirlerinin Sorumlulukları, Yapılacak Diğer İşlemler Hakkında Yönetmelik birlikte değerlendirildiğinde anlaşılacağı üzere, memurlarca tazmin edilecek zararlar; “Kanun, tüzük ve yönetmelik hükümleri ile belirlenmiş görevlerin kasıt, ihmal veya tedbirsizlik sonucu gerekli dikkat ve itina ile yapılmaması sebebiyle idarenin veya kişilerin uğradığı zararlar ile; memurlara teslim edilen Devlet malının korunması ve her an hizmete hazır halde bulundurulması için gerekli tedbirlerin kasıt, ihmal veya tedbirsizlik sonucu alınmaması nedeniyle Devlet malında meydana gelen zararlar” olarak tanımlanmıştır. Dolayısıyla devlet memurları görevlerini yaparken gereken dikkat ve itinayı göstermek ve kendilerine teslim edilen devlet malını korumak ve her an hizmete hazır halde bulundurmak için gerekli tedbirleri almak zorundadırlar. Diğer taraftan devlet memurunun kasıt, kusur, ihmal veya tedbirsizliği sonucu idarenin zarara uğratılması durumunda, bu zararın ilgili memur tarafından rayiç bedeli üzerinden ödenmesi esastır.
Hukuk İşleri Müdürlüğü’nden temin edilen mahkeme ilamları ve ilgili ödeme emri belgeleri ile eklerinin incelenmesi neticesinde; bir yapım işinde proje kapsamında olmayan bazı imalatların yaptırılmasına rağmen yükleniciye bu imalatların bedelinin ödenmemesi sonucunda yüklenicinin açtığı davanın İdare aleyhine sonuçlandığı görülmüştür. Bu nedenle de İdare yükleniciye asıl alacağın yanısıra faiz, dava masrafları ve vekalet ücretlerini ödemek zorunda kalmıştır. Ancak, daha sonra, belirtilen ödemelerden dolayı kamu görevlilerinin kusurunun olup olmadığı, yapım işlerinin kontrolünde bir zafiyet oluşup oluşmadığı, İdarenin haksız yere faiz ödeyip ödemediği, bir kamu zararının oluşup oluşmadığı ve ödemelerin rücu etmeyi gerektirip gerektirmediği konularında bir değerlendirme yapılmamıştır.
Başkanlık tarafından bulguda tespit edilen hususa ilişkin olarak 07.05.2025 tarih ve 100634 sayılı Valilik Makam Oluru ile Kamu Zararı tespit Komisyonu kurulduğu ifade edilmiştir.
Başkanlık tarafından ihale edilen yapım işleri nedeniyle ödediği tazminatların kamu zararı oluşturup oluşturmadığının ve rücu etmeyi gerektirip gerektirmediğinin tespit etmek için, 657 sayılı Kanun’un 12 ve 13’üncü maddeleri ile Devlete ve Kişilere Memurlarca Verilen Zararların Nevi ve Miktarlarının Tespiti, Takibi, Amirlerinin Sorumlulukları, Yapılacak Diğer İşlemler Hakkında Yönetmelik gereği işlem yapılması gerekmektedir.