|
ÖZET: Bazı doğrudan temin tedariklerinde, onay belgesinin zamanında düzenlenmediği tespit edilmiştir. 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 22/d maddesi uyarınca gerçekleştirilen alımlarda, piyasa fiyat araştırması öncelikle yapılmakta, ancak gerekli onay belgesi en son aşamada hazırlanarak tedarik sürecine dahil edilmektedir. Bu durum, ilgili mevzuat hükümlerine aykırılık teşkil etmektedir. Doğrudan Temin Yöntemiyle Yapılacak Alımlara İlişkin Tebliğ’in 3. maddesinde onay belgesinin, alımın niteliği ve diğer detaylarını içermesi gerektiği belirtilmiştir.
İdarenin uygulamaları incelendiğinde, bazı tedariklerde piyasa fiyat araştırma tutanağının ilk olarak düzenlendiği, onay belgesinin ise tedarik işleminin sonunda hazırlandığı görülmektedir. Bu durum, mevzuata uygun bir süreç izlenmediğini göstermektedir. İdare, 2025 yılı itibarıyla doğrudan temin tedariklerinde onay belgesi olmadan ödeme yapılmayacağını belirtmiştir. Ancak, mevcut yıl içerisinde gerçekleştirilen doğrudan temin tedariklerinin tamamında onay belgeleri mevcuttur. Sonuç olarak, doğrudan temin usulü ile gerçekleştirilecek alımlarda, öncelikle onay belgesi düzenlenmeli ve ardından piyasa fiyat araştırması yapılmalıdır. Bu süreçlerin doğru bir şekilde uygulanması, mevzuata uyum açısından büyük önem taşımaktadır. |
BULGU: Bazı Doğrudan Temin Tedariklerinde Onay Belgesi Tanzim Edilmeden Alıma Çıkılmış Olması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Olmayan İl Kapsamında Yer Alan İlçe Belediyesi
4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 22/d maddesine göre yapılan alımların bazılarında; öncelikle fiyat araştırması yapılarak piyasa fiyat araştırma tutanağı tertip edildiği, tedarikin başında hazırlanması icap eden onay belgesinin ise en son tanzim edildiği görülmüştür.
4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 53’üncü maddesine istinaden hazırlanmış olan Doğrudan Temin Yöntemiyle Yapılacak Alımlara İlişkin Tebliğ’in “Tanımlar” başlıklı 3’üncü maddesinin birinci fıkrasının (g) bendinde; onay belgesinin: alım mevzu işin; nevi, mahiyeti, varsa proje numarası, miktarı, gereken hallerde yaklaşık maliyeti, kullanılabilir ödeneği ve tertibi ile avans ve fiyat farkı verilecekse şartlarını gösteren, harcama yetkilisinin imzasını taşıyan ve ilgili mevzuatına göre tanzim edilen belge olduğu ifade edilmiştir.
Mezkûr Tebliğ’in “Alımlara ilişkin uygulama esasları” başlıklı 4’üncü maddesinin ikinci fıkrasında ise; alımlar için evvela onay belgesi tanzim edileceği, buna müteakiben vazifeli kişiler tarafından piyasa fiyat araştırması yapılacağı ve buna dair belgelerin mesnetleri ile beraber onay belgesine ekleneceği belirtilmiştir.
İdarenin 4734 sayılı Kanun’un 22/d maddesi kapsamındaki alımları incelendiğinde; mevzubahis tedariklerin bir kısmında, en son tanzim edilmesi lazım gelen piyasa fiyat araştırma tutanağının en başta tanzim edildiği ve doğrudan temin onay belgesinin ise, tedarik yapılmasına dair onaydan ziyade bir nevi netice tasdiki şeklinde tedarik işleminin nihayetinde tanzim edildiği anlaşılmış olup bu hal mevzuata aykırılık teşkil etmektedir.
İdare tarafından verilen cevapta, 2025 yılı içerisindeki doğrudan temin tedarikleri için onay belgesi olmadan ödeme yapılmayacağı ifade edilmiştir. Doğrudan temin tedariklerinde onay belgesi bulunmadığına dair bir tespit yapılmamış olup cari yılda gerçekleştirilmiş olan doğrudan temin tedariklerinin tamamında onay belgesi mevcuttur. Mevzuata aykırılığın kaynağı; cari yıldaki bazı doğrudan temin tedariklerinde, onay belgesi tanzim edilmeden alıma çıkılması ve bu belgenin alım işleminin nihayetinde tanzim edilmesi olduğundan, doğrudan temin usulü ile karşılanması planlanan bir ihtiyaç ortaya çıktığında, öncelikle doğrudan temin onay belgesi tanzim edilmeli ve bu belgeye istinaden alıma çıkılmalıdır.
Doğrudan temin tedariklerinde, önce onay belgesi tanzim edilmesi ve akabinde piyasa fiyat araştırması yapılarak ihtiyacın karşılanması gerekmektedir.