|
ÖZET: 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları, bazı döner sermaye birimlerinin araç ihtiyaçlarının üniversite tarafından karşılandığını ortaya koymaktadır. Sağlık Araştırma ve Uygulama Merkez Müdürlüğü, diş hastanesi ve açık öğretim fakültesi, araç ve şoför ihtiyaçlarını üniversitenin kaynaklarıyla temin etmektedir. Araçların yakıtı ise üniversitenin akaryakıt tesisinden sağlanmaktadır. 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu’nun ilgili maddeleri, döner sermaye gelirlerinin belirli oranlarda mal ve hizmet alımları için kullanılmasını öngörmektedir. Ayrıca, kaynakların ekonomik ve verimli kullanımı esastır.
Döner sermaye birimlerinin ayrı ayrı araç kiralama ve şoförlük hizmetleri sunması, maliyetleri artırma potansiyeline sahiptir. Ancak, bu hizmetlerin özel bütçeden karşılanması, döner sermaye birimlerinin maliyetlerini düşürmekte ve ek ödemelerin artmasına neden olmaktadır. Sağlık Araştırma ve Uygulama Merkez Müdürlüğü, açık öğretim fakültesi ve diş hastanesi, çeşitli taşıma ve transfer işlemlerini üniversite araçlarıyla gerçekleştirmektedir. Üniversitenin 2023 ve 2024 yılları için araç kullanım oranı üzerinden hesaplanacak kira, akaryakıt ve bakım bedellerinin döner sermaye birimlerinden tahsil edilmesi planlanmaktadır. Kamu idaresi, bu maliyetlerin hesaplanarak ilgili birimlerden tahsil edileceğini belirtmiştir. Sonuç olarak, döner sermaye birimlerinin araçlarla ilgili maliyetlerinin düzenli bir şekilde takip edilmesi ve tahsil edilmesi gerekmektedir. |
BULGU: Bazı Döner Sermaye Birimlerinin Araç İhtiyaçlarının Tamamının Üniversite Tarafından Karşılanması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Üniversite
Sağlık araştırma ve uygulama merkez müdürlüğü, diş hastanesi ve açık öğretim fakültesi araç ve şoför ihtiyaçlarının Üniversite araçları ve şoförleri tarafından karşılandığı, bu araçların yakıtlarının da üniversite akaryakıt tesisinden sağlandığı görülmüştür.
2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu’nun 58’inci maddesinin (b) fıkrasında; döner sermaye işlemlerinden tahsil edilen gelirin belirli bir oranının ilgili yükseköğretim kurumunun ihtiyacı olan mal ve hizmet alımları, her türlü bakım, onarım, kiralama, devam etmekte olan projelerin tamamlanmasına yönelik inşaat işleri ve diğer ihtiyaçlar ile yönetici payları için kullanılacağı belirtilmektedir.
Aynı maddenin (i) bendinde; “Döner sermaye işletmesi faaliyetlerinin gerçekleştirilmesinde, kaynakların ekonomik, verimli ve tasarruflu kullanılması esastır.
Yapılacak olan ödemelerde gelir-gider dengesinin gözetilmesi zorunludur.” hükmü yer almaktadır.
Ayrıca 5018 sayılı Kamu Mali Yönetim ve Kontrol Kanunu’nun 16’ncı maddesine istinaden hazırlanan 2024-2026 Dönemi Bütçe Hazırlama Rehberi’nin “Genel ilkeler” başlıklı 4.1 maddesine göre; döner sermaye gelirleri ile bütçe kaynakları birlikte kullanılarak yürütülen hizmetlerde, döner sermayeler aracılığı ile karşılanabilecek ihtiyaçlar için bütçeden ödenek talebinde bulunulmayacaktır.
Atatürk Üniversitesi Döner Sermaye İşletmesi, Merkezi Yönetim Bütçe Kanunu ile Üniversite Özel Bütçesine tahsis edilen bütçeden ayrı bir bütçeye sahiptir. Bütçe Hazırlama Rehberi’nin “Genel ilkeler” başlıklı 4.1 maddesinde; döner sermaye gelirleri ile bütçe kaynakları birlikte kullanılarak yürütülen hizmetlerde döner sermayeler aracılığı ile karşılanabilecek ihtiyaçlar için bütçeden ödenek talebinde bulunulmayacağı belirtilmektedir.
