|
ÖZET: Büyükşehir Belediyesi’nin 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporu, bazı gelir kalemlerinde tahakkukun tahsilata dönüşme oranlarının beklenenden düşük olduğunu ortaya koymaktadır. 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu ve 5018 sayılı Kamu Mali Yönetim ve Kontrol Kanunu, belediye başkanının ve mali hizmetler biriminin gelir ve alacakların takibi ile tahsilatından sorumlu olduğunu belirtmektedir. Ancak, mevcut durum, özellikle ilan ve reklam vergisi, taşınmaz kira gelirleri gibi kalemlerde tahsilat oranlarının oldukça düşük kalmasıyla dikkat çekmektedir.
Örneğin, ilan ve reklam vergisi tahsilat oranı %12,81, emlak vergisi tahsilat oranı ise %1,44-1,24 gibi düşük seviyelerde kalmıştır. 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun gereğince, borçlulara zamanında ihbarname ve ödeme emirleri düzenlenmesi gerektiği vurgulanmaktadır. Bu bağlamda, Mali Hizmetler Daire Başkanlığı’nın, borçlarını ödemeyenler hakkında yasal takip başlatmak üzere hukuk birimine bildirimde bulunması önem arz etmektedir. Ayrıca, 6 Şubat 2023 tarihinde meydana gelen depremler, tahakkukların tahsilata dönüşme oranlarını olumsuz etkilemiştir. Belediyenin, gelirlerin tahsilat oranlarını artırmak için gerekli adımları atması ve ilgili mevzuat çerçevesinde hareket etmesi gerekmektedir. Bu doğrultuda, tahakkuk ve tahsilat oranlarının iyileştirilmesi için etkin bir strateji geliştirilmesi önem taşımaktadır. |
BULGU: Bazı Gelir Kalemlerinde Tahakkukun Tahsilata Dönüşme Oranlarının Düşük Olması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Belediyesi
Büyükşehir Belediyesinin bazı gelir kalemlerinde tahakkukun tahsilata dönüşme oranlarının düşük olduğu görülmüştür.
5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu’nun “Büyükşehir belediye başkanının görev ve yetkileri” başlıklı 18’inci maddesinin (f) bendinde Belediye başkanı belediyenin gelir ve alacaklarını takip ve tahsil etmekle görevli ve yetkili kılınmıştır.
5018 sayılı Kamu Mali Yönetim ve Kontrol Kanunu’nun “Mali hizmetler birimi” başlıklı 60’ıncı maddesinin (e) bendinde, ilgili mevzuatı çerçevesinde idare gelirlerini tahakkuk ettirmek, gelir ve alacaklarının takip ve tahsil işlemlerini yürütmek mali hizmetler biriminin görevleri arasında sayılmış, “Muhasebe hizmeti ve muhasebe yetkilisinin yetki ve sorumlulukları” başlıklı 61’inci maddesinin birinci ve ikinci fıkrasında, gelir ve alacakların tahsilinin muhasebe hizmeti olduğu, bununla birlikte muhasebe yetkilisinin, bu hizmetlerin yapılmasından ve muhasebe kayıtlarının usulüne uygun, saydam ve erişilebilir şekilde tutulmasından sorumlu olduğu belirtilmiştir.
6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun’un, “Ödeme zamanı ve önce ödeme” başlıklı 37’nci maddesi ve “Ödeme emri” başlıklı 55’inci maddeleri gereğince amme alacaklarına ilişkin olarak amme borçlusuna bir “ihbarname” düzenlenmeli ve tebliğ edildikten sonra 1 ay içinde ödeme yapılması istenmelidir. Buna rağmen ödeme yapılmazsa borçluya, 15 gün içinde borçlarını ödemesi veya mal bildiriminde bulunması için bir “ödeme emri” düzenlenerek tebliğ edilmelidir. Aynı Kanun’un “Cebren tahsil ve şekilleri” başlıklı 54’ncü maddesinde, ödeme müddeti içinde ödenmeyen alacağın, amme borçlusundan borcuna yetecek miktardaki malının haczedilerek tahsil edileceği belirtilmiştir.
Belediyenin tahakkuk tahsilat oranını artırabilmesi için Mali Hizmetler Daire Başkanlığının borcunu ödemeyen kişiler hakkında borcun ödenmesi için ödeme emirlerini zamanında düzenleyip daha sonra bu borçlular hakkında yasal takip yapılmasını teminen hukuk birimine bildirmesi gerekmektedir.
İdarenin 2024 yılı hesabının incelenmesi neticesinde; Bütçe Gelir Kesin Hesap Cetvelinde önemli görülen ancak tahakkukun tahsilata dönüşme oranı düşük kalarak gelecek yıla devreden bazı gelir kalemleri aşağıda gösterilmiştir.
– İlan ve Reklam Vergisi Tahsilat Oranı %12,81
-Taşınmaz Kira Gelirleri Tahsilat Oranı %53,90
-Diğer Hizmet Gelirleri Oranı %25,89
-Ulaştırma Hizmetlerine İlişkin Gelirler Oranı %49,43
-Ecrimisil Gelirleri Tahsilat Oranı %42,81
-Emlak Vergisi (Bina, Arsa) Tahsilat Oranı %1,44-1,24
-Konut ve İşyerlerine Ait ÇTV Payı %0
-İdari Para Cezaları Tahsilat Oranı %2
-Diğer İdari Para Cezaları Oranı %11,16
-Diğer Vergi Para Cezaları Oranı %0,15
-Diğer Paylar Oranı %30,41
Kamu İdaresince 06 Şubat 2023 tarihinde meydana gelen depremler dolayısıyla oluşan olumsuzlukların Bütçe Gelir Kesin Hesap Cetvelinde önemli görülen gelir kalemlerinde tahakkukun tahsilata dönüşme oranının düşük kalmasına neden olduğu, söz konusu tahakkukların tahsilata dönüştürülme oranlarının artırılmasına yönelik çalışmaların devam ettiği belirtilmiştir.
Belediye gelirlerinde tahsilat oranlarının azami düzeyde gerçekleşmesini teminen kamu kaynağının elde edilmesinde görevli ve yetkili olanların gelirlerin takip ve tahsili hususunda yukarıda belirtilen mevzuat hükümleri doğrultusunda hareket etmesi, tahakkuk tahsilat oranları düşük seviyede kalan gelir kalemleri için tahakkuk/tahsilat oranlarının artırılmasına yönelik gerekli iş ve işlemleri tesis etmesi gerekmektedir.