Söz konusu döner sermaye birimlerinin her birinin ayrı ayrı araç kiralama ve şoförlük hizmetlerinde bulunması bu hizmetlerin maliyetlerini artıracaktır. Ancak, Döner sermaye birimleri için maliyet kalemi olan bu hizmetin özel bütçeden karşılanması Döner sermaye birimlerinin maliyetini azalttığından daha fazla ek ödemede bulunmalarına neden olacaktır.
Sağlık Araştırma ve Uygulama Merkez Müdürlüğünün (Hastane);
-Mesai saatleri dışındaki servis işlemleri (aşçılar, güvenlik, hemşire, nöbet çıkışı alma ve bırakma)
-İcapçı personellerin taşıma işlemleri (teknisyen, tekniker, laboratuvar görevlisi, radyoloji görevlileri)
-Evrak ve yazışmaların transfer işlemleri
-Malzeme alımı ve malzemelerin tamir, bakım ve onarım işlemleri
-Hastaneler arası transfer işlemleri (hasta ve adli vaka)
Açık Öğretim Fakültesinin;
-Kampüs içi evrak dağıtım işlemleri
-Malzeme transfer işlemleri
-Ortak sınav evrak dağıtım işlemleri
Diş Hastanesinin;
-Evrak ve yazışmaların trasferi işlemleri
-Malzeme alım ve trasferi işlemlerinin,
Üniversite şoförlü araçları tarafından karşılanmaktadır.
Araç takip sisteminden elde edilen bir aylık verilerden ilgili araçların ve şoförlerin döner birimlerinde çalışma yoğunluğu bir aylık olarak hesabı aşağıdaki tabloda yer almaktadır.
Tablo 7: Araçların Döner Sermaye Birimlerine Verdiği Hizmet Miktarı
| ARACIN CİNSİ | VERİLEN | HİZMET | ARAÇ | AYLIK |
| HİZMET | VERİLEN BİRİM |
SAYISI | TOPLAM Km(Ortalama) |
| Yarım otobüs | Mutfak çalışanları servisi | Hastane | 1.200 Km | |
| Minibüs | Güvenlik servisi |
Hastane | 540 Km | |
| Otobüs ve 2 Minibüs | Nöbet çıkışı personel servisi |
Hastane | 3x900Km= 2.700 Km |
|
| Yarım Otobüs | Vardiya servisi | Hastane | 2×900 Km= 1.800 Km |
|
| Otomobil | İcapçı Personeller |
Hastane | 50 Km | |
| Otomobil | Evrak götürme | Hastane | 50 Km | |
| Otomobil veya Pikap | Satınalma ve tamirat için malzeme transveri |
Hastane | 50 Km | |
| Minibüs(Ambülans) | Hastaneler arası hasta | Hastane | 30 Km | |
| Minibüs (Organ naklı) |
İller arası organ nakli | Hastane | 8.000 Km | |
| Minibüs | Sınavlarda Kampüs içi evrak dağıtımı |
Açıköğretim fak. | 9.000 Km | |
| Otomobil veya pikap | Kampüs içi malzeme transferi |
Açıköğretim Fak. | 50Km | |
| Minibüs | Kampüs içi ortak sınav evrakı transferi |
Açıköğretim Fak. | 1.800 Km | |
| Minibüs | İller arası sınav evrakı transferi | Açıköğretim Fak. | 13.000 Km | |
| Otomobil | Kmpüs içi evrak transferi |
Diş Hekimliği Fak. | 50 Km | |
| Pikap | Malzame alım ve transferi | Diş Hekimliği Fak. | 50 Km | |
Üniversite tarafından 2023 ve 2024 yılları için, 12 aylık araç kullanım oranı üzerinden; hesaplanacak kira bedeli, akaryakıt bedeli ve bakım bedelinin ilgili döner sermaye birimlerinden tahsil edilmesi, ileriki zamanlarda hesaplanacak oran üzerinden aylık tahsillerin yapılması gerekmektedir.
Kamu idaresince; Döner sermaye birimlerinin araç ihtiyacının karşılanmasının maliyet hesabı yapıldığı ve ileriye dönük olarak bu maliyetlerin ilgili döner sermaye birimlerinden tahsil edileceği belirtilmiştir.
Sonuç olarak, hastane ve diş hekimliğ döner sermaye birimlerinden; araçların hesaplanacak kira bedeli, akaryakıt bedeli ve bakım bedelinin, Açıköğretim döner sermaye biriminden ise araçların hesaplanacak kira bedeli, akaryakıt bedeli, bakım bedeli ile şoför maliyetinin hesaplanacak kullanım oranı üzerinden tahsil edilmesi gerekmektedir.